Riparimi i Tendonit është një trajtim kirurgik që kryhet në rastet e grisjes ose këputjes të indeve fibroze (tendoneve) që lidhin muskujt me kockat dhe na lejojnë të lëvizemi, me qëllim që këto struktura të rifitojnë funksionin e tyre të mëparshëm.
✓Çfarë është Dëmtimi i Tendonit?
Dëmtimi i tendonit trajtohet kirurgjikisht nëse çon në humbje funksioni. Tendonet janë inde lidhëse që lidhin muskujt në kocka në trupin tonë.
✓Ligamentet lidhen nga kocka në kocka, ndërsa tendonet shtrehen nga muskuli në kocka dhe mundësojnë transferimin e forcës. Këto tendone humbasin funksionin për shkak të traumës smundë ose lëndimeve grisëse ose shtrirjeve në bazën degjeneruese.
✓Si Shkaktohet Dëmtimi i Tendonit?
Përdorimi i tepërt
✓Degenerimi i indeve që ndodh me plakjen
✓Aksidente në punë (veçanërisht në punonjësit e industrisë së rëndë)
✓Traumat e atletëve
✓Aksidente në trafik (me frakturat e kockave)
✓Sulmet me grusht në murin (fleksori tendonet në parabrazo, zgllem dore, pëllëmba dhe gishtat mund të dëmtohen), prerja me thikë, plagë nga armet zjarri dhe ngjarje të tjera të padëshiruara
✓Cilat janë Simptomat e Dëmtimit të Tendonit?
Në varësi të zonës në të cilën tendoni në trup është i plagosur, do të ketë kërkesa të ndryshme në pikën përkatëse. Cilat janë ato?
✓Dhimbje dhe përkeqësim të dhimbjes në zonën përkatëse në bazë të përdorimit
✓Ngurtësi (më intensivë gjatë natës dhe/ose kur zgjoheni nga gjumi)
✓Humbje force
✓Ndjenjë kërcutkë nga tendoni
✓Pamundësia për të bërë lëvizje përkuljeje në zgllemën përkatëse
✓Si Diagnostikohet Dëmtimi i Tendonit?
Ekzamini fizik dhe historia e pacientit janë shumë të rëndësishme në diagnostikimin e dëmtimeve të tendonit. Për të parë diagnozën përfundimtare dhe rëndësinë e lëndimit, duhet të apelohet në radiografi, ultrazuk ose skanime MR.
✓Si Trajtohen Dëmtimet e Tendonit?
Pushimi dhe Aplikime të Thjeshta: Nëse dëmtimi i tendonit është në nivel të lehtë, rekomandohet pushim dhe shmangia e aktivitetit. Përveç kësaj, duhet të aplikohen rregullisht aplikime të ftohtë. Për dhimbje, përdoren barna kundër dhimbjes. Problemi përpiqet të zgjidhet përmes ushtrimeve dhe lëvizjeve të shtrirjes.
✓Fizioterapia: Nëse dëmtimi i tendonit është më i rëndë ose rekomandimet e mësipërme nuk i dhanë dobi pacientit, konsiderohet aplikimi i fizioterapisë. Pacientit mund t'i aplikohet një shina ose gips.
✓Kirurgjia: Disa dëmtime tendonesh kërkojnë trajtim kirurgjikal.
✓Për shembull, në lëndimet e thella të tendoneve si tendonet fleksore, tendoni i Akilit, përdoret metoda kirurgjike. Operacionet e dëmtimit të tendonit zakonisht duhet të bëhen brenda javës së parë pas lëndimit. Në operacion, tendoni i dëmtuar riparohet dhe kthehet në formën e tij të mëparshme. Pas operacionit, pacienti duhet të pushojë për përkatësisht 6 javë. Vetëm në këtë mënyrë mund të arrihet shërim i plotë. Pas procesit të operacionit dhe pushimit, procesi i shërimit të pacientit përfundon me fizioterapinë.
✓Si Kryhet Operacioni i Tendonit?
Metodat kirurgjikale të përdorura në operacionin e tendonit mund të ndryshojnë në varësi të gjendjes së pacientit. Megjithatë, në përgjithësi operacioni kryhet me hapat e mëposhtëm:
✓Vlerësim dhe Diagnozë: Para operacionit, një vlerësim dhe diagnozë e gjerë janë të rëndësishme. Kjo përfshin përgjithësisht historikun e sëmundjes, ekzaminimin fizik dhe punën e imazhimit për të vlerësuar shtrirjen e dëmit (për shembull, MRI).
✓Anestezi: Kirurgjia e tendonit mund të kryhet nën anestezi lokale, rajonale ose të përgjithshme, në varësi të natyres së proceduës dhe shëndetit të pacientit.
✓Prerjë: Bëhet një prerjë kirurgjikale për të arritur tendonin e dëmtuar. Madhësia dhe vendi i prerjës varen nga tendoni specifik i përdorur dhe teknikat kirurgjikale.
✓Arritja e Tendonit: Pasi të bëhet prerjë, kirurgu hap me kujdes tendonin e dëmtuar dhe indet përreth. Në disa raste, kirurgu mund të duhet të lëvizë struktura ose muskuj të tjerë në mënyrë që të arrijë duhur tendonin.
✓Riparimi ose Rekonstruksioni i Tendonit: Kirurgu më pas merret me tendonin e dëmtuar. Në varësi të rëndësisë së lëndimit, ekzistojnë qasje të ndryshme:
✓Riparimi i Tendonit: Nëse tendoni është grisur pjesërisht, kirurgu mund të qepë skajet e grisura ndaj njëra-tjetrës.
✓Grafi Tendoni: Në rastet e grisjes së plotë ose dëmit serioz, një grafi mund të përdoret në vend të tendonit të dëmtuar. Grafi mund të merret nga indja e pacientit ose nga një burim donori.
✓Fiksimi i Qepjes ose Grafit: Tendoni i riparuar ose i ndërtuar përmbas ri, fiksohet duke përdorur qepje, vida, ankorа ose pajisje të tjera fiksimi.
✓Mbyllje: Pasi tendoni të riparohet dhe fiksohet, prerjja mbyllet duke përdorur qepje ose grampa. Qëllimi është të sigurojë shërim të duhur dhe të minimizojë arëne.
✓Kujde Pas Operacionit: Pas kirurgjisë, pacientët zakonisht hyjnë në një periudhë rehabilitimi dhe kjo mund të përfshijë metoda të tilla si fizioterapia.
✓Sa Ditë Shërohet Operacioni i Tendonit?
Koha e shërimit pas operacionit të tendonit mund të ndryshojë në varësi të disa faktorëve. Këta faktorë përfshijnë llojin dhe vendndodhjen e dëmtimit të tendonit, procedurën kirurgjikale të kryer, shëndetin e përgjithshëm të individit dhe përputhshmërinë e kujdesit pas operacionit. Në përgjithësi, procesi fillestar i shërimit mund të zgjasë disa javë dhe procesi i plotë i shërimit mund të zgjasë disa muaj.
✓Cilat janë Efektet Anësore të Operacionit të Tendonit?
Efektet anësore pas kirurgjisë së tendonit mund të ndryshojnë në varësi të gjendjes së shëndetit të përgjithshëm të pacientit dhe llojit të operacionit të tendonit. Efektet anësore të përgjithshme të kirurgjisë të tendonit janë si më poshtë:
✓Dhimbje dhe Diskomfort
✓Tufa dhe Moçalitje
✓Kufizim i Lëvizjes
✓Ngurtësi
✓Infeksion
✓Dëmtim i Nervit
✓Arëne
✓Formimi i Piklat e Gjakut
✓Reaksionet Alergike
✓Paqëndrueshmëri e Zgllemës
✓Cilat janë Sëmundjet që Rrisin Riskun e Kopjimit të Tendonit?
Disa sëmundje sistemike në trupin tonë pengojnë ushqimin e shëndoshë të indeve të tendonit dhe prishtin prodhimin e kollagjenit, i cili është ndërtimi i blokut. Kjo situatë e bën indet me kalimin e kohës të ndjeshme dhe të prirur të ndahen në sforcim më të vogël. Këto sëmundje janë si më poshtë:
✓Lupus eritematoz sistemik
✓Artrit reumatoid
✓Artrit psoriatik
✓Guta
✓Pamjaftueshmëri kronike e veshkave
✓Hiperparatiroidizmi
✓Si Dallojnë Kopjimi i Tendonit në Zonën e Shpatullave dhe Gjurit?
Grisja e tendoneve të kapakut rrotullues të vendosur në zgllemën e shpatullave zakonisht manifestohet me dhimbje të rëndë që zgjojnë pacentin gjatë natës dhe zgjerohet nga ana e shpatullave drejt krahut. Personi përjeton vështirësi të mëdha në ngritjen e krahut me forcën e tij ose në largimin e tij drejt shpinës. Në zonën e gjurit, në rastin e kopjimit të tendoneve menjëherë mbi ose nën kapakun e gjurit, bëhet e pamundur të shtrirni këmbën drejt përpara. Pacienti nuk mund ta ngrejë këmbën e tij drejt në ajër ndërsa është ulur. Përveç kësaj, zhvendosja e kapakut të gjurit dukshëm lart ose më poshtë se pozicioni në të cilin duhet të qëndrojë normalisht mund të vërehet me sy.
Si Dallohen dhe Rajoni i Gjurit: Si të Dallohet Këputja e Tendinit?
Këputja e tendinëve të kapulës rrotulluese të ngjatura në nyjen e shpallës manifestohet zakonisht me dhimbje të ashpër që zgjojnë personin natën nga gjumi dhe përhapet nga ana e shpallës drejt krahut. Personi ndeshet me vështirësi të mëdha në ngritjen e krahut në ajër me forcën e tij ose në largimin e tij drejt shpinës. Në rajonin e gjurit, në rastin e këputjes së tendinëve ndodhet menjëherë sipër ose poshtë kapakut të gjurit, bëhet e pamundur zgjatja e këmbës përpara në mënyrë të drejtpërdrejtë. Pacienti nuk mund të ngrejë këmbën në ajër në mënyrë të drejtë nga pozicioni ulur. Përveç kësaj, zhvendosja e kapakut të gjurit shumë më lart ose shumë më poshtë nga pozicioni normal i tij mund të perceptohet në mënyrë të dukshme.
Cilat Metoda Përdoren për Diagnozën e Këputjes së Tendinit?
Megjithëse ekzameni klinik dhe historia e përshkruar nga pacienti mjaft shpesh janë të mjaftueshme për të vënë diagnozën, përdoren metodat e imazhimit për të kuptuar dëmin e plotë dhe për të hartuar planin e trajtimit. Metodat më të përdorura për këtë qëllim janë si më poshtë:
Ultrasonografi
Imazhimi me rezonancë magnetike
Radiografi
A Mund të Trajtohet Këputja e Tendinit pa Operacion?
Jo çdo këputje tendini përfundon domosdoshmërisht në tryezën e operacionit. Në rastet kur këputja është e pjesshme, domethënë kur një pjesë e tendinit mbetet e paprekur, metodat pa operacion japin rezultate shumë të suksesshme. Përveç kësaj, në rastet kur pacienti është në moshë të prapambetur, anestesia përbën rrezik të rrezikut jetik ose pritshmëria e aktivitetit ditor është shumë e ulët, preferohen trajtimet jo-kirurgjikale të quajtura konservatore. Ky proces zakonisht përfshin mbajjen e rajonit të palëvizur për një periudhë të caktuar me fije të veçanta, gips ose buta mjekësore për ecje. Qëllimi është që skajet e këputura të ngjipen me njëri-tjetrin natyrshëm me kalimin e kohës. Megjithatë, në këtë metodë procesi i shërimit është më i gjatë dhe veçanërisht në rastin e këputjeve të plota, rreziku i këputjes së përsëritur në të ardhmen është pak më i lartë në krahasim me metodat kirurgjikale. Përveç kësaj, dobësimi dhe zvogëlimi i muskujve që qëndrojnë të palëvizur për një periudhë të gjatë është një pasojë e pashmangshme.
A shërohet këputja e tendinit spontanisht apo kë kërkohet operacion?
Vendimi i trajtimit ndryshon në varësi të vendndodhjes, madhësisë dhe stilit të jetës të këputjes. Disa të çara të pjesshme mund të shërohen me metoda konservatore, ndërsa në rastin e këputjeve të plota ndërhyrja kirurgjikale mund të jetë një opsion më efektiv.
Sa gjatë zgjat procesi i shërimit pas operacionit të tendinit?
Kohëzgjatja e shërimit varet nga rajoni në të cilin ndodhet tendini dhe trajtimet e aplikuara. Në rastet e lehta, disa javë mund të jenë të mjaftueshme, ndërsa për shërimin plotësisht funksional pas operacionit mund të kërkohet rehabilitim që zgjat disa muaj.
Pse është kaq i rëndësishëm fizioterapia pas këputjes së tendinit?
Fizioterapia ndihmon në ruajtjen e forcës muskulare, rritjen e amplitudës së lëvizjes së nyjës dhe shërimin e sigurt të tendinit. Programet e rregullt të rehabilitimit mund të mbështesin procesin e kthimit në aktivitetet e përditshme dhe sportin.
Si mund të zvogëlohet rreziku i ri i lëndimit pas këputjes së tendinit?
Është e rëndësishme të bëhet rregullisht ushtrimi, të forcohen muskujt, të zbatohen lëvizjet e duhura të ngrohjes dhe të shmanget mbingarkesa. Përfundimi i plotë i procesit të rehabilitimit mund të zvogëlojë edhe rrezikun e ri të lëndimit.
Sa Është Çmimi i Operacionit të Tendinit?
Çmimi i operacionit të tendinit ndryshon në varësi të rajonit në të cilin ndodhet tendini (dorë, këmbë, aşili etj.), madhësisë së të çarës, spitalit në të cilin do të kryhet operacioni dhe përvojës së doktorit.
Sa orë zgjat operacioni i tendinit?
Operacioni i tendinit zgjat mesatarisht midis 30 minutash dhe 2 orësh. Megjithatë, kjo kohëzgjatje ndryshon në varësi të vendndodhjes së lëndimit, madhësisë së këputjes dhe nëse ka dëm të njëkohshëm të enëve të gjakut ose të nervit.
Tendoni i Aşilit: Në rastin e të çarave të thjeshta dhe të vetme, zgjat mesatarisht 30 - 60 minuta.
Tendinat e Dorës dhe Gishtit: Në rastin e prerjes së një gishti ose zgllupi të dorës, mund të zgjatë 1 - 2 orë. Nëse shoqërohet me prerje të shumë tendinëve ose nervi/enësh gjaku, kohëzgjatja mund të shtrihet deri në 2 - 4 orë.
Lirimi i Tendinit / Tenoliz: Operacionet e hapjes së ngulitjes zakonisht zgjatin 30 - 60 minuta.
Sa ditë duhen për të ngjitur qepja e tendinit?
Ngjitidhja dhe shërimi i qepjes së tendinit zgjat mesatarisht 6 deri në 12 javë (afërsisht 1.5 - 3 muaj). Megjithatë, arritja e tendinit të mbushur të vjetër dhe forcës plotëse mund të zgjasë 3 deri në 6 muaj (ndonjëherë 1 vit). Shpejtësia e shërimit ndryshon në varësi të rajonit në të cilin ndodhet tendini dhe madhësisë së këputjes.
