کاتتر آبلاسیون روشی است که در آن کانونهای کوچک بافتی که سیگنالهای الکتریکی غیرطبیعی در قلب ایجاد میکنند و باعث تپش قلب و نامنظمی ریتم (آریتمی) میشوند، از طریق لولههای نازک (کاتترها) که از رگهای کاشک یا گردن وارد میشوند، بهصورت دائمی از بین برده میشوند. این کار با استفاده از گرم کردن (رادیوفرکانس) یا یخ زدن (کریوآبلاسیون) انجام میشود.
✓آبلاسیون کاتتر
درمان آبلاسیون که به نام آبلاسیون کاتتر نیز شناخته میشود، روشی درمانی است که امکان رفع دائمی اختلالات ریتم قلب را فراهم میکند. اصل اساسی آن بر مبنای از بین بردن نقطهای منطقهای است که سیگنالهای الکتریکی رفتگی به عضلات قلب را مختل میکند. با از بین بردن ناحیه مشکلدار که ریتم را بر هم میریزد، ریتم قلب نیز منظم میشود.
✓کی میتواند درمان آبلاسیون را دریافت کند؟
آبلاسیون بهخصوص برای بیماریهای که به درمان دارویی پاسخ نمیدهند یا مشکل از عوارض جانبی داروها دارند، روش درمانی ارزشمندی است. اگر مشکل ایجادکننده اختلال ریتم قلب از طریق آبلاسیون قابل رفع باشد، افراد هر گروه سنی میتوانند درمان آبلاسیون را دریافت کنند و از مشکل آریتمی خلاص شوند.
✓انواع آبلاسیون کدامند؟
آبلاسیون کاتتری
آبلاسیون کاتتری روشی ساده است که بدون نیاز به جراحی جدی و به روش آنژیوگرافی انجام میشود. در آبلاسیون کاتتری، پزشک یک لوله نازک و انعطافپذیر به نام کاتتر را از طریق رگهای گردن یا پا به سمت قلب هدایت میکند. کاتتر به ناحیهای که آریتمی را ایجاد میکند میرسد و سلولهای مرتبط را از بین میبرد و بدینترتیب ضربان قلب دوباره منظم میشود.
آبلاسیون کاتتری دو نوع به نامهای آبلاسیون رادیوفرکانسی و کریوآبلاسیون دارد.
آبلاسیون رادیوفرکانسی: پزشک با استفاده از کاتتر، انرژی رادیوفرکانس را ارسال میکند که اطراف هر رگ یا گروه رگها اثرات دایرهای ایجاد میکند و درمان را انجام میدهد.
کریوآبلاسیون: در این نوع، با استفاده از یک کاتتر تنها، بافتها منجمد میشوند و آسیب میبینند و آریتمی درمان میشود.
جراحی قلبی
آبلاسیون جراحی تحت جراحی انجام میشود که باز کردن قفس سینه بیمار را نیاز دارد. سه نوع اصلی آن وجود دارد:
روش اسب: پزشک زمانی که به دلیل مشکل دیگری مانند بایپس یا تعویض دریچه، جراحی قلب باز انجام میدهد، از این روش استفاده میکند. در این روش چند برش کوچک در قسمت فوقانی قلب انجام میشود.
اسب کوچک: بسیاری از افرادی که دارای مشکل فیبریلاسیون دهلیزی هستند به جراحی قلب باز نیاز ندارند. برای این افراد روش اسب کوچک که نوع کمتر تهاجمی است استفاده میشود. در طول عمل جراحی، پزشک چند مکان کوچک بین دندههای بیمار را برش میدهد و برای انجام آبلاسیون کاتتری، یک دوربین ویدیویی یا ربات کوچک را در قفس سینه قرار میدهد و بافت ندبهای ایجاد میکند که میتواند ضربان قلب را در ریتم صحیح حفظ کند.
روش نزدیک: در این روش، پزشک از آبلاسیون رادیوفرکانسی در بزرگترین رگ ریوی استفاده میکند و جراح یک برش کوچک زیر استخوان سینه انجام میدهد و انرژی رادیوفرکانس را خارج قلب استفاده میکند.
PFA (آبلاسیون میدان تپندگی)
روش PFA (آبلاسیون میدان تپندگی) برخلاف روشهای کلاسیک آبلاسیون که از انرژی حرارت یا سرما استفاده میکنند، با اعمال انرژی بالای فرکانس و کوتاهمدت بر روی بافتی که اختلال ریتم را در قلب ایجاد میکند، مؤثر میشود.
✓آبلاسیون چگونه انجام میشود؟
در مرحله اول فرایند آبلاسیون، به بیمار از طریق رگ دارو آرامبخش داده میشود. اگر قرار است تحت مداخله جراحی قرار بگیرد، بیمار با بیهوشی خواب داده میشود. اگر مداخله جراحی نباشد، فقط دادن دارو آرامبخش کافی است.
اگر آبلاسیون کاتتری انجام شود، پزشک از طریق رگ در ناحیه کاشی، گردن یا بازو وارد میشود و کاتتر به قلب رسانده میشود. در طول مداخله، پزشک میتواند از الکترود یا رنگ برای یافتن علت آریتمی و از بین بردن بافت غیرعادی استفاده کند.
فرایند آبلاسیون جراحی مداخلهای با جزئیات بیشتری است. پزشک بعد از ایجاد بیهوشی عمومی برای بیمار، قفس سینه را برای روش اسب باز میکند. در طول مداخله، برای ادامه جریان خون، بیمار به دستگاه بایپس قلب-ریه متصل میشود. در آبلاسیون جراحیهایی که نیاز به باز کردن قفس سینه نیست، برای استفاده از ابزار آبلاسیون، برشهای کوچک از یک یا چند جای سینه انجام میشود.
✓آیا جراحی آبلاسیون ریسکدار است؟
در دنیای پزشکی، هر مداخلهای ریسکهای معینی کم یا زیاد دارد. خطرات آبلاسیون قلبی بسته به نوع آبلاسیون و دلیل انجام آن متفاوت است. خطرات احتمالی عبارتند از:
خطرات احتمالی جراحی آبلاسیون عبارتند از: خونریزی یا عفونت در محل نصب کاتتر، آسیب به رگ خونی، آسیب به دریچه قلب، نوع متفاوتی از ریتم نامنظم قلب، نرخ ضربان قلب کند که ممکن است نیاز به استفاده از قلبزنان داشته باشد، تشکیل لخته خون در پا یا ریه، سکته مغزی یا بیماری قلبی.
پزشک یک ارزیابی خاص برای وضعیت بیمار انجام میدهد و خطرات احتمالی را با بیمار در میان میگذارد و تصمیم میگیرد که مداخله انجام شود.
✓نوع آبلاسیون قلبی مناسب برای بیمار چگونه انتخاب میشود؟
برای انتخاب نوع آبلاسیون قلبی مناسب برای بیمار، پزشک علت آریتمی، داشتن علائم و احتمال ابتلا به بیماری قلبی را ارزیابی میکند.
انواع مختلف آبلاسیون قسمتهای مختلف قلب را هدف قرار میدهند. بیمار در روز انجام مداخله کاتتری یا چند روز بعد از آن مرخص میشود. اگر آبلاسیون جراحی انجام شده باشد، بهبودی بیمار تا ۳ ماه طول میکشد.
برای بسیاری از افرادی که آریتمی دارند، آبلاسیونهای غیرجراحی معمولاً نتایج موفقی میدهند. وقتی مداخله اول موفق نباشد، معمولاً در تلاش دوم نتیجه مطلوب حاصل میشود.
✓آبلاسیون کدام بیماریها را درمان میکند؟
فیبریلاسیون دهلیزی (Afib)
فیبریلاسیون دهلیزی که به نام Afib شناخته میشود، بهعنوان شایعترین دلیل برای آبلاسیون قلب در نظر گرفته میشود. درمان آبلاسیون ریسک تشکیل لخته خون که فیبریلاسیون دهلیزی میتواند ایجاد کند و ریسک سکته مغزی که از رفتن لخته به مغز ناشی میشود را کاهش میدهد.
✓تپش دهلیزی
تپش دهلیزی به این معنی است که نرخ ضربان قلب در شخص سریعتر از حالت عادی به دست میآید. مانند Afib، خطر تشکیل لخته خون و سکته مغزی را دارد. هدف مراجعه به درمان آبلاسیون جلوگیری از این مشکلات است.
✓تاشیکاردی سوپراونتریکولار
ضربان قلبی که به ۳۰۰ در دقیقه میرسد، تاشیکاردی سوپراونتریکولار شناخته میشود و باعث تپش بسیار سریع قلب میشود. این وضعیت میتواند آسیب قلبی و برخی علائم را ایجاد کند.
✓تاشیکاردی بطنی
وضعیتی که در آن قلب بسیار سریع تپد، خون به بدن ریخته شود و زمان کافی برای پمپ کردن را نداشته باشد، تاشیکاردی بطنی است. این مشکل میتواند به کاهش خطرناک در فشار خون منجر شود.
پس از آبلاسیون کاتتری، بسیاری از بیماران در همان روز مرخص میشوند. در صورتی که شب را در بیمارستان بمانید، یک پرستار به طور منظم ضربان قلب و فشار خون شما را نظارت میکند. برای جلوگیری از خونریزی در محل برش پوست، باید به طور مسطح و بیحرکت دراز بکشید.
قبل از مرخصی، پزشک معمولاً داروهایی را برای جلوگیری از لختههای خون و آریتمی به بیمار تجویز میکند. این داروها به مدت دو ماه پس از عمل، با فراوانی و دوز توصیه شده توسط پزشک مصرف میشوند. مگر اینکه پزشک خلاف آن را بگوید، میتوانید در خانه بدون خیس کردن محل برش دوش بگیرید. پس از عمل، حدود پنج روز یا تا زمان بهبود محلهای برش، شنا توصیه نمیشود.
فرآیند پس از عمل آبلاسیون جراحی که نیاز به باز کردن قفسه سینه دارد، شباهت به فرآیند پس از جراحی بایپس دارد. بیمار در طول سه ماه بهبود مییابد. تأثیرات کامل عمل میتواند تا شش ماه طول بکشد.
آبلاسیون چه معنایی دارد؟
آبلاسیون روشی برای درمان آریتمی است که از طریق از بین بردن مسیرهای الکتریکی غیرطبیعی در قلب انجام میشود. این روش با استفاده از موجهای رادیویی یا تکنیکهای یخزدایی از طریق کاتتر انجام میشود.
آیا بیمار در حین انجام آبلاسیون خواب داده میشود؟
اینکه آیا بیمار در حین آبلاسیون خواب داده شود یا نه، به روش آبلاسیونی که استفاده خواهد شد بستگی دارد. در درمان کاتتری معمولاً نیازی به بیهوشی نیست. در آبلاسیونهایی که بر اساس مداخله جراحی هستند، بیمار خواب داده میشود.
مدت زمان بهبودی پس از آبلاسیون چقدر است؟
فرآیند بهبودی پس از آبلاسیون قلب معمولاً چند هفته طول میکشد. بیماران ممکن است خستگی کوتاهمدت، درد خفیف و تپش قلب را تجربه کنند. استراحت، مصرف دارو و معاینات منظم با پزشک نباید فراموش شود. بهبودی کامل ممکن است چند ماه طول بکشد.
آیا پس از آبلاسیون هنوز آریتمی وجود دارد؟
پس از درمان آبلاسیون، برخی از بیماران ممکن است هنوز آریتمی را تجربه کنند. این وضعیت میتواند موقتی باشد یا نیاز به درمان اضافی یا یک عمل آبلاسیون دوم داشته باشد.
بعد از عمل آبلاسیون قلب باید به چه نکات توجه کرد؟
پس از آبلاسیون قلب، استراحت و مصرف منظم دارو مهم است. علاوه بر این، بیمار باید از فعالیتهای فیزیکی سنگین اجتناب کند و به طور سالم تغذیه کند. اگر مشکلاتی مثل تپش ناگهانی قلب یا درد را تجربه کند، باید بدون تأخیر به پزشک مراجعه کند.