Rahim daxili yapışıqlığın (Asherman Sindromu) müalacəsində standart üsul, qarından kəsilmədən aparılan Histeroskopiya ilə Yapışıqlığın Açılması (Adezyolizis) əməliyyatıdır.
✓Rahim içi yapışıklıq nə səbəb olur?
Rahim içi yapışıklıqların ən tez-tez görülən səbəbləri; uyğun şəraitdə aparılmayan kürtaj əməliyyatı, miyomların çıxarılması, cüt rahim əməliyyatları, radiasyon terapiyası və rahim içi tuberkulyoz (vərəm) infeksiyalarıdır.
✓Rahim içi yapışıklığın əlamətləri
Rahim içi yapışıklığı olan qadınlarda reqs nizamsızlıqları, infertillik (qısırlıq), təkrarlanan miskarryac, hamiləlik zamanı bebeyin inkişafında yavaşlama, plasentaya aid xərəbəliklər kimi əlamətlər müşahidə oluna bilər. Reqs qanaxması azala bilər və ya şəxslər heç reqs olmaya bilər. Ancaq reqs qanaxması normal da ola bilər. İnfertillik və ya təkrarlanan miskarryac olan şəxslərdə bu vəziyyətin nəzərə alınaraq qiymətləndirilməsi əhəmiyyətlidir.
✓Gənclikdə görülən rahim içi yapışıklıq
Doğuştan (konjenital) rahim xərəbəliyinə malik gənc qadınlarda rahim xərəbəliklərinin düzəldilməsi üçün aparılan əməliyyatların sonrasında da rahim içi yapışıklığı görülə bilinir. Rahim içində pərdə (uterusda septum) olması doğuştan gələn bir problemdir. Bu pərdə, rahmin daxili qatını bölən septum adlanan bir toxuma ilə özünü göstərir. Sözü gedən pərdə qısa ola bilər və ya bütün rahim daxili qatını ikiyə bölə bilər. Bəzi hallarda vacinini ikiyə bölən septum da müşahidə oluna bilər. Bu şəxslərdə Histeroskopiya ilə septumun kəsilməsi təklif oluna bilər. Əlavə olaraq rahim tuberkulyozu səbəbindən də rahim daxili qatında yapışıqlıqlar yarana bilər.
✓Rahim içi yapışıklıq əməliyyatı
Rahim içi yapışıqlıqların müalicəsində tez-tez 'Histeroskopiya' metodu tətbiq olunur. Bu metodda standart jinekoloji müayənədə olduğu kimi, vagin və rahim ağzından daxil olaraq histeroskop adlanan xüsusi optik cihaz ilə rahim içi yoxlanılır. Alınan görüntü, optik-kamera sistemi vasitəsilə ekrandan izlənərək əməliyyat həyata keçirilir. Şəxsin şkətində heç bir kəs olmur. Histeroskopiya əməliyyatı, kamera köməyi ilə daxildən əməliyyat aparılması səbəbindən, gastroskopiyaya və ya kolonoskopiyaya bənzədilir. Əməliyyat təxminən 30-60 dəqiqə çəkir.
TƏFƏRRÜATLAR ÜÇÜN ZƏHMƏT OLMASA HİSTERSKOPİYA TEDİ SƏHIFƏSINƏ BAKINIZ.
✓Rahim İçi Yapışıqlıq Əməliyyatında Uğur Şansı və Riskləri
Rahim içi yapışıqlıq əməliyyatı sonrası uğur, yapışıqlıqların dərəcəsi/yayılması və cerrahın təcrübəsi ilə əlaqəlidir. Yapışıqlıqlar nə qədər sıx və yayılmışsa (rahim daxili boşluğunun nə qədər böyük hissəsini əhatə edirsə) müalicənin uğursuz olma ehtimalı yüksəlir.
Yapışıqlıqların sıx/yayılmış olduğu hallarda, bəzən, birdən çox histeroskopik müdaxilə lazım ola bilər. Sıx/yayılmış yapışıqlıq olan hallarda histeroskopiya sonrasında, yapışıqlığın yenidən yaranmasın deyə, bir neçə gün rahim içinə balon (sidik kateteri ilə hazırlanır) qoyula bilər. Ancaq belə bir balon yerləşdirilməsinin rahim içi yapışıqlıqların yenidən yaranmasını əngəllədiyi qatyiyyətlə göstərilməmişdir.
Sıx/yayılmış yapışıqlıq olan hallarda əməliyyat sonrası qısa bir müddət ağızdan estrogen hormonu müalicəsi istifadə olunsa da, faydası mübahisəlidir. Sıx/yayılmış yapışıqlıq olan hallarda adətən, birinci reqs sonrasında, uyğun zaman ilə (rəqsin 10.-14. günündə) vaginal ultrasound və çox vaxt yenidən Histeroskopiya təklif edirik.
Rahim içi yapışıqlıq olan hallarda qarşılaşılan başqa bir çətinlik, təəssüflər ki, rahimin daxili qatının inceliyi dir. Endometrial atrofiya olaraq da adlandırılan bu vəziyyət, çox vaxt, sıx/yayılmış yapışıqlıq olan hallarda ilə qarşılaşırıq. Effektiv bir müalicəsi yoxdur.
Süni mayalanma (IVF) tətbiqində də transferin günü rahimin daxili qatının ikiqat divarının qalınlığının 7 mm'dən yuxarı olması hədəflənir. 7 mm altında olsa, daxili qat inceliyi (endometrial atrofiya) olaraq adlandırılır. Daxili qat inceliyi də Süni mayalanma (IVF) da canlı doğum nisbətləri azalır. Xüsusilə 4.5-5 mm altında olan ağır hallarda canlı doğum nisbətləri çox, çox azalmaktadır.
Rahim Yapışıklığı Ameliyatı Sonrasında Hastaları Neler Bekler?
Rahim içi yapışıklık ameliyatı yapışıklığın şiddetine göre 10-20 dakika sürebilir.
Operasyon sonrasında hastanede yatmak gerekmez.
Yaklaşık olarak 3-4 gün hafif miktarda vajinal kanama və bir miktar kasık ağrısı olabilir. Ancak onun ötesinde bir rahatsızlık olmaz.
Enfeksiyon və ağrı olmaması için operasyon sonrasında 7-10 gün cinsel ilişkide bulunulmaması önerilir.
Şiddetli yapışıklıkları olan kadınlarda birden fazla Histeroskopiya çoğu zaman gerekir.
Rahim boşluğu kabul edilebilir ölçülerde ya da tam olarak açılmış olan kadınlarda eğer tüp çıkışları da açıksa və də iç tabaka inceliği gelişmemiş ise kendiliğinden gebelik şansı yüksektir.
Yapışıklık açılması sonrası rahim boşluğu belirgin ölçüde oluşturulabilmiş olsa da tüp çıkışları görülemeyen kadınlarda Süni mayalanma (IVF) yapılması gerekebilir.
Rahim Yapışıklığında Hamile Kalınır mı?
Rahim içi yapışıklığın şiddeti nispetinde gebe kalmakta sorun oluşabilir. Özellikle şiddetli rahim içi yapışıklık varlığında, tüplerin rahime açıldıkları kısımda yapışıklık var ise, ilaveten rahim iç duvarında incelik problemi də oluşmuşsa gebe kalmak güçleşebilir. Ancak hafif düzeyde, tek bir alanda yapışıklık varlığında elbette kendiliğinden gebelik ihtimali də olabilir.
Rahim Yapışıklığı Ameliyatı Ne Kadar Sürer?
Rahim içi yapışıklık ameliyetı Histeroskopiya olarak yapılır. Vajinal yolla rahim ağzındaki doğal açıklıktan geçirilerek rahim içine ulaşılır və cihazın ucundaki kamera ile rahim içi görüntülenerek yapışıklıklar makas ya da elektrik enerjisi ile açılabilir.
Histeroskopik rahim içi yapışıklık düzeltici ameliyatlar, yapışıklığın şiddetine və yaygınlığına göre yaklaşık olarak 10-20 dakika sürer.
Rahim Yapışıklığı Ağrı Yapar mı?
Genellikle rahim içi yapışıklığı varlığında kadında ağrı şikayeti olmaz. En belirgin bulgu adet miktar və süresinde azalma olmasıdır. Ancak özellikle rahim ağzında gelişen və adet kanının dışarıya akmasını engelleyen yapışıklık varlığında adet dönemlerinde şiddetli kasık ağrısı hissedilebilir.
Rahim Yapışıklığı Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Çocuk isteği olmayan bir kadında, eğer ağrı şikayeti də yoksa və adet kanının dışarıya akışını engelleyecek bir yapışıklık ta söz konusu değilse müdahale edilmesine gerek olmayacaktır. Ancak çocuk isteği olan kadında, rahim içi yapışıklıkların giderilmesi gebe kalınabilirlik və gebelik sırasında sorun yaşanmaması açısından önemlidir.
Rahim Filminde Yapışıklık Belli Olur mu?
Rahim tüp filmi (HSG) rahim ağzından verilen bir opak madde ile rahim içi və tüplerin içinin görüntülenmesini sağlayan bir görüntüleme yöntemidir. Her rahim içi yapışıklık HSG ile anlaşılmayabilir. Ancak şiddetli və yaygın olan yapışıklıklarda rahim içerisinde dolma defekti şeklinde bulgu verebilir.
Rahimde Yapışıklık Gebeliğe Engel mi?
Rahim içi yapıklık rahimde kapladığı yere və yaygınlığına göre hafif, orta və şiddetli şeklinde sınıflandırılır. Eğer rahim içi yapışıklık şiddetli və yaygınsa, ya da tüplerin rahime açıldığı alanlarda yapışıklığa neden oluyorsa, ilaveten rahim iç duvarı kalınlığında incelme varsa gebe kalmaya engel yaratabilir.
Rahim Yapışıklığı Ultrasonda Görülür mü?
Rahim içi yapışıklığı her zaman ultrasongrafi ile anlaşılamaybilir. Ancak şiddetli olgularda rahim iç duvarı görünümünde düzensizlik ya da rahim iç duvarı kalınlığında incelik şeklinde bulgu verebilir. İlaveten çoğu zaman hastalar adet miktar və süresinde azalma da tarif ederler.