Түтік қарын операциясы (Sleeve Gastrektomi) ожирлық хирургиясында ең көп таңдалған әдістердің бірі болып табылады. Бұл операцияда қарындың шамамен %75-80 пайызы алынып тасталады, ал қалған бөлігі банан пішіндегі түтік түрінде жасалады. Осылайша қарын көлемі кішейтіліп, тамақ порциялары азайтылады және ашқарын гормоны (грелин) шығаратын бөлік де алынып тасталғандықтан, іштілік контролі қамтамасыз етіледі.
✓Ота амалдарының артықшылықтары және ерекшеліктері
Лапароскопиялық (Жабық) Әдіс: Құрсақта ашылған 4-5 кіші тесіктен жүргізіледі, осының арқасында өндіктеу процесі жылдам және ауру ең төмен деңгейде болады.
Гормон Әсері: Ашамдық сезімін тудыратын ghrelinді өндіретін қарын аймағы алынып тасталғандықтан ішімдік бақылау оңайлатылады.
Жылдам Салмақ Түсіру: Науқастар әдетте бірінші 1 жыл ішінде артық килограмының көп бөлігін жоғалтады
✓Ота Амалы Қалай Жүргізіледі?
Sleeve gastrektomi амалының алдында орындалуы тиіс бірнеше негізгі ісшаралар бар. Амалдың күнінен бірнеше аптасының өтінде науқас физикалық жаттығу бағдарламасын ұстанып сөйлеуі керек. Сондай-ақ егер адам темекі ішетін болса амалдың алдында осы әдетін тастап қойуы тиіс.
✓Амалдан әтіс бұрын науқастың тұтынуы және ішімінің өлшенетіні шектелінеді. Бұл барлық амалдардың алдында жүргізіліп отыратын әдеттегі операция болып табылады. Сондай-ақ науқастың тұрақты түрде қолданатын дәрісі де дәрігердің қадағаласында амалдың бірнеше уақыт бұрын тоқтатылуы мүмкін. Sleeve gastrektomi жалпы анестезия астында жүргізіледі. Сондықтан амалдың барлығы бойы науқас ешнәрсе сезінбейді, естимейді. Өзінесі жүргізілген ісшарасының ынамына түспейді.
✓Sleeve gastrektomi хирургиясы әдетте лапароскопиялық тәсіл арқылы жүргізіледі. Лапароскопиялық әдіс кезінде науқастың құрсағына шамамен 1-2 см ұзындығындағы бірнеше кесу жапсырылады. Ашылған осы тесіктерден ішіне қарынның өлшемін азайту үшін пайдаланылатын хирургиялық құрылғылар және ұшына камерасы бар сіңіс түтік салынады. Камераның суреті экранға көрсетіледі. Хирург осы сурет көмегімен қарынның бір бөлігін алып қояды және қалды қарын бөлегін тігіндіктемеден жабады. Лапароскопиялық амалдың тезірек өндіктеу уақыты және аз амал іздері сияқты артықшылықтары бар. Бірақ науқасқа немесе хирургке байланысты кейбір жағдайда sleeve gastrektomi үшін ашық амал таңдалуы мүмкін. Ашық амалда құрсақ аймағына салыстырмалы түрде үлкен кесу жапсырылады және қарын өлшемін азайту операциясы осы ашық аймақтан жүргізіледі.
✓Sleeve gastrektomi амалы шамамен 1-2 сағат ғана тұрады. Амалдан кейін науқас кез келген асқынушылық ықтималдығына қарсы тығыз қадағалау арқылы өтеді. Sleeve gastrektomi амалы жиынталған ауруханада жүргізіліп отырулары тиіс. Амалдан кейін науқас, жалпы жағдайына байланысты болса да, бірнеше күн ішінде ауруханадан шығарылады.
✓Қайсылар Түтік Қарын Амалы Ола Алады?
Денеінің массасының индексі (BMI) 35-тен жоғары болғандар
✓BMI 30-35 аралығында болып диабет, гипертензия сияқты ауруларының болғандар
✓18-65 жас аралығында болғандар
✓Диета және жаттығумен сәтсіз болмыс адамдар
✓Амалына кедергі төндіретін денсаулық проблемасы болмағандар
✓Түтік Қарын Амалы (Sleeve Gastrektomi) Неге Жүргізіледі?
Ожирлік хирургиясының барлығының сияқты sleeve gastrektomi де эстетикалық көріністер үшін емес денсаулық проблемасының қатері үшін жүргізіледі. Ожирлік емделмегенде өмірге қауіп төндіруге болатын ауыр осындай денсаулық мәселелеріне әкеледі:
✓Жүрек ауруы
✓Жоғары қан құрсығы
✓Жоғары холестерин
✓Обструктивті ұйқы апнеясы
✓2-тип диабеті
✓Инсульт
✓Қатерлі ісік
✓Бедердік дұрыс еместік (Ынамсыздық)
✓Sleeve Gastrektomi Амалының Қаупіктері Қандай?
Әрбір амалда болғанындай sleeve gastrektomide де хирургияның келтіретін қысқа және ұзақ уақытты қаупіктері болады.
✓Sleeve gastrektomi амалынан кейін қысқа кезеңде көрінуге болатын әсерлер мынадай:
✓Артық қан төгу
✓Ісіну
✓Анестезияға байланысты жанама әсерлері
✓Қан сығу
✓Өкпе немесе басқа органдарға байланысты тыныс аладыстығы
✓Амалданған қарын аймағынан сізақ
✓Sleeve gastrektомиге байланысты ұзақ мерзімде пайда болуы мүмкін асқынушылықтар мынау:
✓Қарын-ішек сызығында тықауындылық (обструкция)
✓Грыжа (Фитық)
✓Гастроөзофагиалды рефлюкс
✓Қан шекерінің төмендеуі (гипогликемия)
✓Жеткіліксіз құнамдану (малнутрисия)
✓Құсықсаю
✓Sleeve gastrektomi амалы сирек болса да өмір ақысымен аяқталуы мүмкін.
✓Түтік Қарын Амалында Салмақ Түсіруі Қалай Болады?
Түтік Қарын Амалында 2 механизм арқылы салмақ түсуі болады:
✓Қарын көлемінің азайтылуы арқасында қарын көлемінің кішірейуі нәтижесінде алынуға болатын тағамның азайуы
✓Ghrelinі деген және ашамдық сезімінің пайда болуына әкелетін гормонның сигарылатқан қарын аймағы алынып тасталғандықтан науқастарда ашамдық сезімі кісірелгендіктен салмақ түсуі болады.
✓Ghrelin қарынның fundus деген жоғарғы бөлігіндегі кейбір ұйындарымен өндіріліп, іштің өсуіне әкелетін гормон болып табылады. Қарын fundusынның әрбір грамында он екі саусақты ішек салыстырғанда 10-20 есе көп ghrelin болады. Түтік Қарын Амалында ghrelin өндіретін қарынның fundus аймағы алынып тасталғандықтан іште азайу болады және салмақ түсуі пайда болады.
✓Түтік Қарын Амалынан Кейін Салмақ Арттырылса Не Істеу Керек?
Қайта лапароскопиялық түтік қарын амалы өндіктіктемеген қарынның артығын алу.
✓Гастрикалық by-pass амалы жүргізіледі.
✓Лапароскопиялық дуоденалды сич амалы жүргізіледі.
✓Түтік Қарын Амалларынан Кейін Құнамдану
Түтік қарын амалдары қарынның көлемін тарайту үшін қарынның 2/3-ін алып тастауы болып табылады. Қалды қарын көлеміңіз 90-100 мл (1 шай қасығы) төртінше болып жаңадан құрылған қарындарыңыз шамамен түтік пішінінде болып табылады. Осының арқасында осы амал түтік қарын деген атала келді. Осы амал негіздегісінде қарын көлеміңіздің азайтуындықтан кішілік порциялармен құндылық сезімінің пайда болуын қамтамасыз етеді. Сондай-ақ қарынның алынып тасталған бөлегінен сигарылатын ghrelinде гормонның белсендірулігінің тоқтатылуын білгендіктен іште бақылау-ынамы арқылы тиімді амал болып табылады. Түтік қарын амалынан кейін сәттіліктің сізге ұсынылған құнамдану құнына қанша ұстануыңыз туралы тікелей қатынасы бар. Сіздің тағам тұтыну әдеттеріңіздің өзгертулеуі сәтті және сау болып салмақ түсіресіңіз ондықтан денеңіздің өзін және ақыушысын сақтап ақыселі өндіктеуінде көмектеседі. Амалдан кейін шамамен алты аптаның барлығы ішінде ісшарталатын арнайы құнамдану құны, адамның сіндіру белсеңдіктіне, төзімділіктіне, қарын және ішек жүйесінің функциялары қалыптыға қайтқанға дейінгі уақыт ассырын болады. Осы кезеңде дәрігерлік қараудың астында болуыңыз және үйлестіріп қатынас сақтау процесін аз ысалық түгімінен өтіп аяқтауға мүмкіндік берері сізге көмек болады. Түтік қарын амалдарында құнамдану құны сыйлап сұйық, пюре, жұмсақ қатты және оңтайлы құнамдану арқылы аяқталады.
Түп асқазан ампута операциясынан кейін тамақтануда ұстану керек ережелер бар.
Газды көпіктік ішімліктер өмір бойы тыйым салынған.
Түп асқазан операциясынан кейін алғашқы 10-14 күн сұйық тамақтану қажет.
Тамақтану режимінде сұйық және қатты тағамдар бір уақытта тұтынылмауы керек.
Жалпы қарағанда науқас түп асқазан операциясынан кейін өте аз мөлшерде ішіп қанағаттанғандықтан, бұл аз мөлшер жоғары сапалы тағамдардан тұрады. Малдың немесе өсімдіктің белогісінен құндық тағамдар ұсынылады. Тауық, балық, құс еті, жұмыртқа, ірімшік, йогурт сияқты белогі бай тағамдар алдыңғы қатарға орналастырылуы керек.
Көкөніс және жасыл салат, жемістер, құрғақ жемістер тамақтану режимінде елемей салынмауы керек.
Сарапшы диетолог және қажет болса эндокрин сарапшысы міндетті түрде тамақтану режимін бақылауы керек.
Тамақтану функциясында сәйкессіздік болса, қажет болса психологиялық көмек алуға болады. Науқас ұнамайтын тағамы болғанда мәжбүрлемей, кәсіби топ қолдағысымен науқастың ала алатын дұрыс тағамдарды анықтауы керек.
Тамақтану жеткіліксіз болғанда минерал, белок, витамин сияқты қосымша тамақ алу қажеттілігі туындауы мүмкін.
Түп асқазан операциясынан кейін В-12 витамині таблетка түрінде жұтқанда жеткілік сіңіспеуі мүмкін. Бұл мәселе тағамдардан алынатын В-12 витаминінде де болуы мүмкін. Бұл жағдайда В-12 қосымшасы тілдің астындағы таблетка және спрей немесе инъекция түрінде қолданылуы мүмкін.
Түйіндеме миде операциясында (sleeve gastrektomi) салмақ қалай төмендетіледі?
Түйіндеме миде операциясында миде тамақ түтігінің жалғасы сияқты түйіндеме түріне ауыстырылып, көлемі кішейтіледі. Миденің көлемінің кішейтілуіне қоса, ашқа ниғын гормон деп аталатын Грелин сегілінуі де айтарлықтай төмендейді. Миденің көлемінің кішейтілуі де, ашқа ниғын гормонның аз сегілінуі де іштің тәбетін ынамдайды. Тәбеті төмендеген, тез қанып қойып, аз тағамдауды сезінетін науқастарға операция алдынсыз және ондай операция сондай-ақ түзу тағамдау туралы ақпарат берілуге тиіс. Науқастар өте аз азық-түлік ішімдігімен қанғалықты үшін бұл азық-түліктердің сапасы, яғни ақуыл, минерал және витамин құрамы бай болуы керек.
Түйіндеме миде операциясынан соң сыршылық белгілері қандай?
Түйіндеме миде операциясында сыршылық белгісі әдетте қарын ауырысы және температураның көтерілуі.
Түйіндеме миде (sleeve gastrektomi) операциясынан соң сыршылық ем қалай?
Түйіндеме миде операциясынан соң сыршылық орын алған жағдайда ем әрқашан хирургиялық емес. Кейбір жағдайларда эндоскопиялық әдістер өте сәтті болады. Кейде радиологиялық әдістермен сыршылық мәселесі шешіледі.
Түйіндеме миде операциясы қанша уақыт созылады?
Түйіндеме миде операциясы ұзақтығы әдетте 30 - 90 минут аралығында (орталама бір сағат) ауыстырылады. Науқастың анатомиясы және хирургқа байланысты бұл уақыт өзгеріп отырады. Ожирение операцияларында уақыты ынамдамайды. Операцияны ең қажетті түрде жасау маңызды.
Түйіндеме миде операциясы болған адам қоғамдық өмірінсіз қайта ораласа жақсы болар?
Операциядан соң ауруханада болу ұзақтығы 2-3 күн аралығында. Операцияны сәтті өтіп және өздері жақсы сезінетін науқастар таңдауына байланысты операциядан 5 күннің ішінде өндіктік істеріне орала алады. Тіпті науқас қаласа достарымен түнде сыртқа шығып, синема немесе сондай орындарда уақыт өткізе алады. Дегенмен бұл кезде операция сондай-ақ тағамдау ережелеріне ұстану өте маңызды.
Миде кішейту операциясы үшін қанша салмақты болу керек?
Бұл операция үшін жалғыз салмақ мөлшерінен гөрі Дене Массалық Индексі (ДМІ) мәніне қарайды. Жалпы ынамдалған критерилеріне байланысты ДМІ мәні 40-тан жоғары болсын немесе 35-40 аралығында болып ожирене байланысты қосымша ауруларының болуы бар адамдар бұл операция үшін сәйкес кандидаттар деп есептеледі.
Жүрек ауруы бар миде операциясы жасала ала ма?
Жүрек ауруында болған адамдардың миде операциясы жасалуы мүмкін, дегенмен бұл процесс терең кардиологиялық бағалау қажет етеді. Науқастың жүрек функциялары және анестезия қатері арнайы дәрігерлер құрамалы талдағаннан кейін, операцияның тиындс-пайдалылық теңгеуін ойластыра отырып, хирургиялық шешім қабылданады.
Миде кішейту операциясы болған адамдар нелерге назар аудара алмасы керек?
Операциядан соң негіздеген назарға аудару нүктесі тағамдау әдетінің толықтай өзгертілуіде. Науқастар ас-тағамымен қатар сұйықтықты қабылдамасы керек, порцияларын ақуылды таңдасы керек және әр балқасын өте ұзақ уақыт шешуге отырып миденің жаңа көлеміне ыңғайласуына көмек береді.
Миде кішейту операциясын қай мамандық іс жүргізеді?
Бұл операциялар, ожирене және метаболиялық хирургия саласында мамандандырылған Жалпы Хирургия дәрігерлері өткізіледі. Операцияның сәттілігі және қауіпсіздігі үшін хирургтің осы нақты аймақтағы тәжірибесі және ауруханасының технологиялық жабдығы ең анықтаушы факторлар.
түйіндеме миде операциясы (sleeve gastrektomi) сондай-ақ миде өсіп кетеді ме?
Түйіндеме миде операциясынан соң миденің біршама ғана өсуі табиғи процесс болып табылады. Дегенмен миденің көлемінің өте ауырақ өсуі берілген салмақтың қайта алынуына себеп болуы мүмкін. Науқастың бұрынғы салмақына оралуы үшін миденің бұрынғы көлеміне оралуы қажет емес. Түйіндеме миде операциясынан соң түзу тағамдау ережелеріне ұстану болмағаны және өмір салты реттеліп жүзеге асырылмағаны миденің өсуіне мүмкіндік беруге себеп болып тұрады. Ең негіздеген тағамдау қатесі газды сусындарын ішуімен беткі және сұйық азық-түліктерді бір уақытта қабылдау болып табылады.
Түйіндеме миде операциясынан соң қашан спорт іс жүргізе алады?
Науқас; дене құрылымы, қосымша ауруларының болуы, жасы және спорт әдеттері бойынша шамасы бір-бір жарым ай сондай-ақ идәмді спорт өмірінсіз орала алады. Спорттағы ғаламды мәмлегінің бір шектеуі жоқ. Жалғыз операциядан соң ерте кезінде ауырлық спорт іс жүргізу ұсынылмайды. Бұл мәселе бойынша өте жиі физикалық емдеу мамандарының көмегі алынады. Түйіндеме миде операция сондай-ақ спорт жасалғанда спорт оқытушысы және физикалық емдеу мамандарының ұсынысында кейбір ережелер белгіленіп жасала алады.
Түйіндеме миде операциясы ішіндегі гастрилік by pass (миде by pass) аралықтағы айырмалануы қалай?
Гастрилік By pass операциясында да түйіндеме миде операциясындағыдай миде көлемі кішейтіледі. Дегенмен Гастрилік By pass операциясында миде екіге бөлініп бөлінген бір бөлік ішектің ортасына бек төмендетіледі. Бұл хирургиялық операциямен ас-тағам 12 саусақты ішектен өтпейді. Түйіндеме мидеде іс жүргілігіңіз ас-тағамның пішіндеу жүйесінде ілінгенінде ешбір өзгеріске барлықтың ұсынылмайды. Салмақ төмендетуінің ішінде түйіндеме миде операциясы да гастрилік by pass операциясында да табылған сәтті нәтижелер. Дегенмен 2-шілік диабет бойынша гастрилік baypas операциясы басқарман сәтті. Миде рефлюсінің мәселесі болған науқастарға миде by pass операциялары басқарман түстігіне апарлытпақ нәтижелер берулі.
Түйіндеме миде операциясынан соң із қалады ма?
Түйіндеме миде операцияларында әдетте жақық яғни лапароскопиялық әдіс ойластырылады. Науқастың жағдайына байланысты лапароскопиялық хирургиялық ішінде қолданылған тесік саны өзгеріп отырады. Әр бір тесік 1-1,5 см. айналасында және тесіктері эстетикалық әдістермен жақылады. Түйіндеме миде операциясынан соң өте кішіке із қалуы мүмкін, дегенмен бұл іздері эстетикалық мағынада мәселе тудырмайды.
Түйіндеме миде операциясынан соң қайта салмақ алынады ма?
Түйіндеме миде операциясынан соң қайта салмақ алу мүмкін. Онсыз де операция сондай-ақ бақылау ісінің ескеріліп қойылғаны және жаңа өмір реттегінің қабылдалмағаны науқастарының ішінде салмақ алуы өте көп хабарлалған. Адам ағзасы өзін сақтағысы келеді. Өзін сақтағысы келген нәселерінің бір түгелі ашқан өлімінен болып табылады. Түкі бұл табиғи рефлекстік әрі, сондықтан ожирене ауруы байқалады. Біздің ойы дене жиынты орындарымыздың толы болуын айтпақ келеді. Бұл жиынты орындар да әдетте майдан болып табылады. Денеге жинала алатын артық мөлшерде энергия берілгенде яғни өте ерте калориямен тағамдалғанда салмақ алуы орын алады. Түйіндеме миде операциясы сондай-ақ тағамдау осы қарай өте маңызды. Шоколад, мәршмеллоу, құйма сияқты сұйық, аз өлшем ғана семіркең және өте энергия сақталатын ас-тағамнан аулақта болып, тағамдау ережелеріне ұстану жағдайында қайта салмақ алуы орын алмайды.
Түйіндеме миде операциясынан соң (sleeve gastrektomi) айына қанша салмақ төмендетілуі күтіледі?
Түйіндеме миде операциясы сондай-ақ төмендетілген салмақтар науқастарға байланысты өзгеріп отырады. Айына төмендетілген салмақ түрінде мақсат болмайды. 1,45 метр бойында 90 кг. ағыры бар әйел науқас ішіндегі 1.95 метр бойында 220 кг ағыры ішінде ер науқастың бір уақыт ішіндегі төмендетері кг өзгеріп отыр.