Baypas ameliyatı, kalbi besleyen koroner damarlar tıkandığında veya daraldığında yapılan cerrahi bir işlemdir. Vücudun başka bir yerinden alınan sağlıklı damar (greft), tıkalı damarın önüne ve arkasına bağlanarak kana yeni bir yol (köprü) oluşturur. Bu sayede kalp kasının yeniden kanlanması ve beslenmesi sağlanır.
✓Bypass Nedir?
Bypass, özellikle kan damarlarında meydana gelen tıkanıkların giderilmesi için uygulanan cerrahi bir müdahaledir. Kalp kasına yeterli miktarda oksijenli kan ulaşamadığı durumda göğüs bölgesinde ağrı ve kalp krizi oluşabilir. Bu durum genellikle damarlarda oluşan tıkanıklık nedeniyle gelişir. Bypass ameliyatı uygulanırken, bacaklardan, göğüs duvarından ya da koldan sağlıklı damarlar kullanılır Böylelikle kalbi ihtiyacı olan kan yeniden sağlanarak oluşabilecek kalp rahatsızlıklarının önüne geçilmiş olur. Yapılan ameliyat sonrasında ise kişinin sağlıklı beslenmesi, sigarayı bırakması ve bunun yanında düzenli olarak egzersiz yapması önemlidir.
✓Koroner bypass nedir?
Koroner bypass, kalbin beslenmesini sağlayan koroner arterlerde daralma ya da tıkanıklık geliştiğinde, yeterince beslenemeyen ve normal fonksiyonlarını yerine getiremeyen kalbin tekrar sağlıklı çalışabilmesi için damarlara yapılan cerrahi müdaheledir. Bu oldukça önemlidir, zira kişide kalp krizi riskinin oluşmasına neden olur. Koroner bypass operasyonlarında genellikle üç ya da daha fazla damara müdahale edilmektedir. Ameliyatların süresi bypass uygulanacak damarların sayısına ve ek olarak yapılacak girişimlere göre değişmekle birlikte, ortalama 4 saattir.
✓Bypass Hangi Hastalıklarda Uygulanır?
Yapılan kardiyolojik tetkiklerde kalpte saptanan sorunun tedavisinin ilaç ya da anjiyoplasti gibi yöntemlerle yapılmasının yeterli ya da mümkün olmayacağına karar verilmiş olmasından dolayı bypass yapılmaktadır. Çoklu damar hastalıkları, kalbin sol karıncığını kanlandıran damarlarda ciddi daralması olanlar, sol kalbi besleyen ana koroner damarda önemli bir darlık varlığında, balon ya da stent işlemlerinin yetersiz olduğu kişilerde, kalbi besleyen damarlarda darlıkla birlikte ameliyatla düzeltilmesi gereken başka bir kalp rahatsızlığının olduğu sorunlarda bypass yapılabilmektedir.
✓Bypass ameliyatı kaç saat sürer?
Bypass ameliyatı, genellikle 3 ila 6 saat arasında sürebilir. Fakat uygulanan bypass süresi, tıkanıklık yaşanan damar sayısına göre farklılık gösterebilir. Bunun yanında hastanın genel sağlık durumu ve kronik hastalıklarına göre değişebilir.
✓Bypass Ameliyatı Riskleri Nelerdir?
Bypass ameliyatı, kalp damarlarının tıkanıklığının giderilmesini içeren bir işlemdir. Genellikle bu işlem koroner hastalığa sahip olanlara uygulanabilir. Her cerrahi müdahalede olduğu gibi bypass ameliyatının da bazı riskleri bulunur. Enfeksiyon, kanama, pıhtı oluşumu, kalp ritmi bozuklukları ve organ fonksiyonlarında geçici sorunlar gibi komplikasyonlara neden olabilir. Ayrıca bypass ameliyatı sonrasında yara iyileşmesi zorlukları ve uzun dönemde kalp fonksiyonlarında değişiklikler yaşanabilir.
Bypass ameliyatı riskleri şöyle sıralanabilir::
Enfeksiyon
Kanama
Pıhtı oluşumu
Ritim bozuklukları
Böbrek veya karaciğer gibi organlarda geçici sorunlar
Yaraların geç iyileşmesi
✓Bypass Nasıl Uygulanır?
Kalbe ulaşmanın en klasik yolu, göğüs kemiğinin (sternum) ortadan açıldığı yöntemdir. Bazı özel yöntemlerde bu kesilerin boyu ve yeri değişmektedir. Bazı kapak ve ASD ameliyatları 5-6 cm kesi ile (pencere) yapılabilmektedir. Göğüsten alınan mamaria internanada kanın gelişi kola giden damardan olmakta iken diğer serbest damarların (radyal arter ve safen ven) üst uçları aort damarına dikilir. Böylece yeni bir damar ile (bypass grefti), darlık veya tıkanıklığın olduğu bölgedeki kalp kasına enerji ve oksijen taşıyan kanın akışı sağlanmış olur.
Ameliyat sırasında yapılan bypass damar sayısı 1 ila 6 arasında değişmektedir. Genelde 2-4 damara bypass yapılmaktadır. Cerrahın ameliyat sırasında kullandığı damarlar, hastanın kendi vücudunda bulunan, alındığı zaman yerinde eksiklik bırakmayan damarlardır. Biz bu ameliyatlarda öncelik sırasıyla, göğüsten alınan mamarya interna damarını, daha sonra koldan alınan radyal arter ve en son olarak da bacaktan alınan safen veni tercih edilmektedir. Ancak bypass yapılması gereken damardaki darlığın yeri ve şiddetine göre kullanılacak damar değişebilir. Bazen o hedefteki damar için en iyi seçenek safen ven olabilir. İleri yaşta, kronik akciğer hastalığında ve çok kilolu hastalarda bazen mamarya interna kullanılamayabilir. Kol damarı da yine ileri yaşta, insülin kullanan şeker hastalarında ve kronik böbrek hastalarında mecbur kalınmadıkça kullanılmaz. Kullanılacak damarların son seçimi ameliyat esnasında cerrah tarafından yapılacaktır.
Bypass ameliyatı sonrası tam iyileşme süreci genellikle 6 ila 8 hafta sürer. Hastanede kalış süresi açık cerrahide 7-10 gün, kapalı yöntemlerde ise 2-5 gün kadardır. Evde istirahat, göğüs kafesinin kaynaması ve ilaçlara uyum bu dönemin en kritik aşamalarıdır.
Hastane ve İlk Günler
Yoğun Bakım: Genellikle 1-2 gün sürer, solunum cihazından ayrılma ve ilk takip yapılır.
Oda ve Mobilizasyon: Hasta kısa sürede ayağa kaldırılır ve hafif yürüyüşlere başlar.
Taburculuk: Sağlık durumu stabil olan hastalar operasyon türüne göre 4 ila 10 gün içinde eve çıkar.
Evde Dikkat Edilecek Kurallar
Yatış Pozisyonu: Göğüs kemiğinin kaynaması için ilk 6 hafta sırt üstü yatılmalıdır.
Yara Bakımı: Kesi yerleri temiz ve kuru tutulmalı, enfeksiyon belirtileri (kızarıklık, akıntı, ateş) izlenmelidir.
Destekler: Göğüs korsesi ve doktor önerdiyse varis çorabı düzenli kullanılmalıdır.
Ağır Kaldırma: İlk 6-8 hafta boyunca ağır nesneler kaldırılmamalı ve kollar aşırı zorlanmamalıdır.
Sosyal ve İş Hayatına Dönüş
Yürüyüşler: Günlük kısa yürüyüşler kondisyonu artırmak için teşvik edilir.
İş Hayatı: Masa başı işlere 6-8 hafta, fiziksel güç gerektiren işlere ise yaklaşık 3 ay sonra dönülebilir.
Cinsel Yaşam: Genellikle 6. haftadan itibaren doktor onayıyla normale dönülebilir.
Bypass fiyatları nedir?
Bypass fiyatları; ameliyatın hangi yöntemle yapılacağına (klasik, küçük kesi ya da robotik cerrahi ) ve operasyonun gerçekleştirileceği hastane ile ekibe göre belirlenmektedir.
Koroner Bypass için kimler aday olabilir?
Yapılan kalp tetkikleri sonucunda, kalbinde saptanan sorunun tedavisinin ilaç veya stent gibi yöntemler ile yapılmasının yeterli veya mümkün olmayacağına karar verilmiş kişiler koroner bypass için aday olabilmektedir. Koroner Bypass en güvenli ve en iyi tedavi yöntemlerinden biridir.
Koroner Bypass ameliyatına nasıl hazırlanılır?
Bütün tetkikler tamamlanıp ameliyat olunması gerekiyorsa Bypass hazırlıkları başlayacaktır. Ameliyat koordinatörü, hastanın ismini ameliyat listesine hastanın durumunun aciliyetine göre yazacaktır. Çoğu hastanın kalp ameliyatı için acil yatışına gerek duyulmamaktadır. Bununla birlikte ameliyat sırasını bekleyen bir hasta eğer olumsuz bir durum yaşarsa kardiyoloji doktoruna, cerraha veya ameliyat koordinatörüne haber vermelidir. Bazen ameliyat randevusu araya giren acil hastalar ve yoğun bakımdaki yatak durumuna göre birkaç gün ertelenebilir. Ameliyat koordinatörü hastaneye yatış tarihi ve öncesinde ne yapılması gerektiğine dair bilgilendirme yapacaktır. Genellikle özel durumlar dışında hastalar ameliyattan bir gün önce hastaneye yatmaktadır. Burada da kardiyoloji doktoru, kalp-damar cerrahı ile ameliyat ekibi içinden birçok doktor yaptırılan tetkikleri inceler ve hastanın eksikliklerini tamamlar. Örneğin bazı özel durumlarda nöroloji, nefroloji (böbrek), diyabet ve akciğer hastalıkları gibi konsültasyonlar gerekebilir. Hastanın diş etlerinde enfeksiyon ya da çürük dişlerin bulunması ameliyat sonrasında genel bir enfeksiyona neden olabilmesi açısından çok önemlidir. Kapak ameliyatlarından önce mutlaka, koroner bypass ameliyatlarında ise, eğer cerrahi ekip gerek görürse, bir diş hekiminin hastayı muayene etmesi gerekmektedir.
Çalışan kalpte Bypass yapılır mı?
Uygulanabilir ama her hastaya bu yöntem yapılmaz. Çalışan kalbi bypass ameliyatı sırasında özel yöntemler kullanılmakta ve sadece üzerinde çalışılacak kalp bölgesinin hareketleri azaltılmaktadır. Bu sırada kalp, hem vücuda hem de kendisine kan pompalamaya ve yaşam için gerekli fonksiyonu oluşturmaya devam etmektedir. Kalp-akciğer pompasının kullanıldığı ve geçici olarak kalbin durdurularak devre dışı bırakıldığı “açık kalp ameliyatları” günümüzde güvenle uygulanmakta ve hastaların bazı olası risklere maruziyetleri, alınan önlemler ile en aza indirilmektedir. Çalışan kalbe bypass işlemiyle de bilinç bozuklukları, davranış değişiklikleri, böbrek yetersizliği, karaciğer enzimlerinin yükselmesi, mide ve bağırsak hareketlerinin azalması gibi riskler minimum düzeye çekilmektedir. Çalışan kalpte bypass kalp kasılma fonksiyonları ileri derecede azalmış, kalpak ciğer pompasını tolere edemeyecek hastalarda, daha önceden felç veya geçici iskemik atak (mini-felç) geçirmiş kişilerde, ileri derecede böbrek yetersizliği olanlarda, kronik akciğer hastalığı bulunanlarda, tedavi olan veya tedavi edilmiş kansere yakalanmış hastalarda, 70 yaş ve üstü hastalarda uygulandığında, hasta için yararlı ve başarılı sonuçlar sağlamaktadır.
Koroner Bypass avantajları nelerdir?
Koroner arterlerdeki daralmalar belirli bir seviyenin üzerine çıktığında kan akışına engel olur ve bu da kalbin görevini yerine getirmeyi engeller. Koroner bypass bu bağlamda göğüs ağrılarını ortadan kaldırır ve oluşabilecek kalp krizinin önüne geçer. Koroner bypass ile olumsuz alışkanlıklar terk edilir, daha sağlıklı ve kaliteli bir yaşama adım atılması ameliyatın avantajlarındandır. Koroner bypass'ın avantajlarından biri de var olan damar sertliğinin ortadan kalkmasıdır. Koroner bypass daralan ya da tıkanan damardan beslenmeyen kanı, kalp kasını besler duruma getirir.
Koroner Bypass dezavantajları nelerdir?
Koroner kalp hastalıkları en sık ölüm nedenlerinin başında gelmektedir. Ancak teknoloji, ekipmanların gelişmesi ve ameliyat ekiplerinin tecrübeleriyle koroner bypass'ın dezavantajları ortadan kalkmıştır. Koroner bypass ameliyatları kalp durdurularak ya da durdurmayarak da yapılabilmektedir. Her iki tekniğin de farklı avantaj ve dezavantajları bulunmaktadır. Tüm avantaj ve dezavantajlar doktor tarafından anlatılmaktadır. Her hastaya aynı teknik uygulanmadığı için dezavantaj ve avantaj hastadan hastaya değişmektedir.
Koroner Bypass ağrılı mıdır?
Her ameliyatta olduğu gibi koroner bypass da ağrı verebilir. Ancak ağrı ameliyat sırasında ve sonrasında verilen ağrı kesicilerle minimuma indirilmektedir. Ağrı durumunda hastayla ilgilenen hemşire ve doktora bilgi vermek gerekmektedir.
Koroner Bypass güvenli midir?
Ameliyat öncesinde tüm vücut fonksiyonları yapılan tetkiklerle değerlendirilmektedir. Kardiyolog, fizyoterapist, kalp damar cerrahı, anestezi doktoru, yoğun bakım doktoru, yoğun bakım hemşiresi hastayla ilgilenmektedir. Teknoloji, ekipman ve tecrübeli ekiple yapılan koroner bypass ameliyatları en güvenli ameliyatlardan biridir.