روش استاندارد در درمان چسبندگی داخل رحم (سندرم اشرمن) عمل هیستروسکوپی با باز کردن چسبندگی ها (آدزیولیزیس) است که بدون برش شکم انجام می شود.
✓علت ایجاد چسبندگی داخل رحم
دلایل شایع ترین چسبندگی های داخل رحم عبارتند از: عمل سقط جنین که در شرایط مناسب انجام نشده، برداشتن فیبروم (میوم)، جراحی های رحم دوگانه، درمان تشعشع و عفونت های سل (تو برکولوز) داخل رحم.
✓علائم چسبندگی داخل رحم
در زنانی که چسبندگی داخل رحم دارند، می توان علائمی مانند نامنظمی قاعدگی، ناباروری (بانجی بخشی)، سقط های تکرار شونده، کندی در رشد جنین در طول بارداری، اختلالات مربوط به جفت مشاهده کرد. خونریزی قاعدگی می تواند کاهش یابد یا افراد ممکن است هیچ قاعدگی نداشته باشند. اما خونریزی قاعدگی می تواند طبیعی هم باشد. ارزیابی این شرایط در افرادی که دارای ناباروری یا سقط تکرار شونده هستند، اهمیت دارد.
✓چسبندگی داخل رحم در جوانی
در زنان جوانی که از آسیب های مادرزادی رحم رنج می برند، پس از جراحی هایی که برای اصلاح این آسیب ها انجام می شود، چسبندگی داخل رحم نیز قابل مشاهده است. وجود پرده در داخل رحم (سپتوم رحمی) یک مشکل مادرزاد است. این پرده خود را با بافتی به نام سپتوم که لایه داخلی رحم را تقسیم می کند، نشان می دهد. این پرده می تواند کوتاه باشد یا می تواند تمام لایه داخلی رحم را به دو قسمت تقسیم کند. در برخی موارد، سپتوم تقسیم کننده واژن نیز می تواند مشاهده شود. در این افراد، بریدن سپتوم با هیستروسکوپی توصیه می شود. علاوه بر این، چسبندگی های لایه داخلی رحم می تواند به دلیل سل رحم نیز ایجاد شود.
✓جراحی چسبندگی داخل رحم
در درمان چسبندگی های داخل رحم، اغلب روش 'هیستروسکوپی' به کار گرفته می شود. در این روش، همانند معاینه ی جراحی معمول، از طریق واژن و دهانه رحم وارد شده و رحم داخل با یک دستگاه نوری ویژه به نام هیستروسکوپ بررسی می شود. تصویری که به دست آمده، از طریق سیستم نوری-دوربین روی صفحه نمایش دنبال شده و عمل جراحی انجام می شوند. هیچ برشی در شکم فرد وجود ندارد. عمل جراحی هیستروسکوپی، به دلیل انجام جراحی از درون با کمک دوربین، شبیه به گاستروسکوپی یا کولونوسکوپی است. عمل جراحی حدود 30-60 دقیقه طول می کشد.
برای جزئیات بیشتر لطفاً به صفحه درمان هیستروسکوپی مراجعه کنید.
✓موفقیت و ریسک های عمل جراحی چسبندگی داخل رحم
موفقیت پس از عمل جراحی چسبندگی داخل رحم با درجه/گسترش چسبندگی ها و تجربه جراح مرتبط است. هرچه چسبندگی ها گسترده تر و پهن تر باشند (هرچه قسمت بزرگ تری از فضای درون رحم را بپوشانند)، احتمال شکست درمان بالاتر می رود.
در مواردی که چسبندگی ها گسترده و پهن هستند، گاهی اوقات ممکن است نیاز به بیش از یک مداخله هیستروسکوپی باشد. در موارد چسبندگی گسترده و پهن، پس از هیستروسکوپی، به منظور جلوگیری از ایجاد مجدد چسبندگی، می توان برای چند روز بالونی (ساخته شده از کاتتر ادرار) در داخل رحم قرار داد. اما نشان داده نشده است که قرار دادن چنین بالونی مانع از ایجاد مجدد چسبندگی های داخل رحم شود.
در موارد چسبندگی گسترده و پهن، اگرچه درمان هورمونی استروژن از طریق دهان برای مدت کوتاهی پس از عمل استفاده می شود، اما سود آن مورد بحث است. در موارد چسبندگی گسترده و پهن، معمولاً پس از اولین قاعدگی، در زمان مناسب (روز 10-14 قاعدگی)، سونوگرافی واژنی و در بسیاری موارد هیستروسکوپی مجدد را توصیه می کنیم.
یک مشکل دیگری که در موارد چسبندگی داخل رحم با آن روبرو می شویم، متأسفانه نازکی لایه داخلی رحم است. این حالت که به آتروفی اندومتریال نیز معروف است، بیشتر اوقات در موارد چسبندگی گسترده و پهن مشاهده می شود. درمان مؤثری برای آن وجود ندارد.
در کاربردهای لوله نوزاد نیز، در روز تزریق تراشه، هدف این است که لایه داخلی رحم دارای ضخامت دوجداره 7 میلی متر بالاتر باشد. اگر زیر 7 میلی متر باشد، به آن نازکی لایه داخلی (آتروفی اندومتریال) گفته می شود. در نازکی لایه داخلی، نرخ تولد زنده در لوله نوزاد کاهش می یابد. بویژه در موارد شدید زیر 4.5-5 میلی متر، نرخ تولد زنده بسیار، بسیار کم است.
بعد از جراحی چسبندگی رحم بیماران را چه چیزی منتظر است؟
جراحی چسبندگی داخل رحمی می تواند بسته به شدت چسبندگی 10-20 دقیقه طول بکشد.
بعد از عمل جراحی نیازی به بستری در بیمارستان نیست.
تقریباً 3-4 روز ممکن است خونریزی واژینال خفیف و کمی درد در ناحیه کشاله رانی وجود داشته باشد. اما فراتر از این احساس ناراحتی وجود نخواهد داشت.
برای جلوگیری از عفونت و درد، توصیه می شود که 7-10 روز بعد از عمل جراحی از روابط جنسی پرهیز کنید.
در زنانی که چسبندگی شدید دارند، اغلب نیاز به چندین هیستروسکوپی است.
در زنانی که حفره رحم به اندازه قابل قبول یا کاملاً باز شده باشد، اگر خروجی لولهها نیز باز باشد و نازکی پرده داخلی ایجاد نشده باشد، احتمال بارداری خودبخودی بالا است.
در زنانی که بعد از باز کردن چسبندگی حفره رحم به طور قابل ملاحظه ایجاد شده است اما خروجی لولهها دیده نمیشود، ممکن است نیاز به لوله نوزاد باشد.
آیا در چسبندگی رحم باردار میشوید؟
چسبندگی داخل رحمی می تواند بسته به شدت آن مشکل در بارداری ایجاد کند. به خصوص در حضور چسبندگی شدید داخل رحمی، اگر چسبندگی در جایی که لولهها به رحم باز میشوند وجود داشته باشد، و همچنین اگر مشکل نازکی در دیوار داخلی رحم ایجاد شده باشد، بارداری دشوار میشود. اما در حضور چسبندگی خفیف و تنها در یک ناحیه، البته احتمال بارداری خودبخودی نیز وجود دارد.
جراحی چسبندگی رحم چقدر طول میکشد؟
جراحی چسبندگی داخل رحمی به صورت هیستروسکوپی انجام میشود. از طریق واژینال و از طریق دهانه طبیعی در دهانه رحم، به داخل رحم رسیده و با دوربین در انتهای دستگاه، داخل رحم مشاهده شده و چسبندگیها با قیچی یا انرژی الکتریکی میتوانند باز شوند.
عملهای جراحی هیستروسکوپی برای اصلاح چسبندگی داخل رحمی، بسته به شدت و وسعت چسبندگی، تقریباً 10-20 دقیقه طول میکشد.
آیا چسبندگی رحم درد ایجاد میکند؟
عموماً در حضور چسبندگی داخل رحمی، شکایت درد در زن وجود ندارد. بارزترین علامت کاهش مقدار و مدت قاعدگی است. اما به خصوص در چسبندگیهایی که در دهانه رحم ایجاد میشود و جریان خون قاعدگی را به بیرون مسدود میکند، در دوران قاعدگی ممکن است درد شدید کشاله رانی احساس شود.
اگر چسبندگی رحم درمان نشود چه میشود؟
در زنی که فرزندخواهی نداشته باشد، اگر شکایت درد نیز نداشته باشد و چسبندگیای که جریان خون قاعدگی را مسدود کند نیز موجود نباشد، نیاز به مداخله نخواهد بود. اما در زنی که فرزندخواهی داشته باشد، رفع چسبندگیهای داخل رحمی از نظر بارداریپذیری و عدم بروز مسائل در دوران بارداری مهم است.
آیا چسبندگی در فیلم رحم مشخص میشود؟
فیلم لوله رحم (HSG) روشی است که با مادهٔ نمایانگری که از دهانه رحم وارد میشود، امکان مشاهدهٔ داخل رحم و داخل لولهها را فراهم میکند. هر چسبندگی داخل رحمی ممکن است با HSG مشخص نشود. اما در چسبندگیهای شدید و گسترده، میتواند به عنوان نقص پر شدن در داخل رحم یافت شود.
آیا چسبندگی رحم برای بارداری مانع است؟
چسبندگی داخل رحمی بسته به محل و وسعتی که در رحم فراگیر است، به صورت خفیف، متوسط و شدید طبقهبندی میشود. اگر چسبندگی داخل رحمی شدید و گسترده باشد، یا اگر چسبندگی در نواحیی ایجاد شود که لولهها به رحم باز میشوند، و همچنین اگر نازکی در ضخامت دیوار داخلی رحم وجود داشته باشد، میتواند برای بارداری مانع ایجاد کند.
آیا چسبندگی رحم در سونوگرافی دیده میشود؟
چسبندگی داخل رحمی همیشه با سونوگرافی مشخص نمیشود. اما در موارد شدید، میتواند به صورت بینظمی در ظاهر دیوار داخلی رحم یا نازکی در ضخامت دیوار داخلی رحم یافت شود. علاوه بر این، اغلب بیماران کاهش مقدار و مدت قاعدگی را نیز گزارش میدهند.