✓Menisküs Nedir.
Menisküs, diz eklemi içinde femur (uyluk kemiği) ve tibia (kaval kemiği) kemikleri arasında bulunan C şeklinde bir kıkırdaktır. İç ve dış menisküs olmak üzere iki adettir.
Menisküs, eklemi oluşturan kemikler arasında şok emici ve yük taşıyıcı olarak görev yapar ve eklem kıkırdaklarını aşırı yüklerden korur.
✓Menisküs yırtığı neden ve nasıl olur?
Menisküs yırtıkları, spor gibi aktivitelerde darbe veya burkulmaya bağlı olarak travmatik, ileri yaşlarda zamanla aşınmaya bağlı olarak ya da doğuştan sahip olunan bazı sorunlar nedeniyle oluşur. Menisküs yırtığı nedenleri şöyle sıralanabilir:
Sporda yapılan ani hareketler
Sporcularda topa vurabilmek ya da tutabilmek için dizi ani şekilde döndürmeye çalışmak ya da bükmek kıkırdakta yırtılmaya neden olabilir
Diz kireçlenmesinin menisküsü tetiklemesi
Dizlerde kireçlenme varsa, menisküs yırtılmaya yatkın olur. Böylelikle menisküs yırtığı daha kolay bir şekilde gelişebilir.
Diz çökmek, çömelmek veya ağır bir şeyi kaldırmak
Diz çökmek, çömelmek veya ağır bir şeyi kaldırmak menisküs yırtıklarına neden olabilir. Menisküs yırtılmaları; ani durma, dönme, dizi zorla bükme veya döndürmeye neden olan aktivitelerde yaralanabilir.
Yaşlanmasının etkisiyle menisküs dokusunun zayıflaması
Menisküs yaralanmaları her yaşta görülebilmektedir. Genç insanlarda menisküs dokusu sağlam olduğundan ciddi travmalar sonucu yırtılırlar ancak yaşın ilerlemesiyle birlikte dizdeki dejeneratif değişiklikler menisküs yırtıklarına yol açabilir. Sandalyeden kalkarken basit bir bükülme bile menisküs yırtıklarına zemin hazırlayabilir. 65 yaş ve üstündeki kişilerin% 40'ından fazlasında gözlenir.
Menisküsün dayanıklılık sınırını aşan yüklenmeler sonucu yırtılması daha çok genç yaşlarda görülmektedir. Travmatik yırtıklar genellikle 10-40 yaş arası görülürken, dejeneratif yani zamanla yaşanan bozulmalar sonucu yaşanan menisküs yırtıkları daha çok 40 yaşından sonra görülmektedir.
✓Menisküs yırtığı belirtileri nelerdir?
Çömelme, burkulma ve darbe sonrası dizden gelen bir ses ve sonrasında oluşan ağrı, menisküs yırtığının habercisi olabilir. Yırtığın yerine göre ağrı, dizin iç veya dış kısmında gelişebilir. Ayrıca, menisküs yırtığında dizde şişme ve hareket ettirirken içeride bir şey takılıyormuş hissi de olabilir. Ağrı nedeniyle boşluk hissedilebilir. Bazen de diz kilitlenir ve tam açılmaz.
✓Menisküs yırtığı nasıl tedavi edilir?
enç hastalarda oluşan travmatik akut menisküs yırtıkları genellikle cerrahi olarak tedavi edilir. Küçük yırtıklarda, yırtık olan kısım çıkarılırken daha büyük yırtıklarda menisküs tamiri gerekebilir.
İleri yaşlarda dejenere dizlerde ise menisküs yırtıkları genellikle ilaç, egzersiz, enjeksiyon gibi yöntemlerle tedavi edilir. Ancak dizde kilitlenme gibi mekanik belirtiler fazlaysa veya menisküs kökünde tamir edilebilir bir yırtık varsa ameliyat önerilir.
✓Menisküs Teşhisinde Görüntüleme Yöntemleri
Manyetik Rezonans (MR): Dizdeki sert ve yumuşak dokuların ayrıntılı olarak görüntülenmesi için kullanılan MR menisküs teşhisinde en iyi görüntüleme yöntemidir.
Röntgen: Kıkırdak yapılı menisküs röntgen ile görüntülenememektedir. Ancak osteoartrit gibi dizde benzer sorunlara yol açan rahatsızlıkları elemek için röntgen görüntülemesi faydalı olabilmektedir.
Artroskopi: Bazı durumlarda, dizin içini incelemek için artroskop olarak bilinen bir alet kullanabilir. Hafif ve küçük bir kamera da içeren artroskop dize küçük bir kesi ile yerleştirilir ve dizin içi büyütülmüş olarak ekrana yansıtır. Ancak tanı amaçlı kullanımı görüntüleme yöntemlerindeki gelişim nedeni ile ortadan kalkmıştır.
✓Menisküs yırtıklarının cerrahi tedavisi
Ameliyatsız tedaviler sonucu dizdeki ağrı, kilitlenme gibi şikayetler günlük hayatı engellemeye devam ediyorsa cerrahi tedavi gündeme gelmektedir.
Cerrahi tedavilerde;
Menisküsün bütünü çıkarılmasını içeren total menisektomi. Total menisektomi ameliyatında zarar görmüş menisküs dokusunun çıkarılması, kısa vadede iyi sonuçlar verir ancak uzun vadede artrit gelişmesine yol açar.
Yalnız yırtık parçanın çıkarılmasını içeren parsiyel menisektomi
Menisküs tamirleri. Bazı menisküs yırtıklarında yırtık parçaları birbirine dikilerek onarılabilir. Menisküs tamiri yırtığın tipi ve menisküsün genel durumuna bağlıdır. Menisküs onarımının iyi sonuçları vardır, ancak menisektomiden daha uzun bir iyileşme süresi vardır ve menisküs tamiri uygun hastalarla sınırlıdır. Aktif bir hayat süren menisküs dokusu kaliteli hastalarda menisküs tamiri önerilmektedir.
Menisküs transplantasyonu yani menisküs nakli uygulanabilmektedir.
✓Menisküs yırtığı artroskopi ameliyatı
Menisküs ameliyatlarında açık cerrahi teknikler yerine Artroskopik cerrahi denilen kapalı cerrahi yöntemler kullanılmaktadır. Artroskopik cerrahi, eklemin içine bakmak için kullanılan bir işlemdir. Küçük bir kesiden (yaklaşık 1 santimetre) küçük bir kamera, kurşun kalem boyutunda, mafsal içine yerleştirilir. Bir veya daha fazla küçük kesi kullanarak, cerrah yırtık kıkırdaktan kurtulmak veya tamir etmek için diz içine başka aletler yerleştirir.
Artroskopi için cilde açılan kesiler oldukça küçüktür, genellikle her biri yaklaşık 1 santimetredir. Kesikler, cildin dışında veya altında olan bir sütür ile kapatılır.
Yırtık menisküs, küçük tıraş makineleri ve makaslar da dahil olmak üzere çeşitli aletler kullanılarak kaldırılabilir. Artroskop ayrıca, cerrahın diz ekleminin geri kalanını incelemesine, dizdeki gevşek kıkırdak parçalarını, dizin içindeki diğer problemleri görmesine de olanak vermektedir.
Artroskopi ameliyatı genel anestezi altında gerçekleştirilebileceği gibi lokal, epidural veya Spinal anestezi kullanılarak da yapılabilmektedir.
Menisküs Tıraşlanması (Parsiyel Menisektomi): Yırtık kısım temizlenmişse hastalar genellikle aynı gün veya ertesi gün ayağa kalkabilir. Günlük yaşama dönüş 4–6 hafta, kontrollü spora dönüş ise 2–3 ay sürer.
Menisküs Tamiri (Dikiş): Yırtık dikildiyse iyileşme dokunun kaynaması gerektirdiği için daha yavaştır. Tam iyileşme ve normal aktivitelere dönüş 3–6 ay, sporcuların sahalara dönmesi ise 6 aya yakın bir zaman alır.
İlk hafta hafif ağrı ve dizde şişlik normaldir. Dizi yüksekte tutmak ve soğuk kompres (buz) uygulamak şişliği azaltır. Tıraşlama ameliyatlarında basit ev egzersizleri yeterli olurken, menisküs tamirlerinden sonra düzenli fizik tedavi şarttır.
Menisküs yırtığı ne kadar sürede düzelir?
Artroskopi ameliyatından sonra dizin iyileşmesi menisküs yırtığının ne kadar şiddetli olduğu da dahil olmak üzere birçok faktöre bağlıdır. Cerrahiden sonra tam iyileşme, diğer işlemlerin yanı sıra gerçekleştirilen işlemin türüne bağlı olarak 4 ila 6 hafta sürebilir. Ancak her insanın farklı sürelerde iyileşeceği de unutulmamalıdır. Çoğu durumda, ameliyattan sonra komplikasyonları en aza indirmek ve iyileşmeyi hızlandırmak için fizik tedavi kullanılır.
Menisküs ameliyatından sonra hastanede ne kadar kalınır?
Artroskopik cerrahinin ardından hasta ameliyat olduğu gün ayağı kaldırılır ertesi gün taburcu edilir. Hastanın 1-2 hafta evde dinlenmesi sonrasında diz güçlendirici egzersizlere başlaması gerekir. Hasta eğer ofis ortamında çalışıyorsa 1-2 hafta, ağır işlerde çalışıyorsa 4-6 hafta işten uzak durmalıdır.
Menisküs artroskopi ameliyatı ağrılı mıdır?
Menisküs artroskopi ameliyatı hafif ağrılı bir yöntemdir. Genellikle ameliyattan sonra yaşanan hafif ağrılar basit ağrı kesicilerle kontrol altına alınabilir. Yaşanacak ağrı; ameliyat süresi, menisküs yırtığının çeşidi ve uygulanan cerrahi yönteme göre değişebilmektedir. Ağrı kesici ilaçların dışında, buz tedavisi ve basit egzersizler de ağrı kontrolünde yardımcı olabilir.
Menisküs ameliyatı kaç saat sürer?
Artroskopi ameliyatı yırtığın büyüklüğüne ve çeşidine göre farklılık göstermekle birlikte ortalama 30-45 dakika sürebilmektedir.
Menisküs sporcu hastalığı mıdır?
Menisküs yırtıkları daha çok sporcularda duyduğumuz bir rahatsızlıktır. Ancak menisküs yırtığı sporcu hastalığı değildir. Gençlerde daha çok travmalara ve yanlış hareketlere bağlı ortaya çıkarken ilerleyen yaşlarda eklem ve menisküs yapısının dejenere olması sonucu ortaya çıkabilmektedir.
Menisküs yırtığı tekrarlar mı?
iz içinde iki adet menisküs bulunmaktadır. Yırtılan ve bir kısmı artroskopik cerrahi ile bir kısmı alınan menisküsün sağlam olan diğer kısmında ikinci bir yırtık yaşanabilir. Bazı menisküs yırtıkları dikilerek tedavi edilebilmektedir. Dikilerek tedavi edilen menisküsün tekrar yırtılma riski bulunmaktadır.
Menisküs yırtığı tedavi edilmezse ne olur?
Menisküs yırtığının uzun süre tedavi edilmemesi kıkırdakta aşınmaya ve geri dönüşü mümkün olmayan hasarlara yol açabilir. Geç kalınan tedavilerde dizde ağrı ve hareket kısıtlığı yaşanabilirken uzun vadede kalıcı kıkırdak hasarları ile kireçlenme problemleri görülebilmektedir.
