ترمیم مینیسک، یک روش درمانی است که در حوزه ارتوپدی اعمال میشود.
✓منیسکوس چیست
منیسکوس، یک غضروف به شکل C است که در داخل مفصل زانو بین استخوانهای فمور (استخوان ران) و تیبیا (استخوان ساق پا) قرار دارد. دو منیسکوس وجود دارد: منیسکوس داخلی و منیسکوس خارجی.
منیسکوس به عنوان جاذب شوک و حامل بار بین استخوانهای تشکیلدهنده مفصل عمل میکند و غضروفهای مفصل را در برابر بارهای بیش از حد حفاظت میکند.
✓پارگی منیسکوس چرا و چگونه به وجود میآید
پارگی منیسکوس به دلیل ضربه یا تاب خوردگی در فعالیتهای ورزشی (تروماتیک)، فرسودگی مرتبط با سن در سنین پیشرفتهتر، یا مشکلاتی که از تولد وجود دارند، ایجاد میشود. علل پارگی منیسکوس به شرح زیر است:
حرکات ناگهانی در ورزش
تلاش برای چرخاندن یا خم کردن ناگهانی زانو برای ضربه زدن یا گرفتن توپ در ورزشکاران میتواند منجر به پارگی غضروف شود
التهاب مفصل زانو منیسکوس را تحریک میکند
اگر التهاب در زانو وجود داشته باشد، منیسکوس مستعد پارگی میشود. بدین ترتیب پارگی منیسکوس میتواند راحتتر توسعه یابد.
فرو ریختن زانو، قاچ نشستن یا بلند کردن چیزی سنگین
فرو ریختن زانو، قاچ نشستن یا بلند کردن چیزی سنگین میتواند منجر به پارگی منیسکوس شود. پارگیهای منیسکوس میتواند در فعالیتهایی که منجر به توقف ناگهانی، چرخش، خم کردن اجباری زانو یا چرخاندن آن میشود، ایجاد شود.
ضعیف شدن بافت منیسکوس به دلیل پیری
آسیبهای منیسکوس میتواند در هر سنی دیده شود. در افراد جوان، چون بافت منیسکوس سالم است، پس از تروماهای شدید پاره میشود اما با افزایش سن، تغییرات تحللکننده در زانو میتواند منجر به پارگی منیسکوس شود. حتی خم شدگی ساده هنگام برخاستن از صندلی میتواند زمینه پارگی منیسکوس را فراهم کند. در بیش از 40 درصد افراد 65 سال و بالاتر دیده میشود.
پارگی منیسکوس در نتیجه بارگذاریهای فراتر از حد مقاومت منیسکوس بیشتر در سنین جوانی دیده میشود. پارگیهای تروماتیک معمولاً در سنین 10-40 سال دیده میشود، در حالی که پارگیهای منیسکوس در نتیجه تحلل (بدتر شدن با گذشت زمان) بیشتر پس از سن 40 سال دیده میشود.
✓علائم پارگی منیسکوس چیست
صدای ناشی از قاچ نشستن، تاب خوردگی و ضربه و درد بعدی در زانو میتواند نشانهای از پارگی منیسکوس باشد. درد میتواند بسته به محل پارگی، در داخل یا خارج زانو ایجاد شود. علاوه بر این، در پارگی منیسکوس ممکن است بدنه در زانو و احساس گیر افتادگی چیزی در داخل هنگام حرکت وجود داشته باشد. احساس خالیپن میتواند به دلیل درد ایجاد شود. گاهی اوقات زانو قفل میشود و به طور کامل باز نمیشود.
✓پارگی منیسکوس چگونه درمان میشود
پارگی حاد تروماتیک منیسکوس در بیماران جوان معمولاً از طریق جراحی درمان میشود. در پارگیهای کوچک، قسمت پاره شده حذف میشود در حالی که در پارگیهای بزرگتر ممکن است نیاز به تعمیر منیسکوس باشد.
در سنین پیشرفته در زانوهای تحللیافته، پارگیهای منیسکوس معمولاً به روشهایی مانند دارو، ورزش و تزریق درمان میشود. با این حال، اگر علائم مکانیکی مانند قفل شدن زانو زیاد باشد یا پارگیای در ریشه منیسکوس وجود داشته باشد که قابل تعمیر است، جراحی توصیه میشود.
✓روشهای تصویربرداری در تشخیص منیسکوس
تصویربرداری مغناطیسی (MR): تصویربرداری مغناطیسی برای بررسی تفصیلی بافتهای سخت و نرم در زانو استفاده میشود و بهترین روش تصویربرداری برای تشخیص منیسکوس است.
رادیوگرافی: منیسکوس که دارای ساختار غضروفی است، نمیتواند توسط اشعه ایکس تصویر برداری شود. با این حال، تصویربرداری اشعه ایکس میتواند برای رد کردن مشکلات مشابهی که باعث مشکلات زانو میشود مانند آرتروز مفید باشد.
آرتروسکوپی: در برخی موارد، میتواند از ابزاری به نام آرتروسکوپ برای بررسی داخل زانو استفاده شود. آرتروسکوپ که دارای یک دوربین کوچک و سبک است، از طریق یک برش کوچک در زانو جایگزین میشود و داخل زانو را بزرگنماییشده بر روی صفحه نمایش میدهد. با این حال، استفاده آن برای تشخیص به دلیل پیشرفت در روشهای تصویربرداری حذف شده است.
✓درمان جراحی پارگیهای منیسکوس
اگر شکایات مانند درد و قفل شدن زانو در نتیجه درمانهای غیرجراحی ادامه یابد و از زندگی روزمره جلوگیری کند، درمان جراحی مطرح میشود.
در درمانهای جراحی:
منیسکتومی کامل که شامل حذف کل منیسکوس است. در عمل منیسکتومی کامل، حذف بافت منیسکوس آسیبدیده نتایج خوبی در کوتاهمدت میدهد اما در درازمدت منجر به توسعه آرتریت میشود.
منیسکتومی جزئی که شامل حذف تنها قسمت پاره است
تعمیرات منیسکوس. در برخی پارگیهای منیسکوس، قطعات پاره میتواند با دوختن به هم ترمیم شود. تعمیر منیسکوس به نوع پارگی و وضعیت کلی منیسکوس بستگی دارد. تعمیر منیسکوس نتایج خوبی دارد، اما دوره بهبودی آن بیشتر از منیسکتومی است و تعمیر منیسکوس محدود به بیماران مناسب است. در بیماران با کیفیت بافت منیسکوس خوب که زندگی فعالی دارند، تعمیر منیسکوس توصیه میشود.
پیوند منیسکوس یعنی انتقال منیسکوس قابل اجرا است.
✓عمل جراحی پارگی منیسکوس با آرتروسکوپی
در عملهای جراحی منیسکوس، به جای تکنیکهای جراحی باز، از روشهای جراحی بستهای به نام جراحی آرتروسکوپی استفاده میشود. آرتروسکوپی رویهای است که برای مشاهده داخل مفصل استفاده میشود. از طریق یک برش کوچک (حدود 1 سانتیمتر) یک دوربین کوچک، به اندازه مداد، در داخل مفصل جایگزین میشود. جراح با استفاده از یک یا چند برش کوچک، ابزارهای دیگری را در داخل زانو جایگزین میکند تا از پارگی غضروف خلاص شود یا آن را ترمیم کند.
برشهایی که در پوست برای آرتروسکوپی انجام میشود بسیار کوچکاند، معمولاً هر کدام حدود 1 سانتیمتر است. برشها با یک درز که بر روی یا زیر پوست است بسته میشوند.
منیسکوس پاره میتواند با استفاده از ابزارهای مختلفی مانند ریشتراشهای کوچک و قیچیها برداشته شود. آرتروسکوپ همچنین جراح را قادر میسازد تا بقیه مفصل زانو را بررسی کند، قطعات غضروفی شل در زانو را ببیند و مشکلات دیگر داخل زانو را مشاهده کند.
عمل جراحی آرتروسکوپی میتواند تحت بیهوشی عمومی انجام شود یا با استفاده از بیهوشی موضعی، اپیدورال یا نخاعی انجام شود.
تراشش منیسکوس (منیسکتومی جزئی): اگر قسمت پاره شده تمیز شده باشد، بیماران معمولاً میتوانند در همان روز یا روز بعد پا به زمین بگذارند. بازگشت به فعالیتهای روزمره 4 تا 6 هفته طول میکشد، در حالی که بازگشت به ورزش تحت نظارت 2 تا 3 ماه زمان میبرد.
تعمیر منیسکوس (دوخت): اگر پارگی دوخته شده باشد، بهبودی کندتر است زیرا به التیام بافت نیاز دارد. بهبودی کامل و بازگشت به فعالیتهای عادی 3 تا 6 ماه طول میکشد، در حالی که بازگشت ورزشکاران به زمین بازی نزدیک 6 ماه زمان میبرد.
درد خفیف و تورم در زانو در هفته اول طبیعی است. نگهداشتن زانو در ارتفاع و استفاده از فشردههای سرد (یخ) میتواند تورم را کاهش دهد. در جراحیهای تراشش، تمرینهای ساده خانگی کافی است، اما پس از تعمیر منیسکوس، فیزیوتراپی منظم ضروری است.
منیسکوس پارگی چقدر طول می کشد تا بهبود یابد؟
بهبودی دیز پس از جراحی آرتروسکوپی به عوامل متعددی بستگی دارد، از جمله میزان شدت پارگی منیسکوس. بهبودی کامل پس از جراحی می تواند 4 تا 6 هفته طول بکشد، بسته به نوع عمل انجام شده و سایر مداخلات. با این حال، باید به یاد داشت که هر فرد در دوره های مختلفی بهبود می یابد. در بیشتر موارد، فیزیوتراپی برای کاهش عوارض و تسریع بهبودی پس از جراحی استفاده می شود.
پس از جراحی منیسکوس، بیمار چقدر در بیمارستان می ماند؟
پس از جراحی آرتروسکوپی، بیمار در روز جراحی پا را بلند می کند و روز بعد مرخص می شود. بیمار باید 1-2 هفته در خانه استراحت کند و سپس تمرینات تقویتی دیز را شروع کند. اگر بیمار در محیط اداری کار کند، باید 1-2 هفته از کار دور بماند و اگر در کارهای سنگین کار کند، باید 4-6 هفته از کار دور بماند.
آیا جراحی آرتروسکوپی منیسکوس دردناک است؟
جراحی آرتروسکوپی منیسکوس روشی کمدردناک است. معمولاً درد های خفیف پس از جراحی می تواند با مسکن های ساده کنترل شود. درد ایجاد شده می تواند بسته به مدت جراحی، نوع پارگی منیسکوس و روش جراحی اعمال شده متفاوت باشد. علاوه بر داروهای مسکن، درمان یخ و تمرینات ساده نیز می تواند در کنترل درد کمک کند.
جراحی منیسکوس چند ساعت طول می کشد؟
جراحی آرتروسکوپی بسته به اندازه و نوع پارگی متفاوت است، اما معمولاً 30-45 دقیقه طول می کشد.
آیا منیسکوس بیماری ورزشکاران است؟
پارگی منیسکوس بیماری بیشتر شنیده شده در ورزشکاران است. با این حال، پارگی منیسکوس بیماری ورزشکاران نیست. در جوانان بیشتر ناشی از آسیب ها و حرکات غلط است، در حالی که در سنین بالاتر می تواند ناشی از انحطاط ساختار مفصل و منیسکوس باشد.
آیا پارگی منیسکوس دوباره اتفاق می افتد؟
دو منیسکوس در دیز وجود دارد. پارگی دوم می تواند در قسمت سالم منیسکوس دیگری که بخشی از آن با جراحی آرتروسکوپی برداشته شده است، رخ دهد. برخی از پارگی های منیسکوس می تواند با دوختن درمان شود. منیسکوسی که با دوختن درمان شده است، خطر پارگی مجدد دارد.
اگر پارگی منیسکوس درمان نشود چه می شود؟
عدم درمان طولانی مدت پارگی منیسکوس می تواند باعث فرسایش غضروف و آسیب هایی شود که برگشت ممکن نیست. در مواردی که درمان دیر انجام شود، می تواند درد و محدودیت حرکتی در دیز ایجاد شود، و در دراز مدت می تواند آسیب های دائمی غضروف و مشکلات کلسیم دهی دیده شود.