Operacioni i anjioplastikës së bypass është një procedurë kirurgjike që kryhet kur arteriet koronare që ushqejnë zemrën janë të bllokuara ose të ngushta. Një enë e shëndoshë (graft) e marrë nga një pjesë tjetër e trupit lidhet përpara dhe pas enës së bllokuar, duke krijuar një rrugë të re (urë) për gjakun. Në këtë mënyrë, ushqyesi i muskujve të zemrës riarterializohet dhe furnizohet sërish.
✓Çfarë është Bypass?
Bypass është një ndërhyrje kirurgjikale e zbatuar për të eliminuar zvarrat, veçanërisht në enët e gjakut. Kur sasia e duhur e gjakut të pasur me oksigjen nuk mund të arrijë në muskujt e zemrës, mund të lindën dhimbje në zonën e gjoksit dhe sulm në zemër. Kjo gjendje zhvillohet zakonisht për shkak të zvarrave që formohen në enët e gjakut. Gjatë operacionit të bypass, përdoren enë të shëndetshme të marrë nga këmbët, murit të gjoksit ose krahut. Në këtë mënyrë, zemra furnizohet sërish me gjakun e nevojshëm dhe parandaloheshin sëmundjet e zemrës që mund të lindnin. Pas operacionit të kryer, është e rëndësishme që personi të ha të shëndetshëm, të pushojë duhanin dhe, përveç kësaj, të bëjë ushtrime me rregullsi.
✓Çfarë është bypass koronar?
Bypass koronar është ndërhyrje kirurgjikale në enët e gjakut që bëhet kur zhvillohet ngushtim ose zvarr në arteriet koronare që furnizojnë zemrën, në mënyrë që zemra, e cila nuk ushqehet në masën e duhur dhe nuk mund të përmbushë funksionet e saj normale, të punojë përsëri në mënyrë të shëndetshme. Kjo është shumë e rëndësishme sepse mund të shkaktojë risk sulmi në zemër tek personi. Në operacionet e bypass koronar, zakonisht ndërhyhet në tre ose më shumë enë. Kohëzgjatja e operacioneve ndryshon në varësi të numrit të enëve në të cilat do të zbatohet bypass dhe intervenimeve shtesë që do të bëhen, por mesatarisht zgjat 4 orë.
✓Në cilat sëmundje zbatohet Bypass?
Bypass bëhet sepse, në testimet kardiologjike të kryera, është vendosur se trajtimi i problemit të gjetur në zemër nuk do të ishte i mjaftueshëm ose i mundur me metoda të tilla si ilaçet ose angioplastika. Bypass mund të aplikohet në sëmundjet me shumë enë, në ata me ngushtim serioz në enët që furnizojnë kamamarin e majtë të zemrës, kur ekziston një ngushtim i rëndësishëm në enën koronare kryesore që furnizon zemrën e majtë, në personat për të cilët procedurat me balon ose stent janë të pamjaftueshme, dhe në probleme ku, bashkë me ngushtimin në enët që furnizojnë zemrën, ekziston një tjetër sëmundje e zemrës që duhet të korrigjohet kirurgikisht.
✓Sa orë zgjat operacioni i bypass?
Operacioni i bypass zakonisht mund të zgjasë midis 3 dhe 6 orësh. Megjithatë, kohëzgjatja e bypass që aplikohet mund të ndryshojë sipas numrit të enëve që kanë zvarr. Përveç kësaj, mund të ndryshojë sipas gjendjes së përgjithshme shëndetësore të pacientit dhe sëmundjeve të tij kronike.
✓Cilat janë rreziqet e operacionit të Bypass?
Operacioni i bypass është një procedurë që përfshin eliminimin e zvarrave në enët e zemrës. Zakonisht ky procedim mund të aplikohet tek ata që kanë sëmundje koronare. Si në çdo ndërhyrje kirurgjikale, operacioni i bypass ka edhe disa rreziqe. Mund të shkaktojë infeksione, gjakderdhje, formimin e trombit, çrregullime të ritmit të zemrës dhe probleme të përkohshme në funksionet e organeve. Përveç kësaj, pas operacionit të bypass mund të ndodhen vështirësitë në shërimin e plagëve dhe ndryshimet në funksionet e zemrës në afat të gjatë.
✓Rreziqet e operacionit të bypass mund të renditen si më poshtë
✓Infeksion
✓Gjakderdhje
✓Formimi i trombit
✓Çrregullime të ritmit
✓Probleme të përkohshme në organe si veshkat ose mëlçia
✓Shërimi i vonuar i plagëve
✓Si zbatohet Bypass?
Mënyra më klasike për të arritur në zemër është metoda në të cilën koku i gjoksit (sterni) hapet nga mesi. Në disa metoda të veçanta, gjatësia dhe vendi i këtyre prerjeve ndryshojnë. Disa operacione valvule dhe ASD mund të kryhen me një prerje 5-6 cm (dritare). Ndërsa gaku që vjen në arterien mamaria interna të marrë nga gjoksja vjen nga ena e krahut, ujërat e tjera të lira (arteria radiale dhe vena safen) të sipërme të tyre qepen në arterien aorte. Kështu, me një enë të re (grefti bypass), rrjedha e gjakut që mbart energji dhe oksigjen në muskujt e zemrës në zonën ku ekziston ngushtimi ose zvarri sigurohet.
✓Numri i enëve të bypass të bërë gjatë operacionit ndryshon midis 1 dhe 6. Zakonisht bypass bëhet në 2-4 enë. Enët që kirurgu përdor gjatë operacionit janë enë që ndodhen në vetë trupin e pacientit dhe nuk lënë mangësi në vend kur hiqen. Në këto operacione, ne e preferojmë, sipas radhës së përparësisë, arterien mamaria interna të marrë nga gjoksja, më pas arterien radiale të marrë nga krahut dhe në fund venën safen të marrë nga këmba. Megjithatë, ena e përdorur mund të ndryshojë në varësi të vendndodhjes dhe ashpërsisë së ngushtimit në enën ku duhet të bëhet bypass. Ndonjëherë për atë qëllim në atë enë, vena safen mund të jetë zgjedhja më e mirë. Në moshën e avancuar, në sëmundjet kronike të mushkërive dhe në pacientët shumë të rëndë, ndonjëherë arteria mamaria interna nuk mund të përdoret. Ena e krahut gjithashtu në moshën e avancuar, në pacientët diabetikë të cilët përdorin insulinë dhe në pacientët me sëmundje kronike të veshkave, nuk përdoret përveç nëse është e domosdoshinëse. Zgjedhja përfundimtare e enëve të përdorura do të bëhet nga kirurgu gjatë operacionit.
Procesi i plotë i shërimit pas operacionit të bypass zakonisht zgjat 6 deri 8 javë. Qëndrimi në spital është 7-10 ditë për kirurgjinë e hapur, ndërsa për metodat e mbyllura është 2-5 ditë. Pushimi në shtëpi, shërimi i kraharorit dhe përurueshmëria ndaj ilaçeve janë fazat më kritike të këtij periudhe.
Spitali dhe Ditët e Para
Kujdesi Intensiv: Zgjat zakonisht 1-2 ditë, ndarja nga aparati i frymëmarrjes dhe monitorimi i parë kryhen.
Dhoma dhe Mobilizimi: Pacienti ngrihet shpejt dhe fillon me ecje të lehta.
Përshkërim: Pacientët me kusht të qëndrueshëm të shëndetit largohen në shtëpi 4 deri 10 ditë pas operacionit, sipas llojit të kirurgjisë.
Rregulla që duhen Ndjekur në Shtëpi
Pozicioni i Shtratit: Për shërimin e kockës së kraharorit, duhet të rrini shtrirë në kurriz për 6 javët e para.
Kujdesi i Plagës: Vendet e prerjes duhet të mbahen të pastra dhe të thata, dhe duhen monitoruar shenjat e infeksionit (skuqje, rrjedhje, temperatura).
Mbështetjet: Korsetja e kraharorit dhe çorapet kundër varices, nëse ka këshillim mjeku, duhen përdorur rregullisht.
Ngritja e Peshave: Për 6-8 javë të para nuk duhen ngritur objekte të rënda dhe duhen evituar përpjekjet e tepruara të krahëve.
Kthimi në Jetën Shoqërore dhe Punën
Ecjet: Ecjet e shkurtra të përditshme nxiten për të rritur kondicionin.
Puna: Mund të kthehet në punë zyreje pas 6-8 javësh, ndërsa në punën fizike pas afërsisht 3 muajsh.
Jeta Seksuale: Zakonisht mund të kthehet në normal pas javës së 6-të me miratim mjeksor.
Çfarë janë çmimet e Bypass?
Çmimet e Bypass përcaktohen sipas metodës me të cilën do të kryhet operacioni (kirurgji klasike, me incizion të vogël ose kirurgji robotike) dhe sipas spitalit dhe ekipit në të cilin do të kryhet operacioni.
Kush mund të jetë kandidat për Bypass Koronar?
Si rezultat i ekzaminimeve të zemrës të kryera, personat për të cilët është vendosur se problemet e zbuluara në zemrën e tyre nuk mund të kuroheshin ose nuk do të ishte e mundur t'i trajtoheshin me metoda të tjera siç janë ilaçet ose stent, mund të jenë kandidatë për bypass koronar. Bypass Koronar është një nga metodat më të sigurta dhe më të mira të trajtimit.
Si përgatitet për operacionin e Bypass Koronar?
Nëse të gjitha ekzaminimet përfundojnë dhe pacienti duhet të operohej, përgatitjet për Bypass do të fillojnë. Koordinatori i operacionit do të shkruajë emrin e pacientit në listën e operacionit në varësi të urgjencës së gjendjes së tij. Shumica e pacientëve nuk kanë nevojë për shtrimin urgjent për kirurgji të zemrës. Megjithatë, nëse një pacient që pret radhën e operacionit përjeton një gjendje negative, duhet të informojë kardiologo, kirurgut ose koordinatorit të operacionit. Ndonjëherë operacioni mund të shtyhet për disa ditë në varësi të pacientëve urgjentë që ndërhyjnë dhe situatës së shtretërve në kujdesin intensiv. Koordinatori i operacionit do të japë informacione mbi datën e pranimit në spital dhe atë që duhet bërë përpara. Në përgjithësi, përveç situatave të veçanta, pacientët pranohen në spital një ditë përpara operacionit. Këtu, kardiologo, kirurgu i zemrës dhe vaskularë, dhe disa doktorë të tjerë nga ekipi i operacionit shqyrtojnë ekzaminimet e kryera dhe plotësojnë mangësitë e pacientit. Për shembull, në disa situata të veçanta, mund të nevojiten konsultime siç janë neurologjia, nefrologjia (veshka), diabeti dhe sëmundjet e mushkërive. Infeksioni ose këqja e dhëmbëve në mishrat e dhëmbëve të pacientit është shumë i rëndësishëm në aspektin se mund të shkaktojë infeksion të përgjithshëm pas operacionit. Para operacioneve të valvulave, dhe në operacionet e bypass koronar, nëse ekipi kirurgik e sheh të nevojshme, një stomatolog duhet të ekzaminojë pacientin.
A kryhet Bypass në zemrë që bie?
Është e zbatueshme, por kjo metodë nuk zbatohet në secilin pacient. Gjatë operacionit të bypass në zemrën që bie, përdoren metoda të veçanta dhe vetëm lëvizjet e zonës së zemrës në të cilën do të punohej zvogëlohen. Në këtë kohë, zemra vazhdon të pompojë gjak si në trup ashtu edhe në vetvete dhe krijon funksionin e nevojshëm për jetën. Operacionet me "zemrë të hapur", në të cilat përdoret pompa zemër-mushkëri dhe zemra ndalet përkohësisht dhe hiqet jashtë përdorimit, zbatohen me siguri sot dhe ekspozimi i pacientëve ndaj disa riskeve të mundshme zvogëlohet sa më shumë të jetë e mundur me masat e marra. Me procedurën e bypass në zemrën që bie, rreziqet si pabësim i vetëdijes, ndryshime në sjellje, pamjaftueshmëri të veshkave, rritje të enzimave të mëlçisë, zvogëlim të lëvizjeve të stomakut dhe zorrëve, zvogëlohen në nivelin minimal. Bypass në zemrën që bie, kur zbatohet në pacientët me funksione kontraktile të zemrës shumë të zvogëluara, ata që nuk mund të toleronin pompën zemër-mushkëri, ata që kanë pasur godije ose sulm iskemik të përkohshëm (mini-godije) më përpara, ata me pamjaftueshmëri të veshkave në shkallë të lartë, ata me sëmundje kronike të mushkërive, ata nën trajtim ose ata që kanë patur kancer të trajtuar, pacientët 70 vjeç dhe më të vjetër, ofron rezultate të dobishme dhe të suksesshme për pacientin.
Cilat janë avantazhet e Bypass Koronar?
Kur ngushtimet në arteriet koronare tejkalojnë një nivel të caktuar, ato bllokojnë rrjedhën e gjakut dhe kjo pengon zemrën të përmbushë detyrën e saj. Bypass koronar në këtë kontekst eliminon dhembjen në kraharor dhe parandalon të mundshmen e krizës kardiake. Me bypass koronar, zakonet negative braktisen dhe marrja e një jete më të shëndetshme dhe më të cilësore është nga avantazhet e operacionit. Njëra nga avantazhet e bypass koronar është gjithashtu eliminimi i sklerozës ekzistuese të enëve. Bypass koronar ruan gjakun që nuk furnizohet nga eneja e ngushte ose e bllokuar, në mënyrë të caktuar që ushqen muskujt e zemrës.
Cilat janë disavantazhet e Bypass Koronar?
Sëmundjet koronare të zemrës janë midis shkaqeve më të shpeshta të vdekjes. Megjithatë, me zhvillimin e teknologjisë, pajisjeve dhe përvojën e ekipeve kirurgjike, disavantazhet e bypass koronar janë eliminuar. Operacionet e bypass koronar mund të kryhen edhe me ndali të zemrës edhe pa e ndalur atë. Secila nga të dyja teknikat ka avantazhe dhe disavantazhe të ndryshme. Të gjitha avantazhet dhe disavantazhet shpjegohen nga doktori. Meqenëse teknika e njëjtë nuk zbatohet në secilin pacient, disavantazhet dhe avantazhet ndryshojnë nga pacienti në pacient.
A është Bypass Koronar i dhimbshëm?
Ashtu si në çdo operacion, bypass koronar mund të shkaktojë dhimbje. Megjithatë, dhimbja minimizuhet me dhënien e analgjezikëve gjatë operacionit dhe pas tij. Në rast të dhimbjes, është e nevojshme të informohet infermierja dhe doktori që kujdesen për pacientin.
A është Bypass Koronar i sigurt?
Para operacionit, të gjithë funksionet e trupit vlerësohen përmes ekzaminimeve të kryera. Kardiologo, fizioterapisti, kirurgu i zemrës dhe vaskularë, doktori i anestezisë, doktori i kujdesit intensiv, infermierja e kujdesit intensiv kujdeset për pacientin. Operacionet e bypass koronar të kryera me teknologji, pajisje dhe ekip përpilim janë midis operacioneve më të sigurta.