آب سفید (کاتاراکت)، کدری و از دست رفتن شفافیت لنز طبیعی درون چشم است. شایعترین علائم آن شامل تاری دید، رنگهای محو شده و خیرگی در برابر نور است. درمان قطعی آن نصب لنز مصنوعی از طریق جراحی است.
✓کاتاراکت چیست؟
کاتاراکت، اگرچه اغلب نتیجه پیری است، می تواند همچنین از زمان تولد و به دلایل مختلف عوامل خارجی رشد کند. کاتاراکت می تواند در هر دو چشم رخ دهد، اما از یک چشم به دیگری منتقل نمی شود. سرعت پیشرفت این بیماری اغلب با دلیل آن مرتبط است. کاتاراکتی که پس از تروما یا جراحی چشم رخ می دهد، نسبت به نوع وابسته به سن، پیشرفت سریع تری دارد. علت اصلی از دست دادن بینایی ناشی از کاتاراکت، عدم انکسار صحیح نور ورودی به چشم از طریق لنز شفافیت خود را از دست داده است. در نتیجه، تصویر بر شبکیه بر روی چشم متمرکز نمی شود و در داخل چشم پراکنده می شود. اگرچه کاتاراکت می تواند تا از دست دادن بینایی شدید منجر شود، اما کور نمی کند.
✓علائم کاتاراکت چیست؟
کاتاراکت معمولاً آهسته پیشرفت می کند و در ابتدا علائم آن ممکن است متوجه نشوید. با این حال، با پیشرفت بیماری، علائم زیر می تواند رخ دهد:
دید تاری یا مه آلود: متداول ترین علامت است. بیماران معمولاً می گویند که احساس می کنند 'انگار در پشت شیشه یخزده نگاه می کنند'.
تنزل رنگ ها: رنگ ها کمتر زنده، زردفام یا کم رنگ به نظر می رسند.
حساسیت به نور و درخشندگی: بخصوص هنگام رانندگی در شب، چراغ مقابل یا نور آفتاب روشن می تواند باعث درخشندگی آزاردهنده و هاله ای دور نورها شود.
دید دوگانه در یک چشم: حتی با نگاه کردن به یک چشم، اشیاء دوتایی یا شبحی به نظر می رسند.
تغییرات مکرر عینک: با پیشرفت کاتاراکت، قدرت انکسار چشم تغییر می کند، که ممکن است نیاز به به روزرسانی مکرر شماره عینک یا لنز داشته باشد.
دشواری در دید شب: کیفیت دید در نور کم یا در شب به طور قابل توجهی کاهش می یابد.
دشواری در خواندن: نیاز به نور روشن تری برای دید از نزدیک.
✓کاتاراکت دار چگونه می بیند؟
وقتی اجزای چشم خود را مانند اجزای دوربین فکر می کنیم، می توانیم بیماری کاتاراکت را به عنوان تاری لنز متمرکز کننده در جلوی دوربین در نظر بگیریم. از دست رفتن زندگی رنگ ها، دید تاری، ناراحتی از نورهای روشن در شب، عدم دیدن جزئیات در محیط های تاریک و تاریک از اختلالات بینایی است که بیماران تجربه می کنند.
✓کاتاراکت چرا رخ می دهد؟
متداول ترین دلیل کاتاراکت، تغییرات طبیعی در لنز چشم با سن است. ساختار پروتئین های موجود در لنز به مرور زمان تغییر می کند و می تواند مناطق تاری ایجاد کند.
✓کاتاراکت چگونه درمان می شود؟
جراحی تنها درمانی است که کاتاراکت را ریشه کن می کند. تغییر عینک یا نورپردازی قوی تر می تواند در مراحل اولیه، شکایات بینایی را برای مدتی مدیریت کند؛ اما کاتاراکت را ریشه کن نمی کند.
✓جراحی کاتاراکت در چه زمان بررسی می شود؟
جراحی کاتاراکت، جراحی لنز طبیعی چشم را با روش های مختلف جراحی خارج می کند و جای آن لنز داخل چشمی مصنوعی قرار می دهد. این یک جراحی از نوع میکروجراحی است.
✓روش فاکو و لنز داخل چشمی
فاکوامولسیفیکاسیون (فاکو) روشی بدون دوخت است که به عنوان استاندارد طلایی در جراحی کاتاراکت امروزی شناخته می شود. در این روش، از طریق یک برش بسیار کوچک حدود 2 میلی متری از لبه چشم، دستگاهی که امواج فرکانس بالای فراصوت (امواج صوتی) را ساطع می کند، لنز کاتاراکتی را درون چشم ذوب و جذب می کند و تمیز می کند. در محل لنز طبیعی تمیز شده، لنز داخل چشمی (IOL) مصنوعی بر اساس نیاز بینایی بیمار انتخاب و قرار داده می شود.
✓لنزهای یک کانونی
این لنزها برای تمرکز دید در یک فاصله (معمولاً دور) طراحی شده اند. پس از جراحی، بیماران می توانند از دور را بدون عینک شفاف ببینند، اما برای فعالیت های نزدیک مانند خواندن به عینک نیاز دارند.
✓لنزهای چند کانونی و سه کانونی
این لنزها که به عنوان 'لنز هوشمند' نیز شناخته می شوند، هدف خود را فراهم کردن دید شفاف در فاصله های دور، میانی و نزدیک، به حداقل رساندن وابستگی بیمار به عینک قرار می دهند.
✓کاتاراکت مادرزادی و اهمیت تشخیص زود هنگام
کاتاراکت مادرزادی، وجود تاری لنز در یکی یا هر دو چشم نوزاد در هنگام تولد است. این وضعیت، از آنجا که می تواند توسعه طبیعی سیستم بینایی نوزاد را مختل کند، اهمیت فوری و بحرانی دارد. می تواند با علائمی مانند لکه سفید در عنبیه (لوکوکوریا) یا استرابیسم متوجه شود. اگر زود هنگام تشخیص و درمان نشود، می تواند منجر شود به اینکه مغز نتواند تصاویر آن چشم را پردازش کند و در نتیجه منجر به از دست دادن دید دائمی (تنبلی چشم یا آمبلیوپی) شود. بنابراین، معاینات چشم نوزاد پس از تولد و مراجعه فوری به پزشک چشم در صورت هرگونه مشکوک، اهمیت حیاتی دارد. درمان معمولاً مداخله جراحی است که در چند ماه اول زندگی انجام می شود.
✓آیا بعد از جراحی کاتاراکت بیمار در بیمارستان بستری می شود؟
جراحی کاتاراکت اغلب به صورت روزانه انجام می شود. بیمار پس از جراحی برای مدتی تحت نظارت قرار می گیرد و در صورت عدم وجود هیچ گونه مشکل، معمولاً در همان روز مرخص می شود. برنامه نظارت در شرایط خاص سلامتی می تواند تغییر کند.
جراحی آب سفید (کاتاراکت) اکثراً به صورت بیمار سرپایی انجام میشود و بیماران پس از کنترلهای لازم در همان روز مرخص میشوند. پس از جراحی، بیمار مدتی در منطقه استراحت و مراقبت تحت نظارت قرار میگیرد. زمان مرخصی بسته به نوع بیهوشی مورد استفاده، وضعیت کلی بیمار و ارزیابی چشم پس از جراحی متفاوت است.
در ابتدای پس از جراحی، دید ممکن است تار باشد. اگرچه در بسیاری از افراد دید در طی چند روز شروع به بهتر شدن میکند، بهبود چشم و تعادل دید ممکن است چند هفته طول بکشد. مدت زمان بهبودی بسته به شدت کاتاراکت، ساختار چشم، عدسی داخل چشمی مورد استفاده و بیماریهای همراه شبکیه، قرنیه یا عصب بینایی، از فردی به فرد دیگر متفاوت است.
در روزهای اول ممکن است خفیف سوزش، احساس بدن خارجی، اشکریزی، حساسیت نسبت به نور، تار دید موقتی یا قرمزی خفیف مشاهده شود. انتظار میرود این شکایات با زمان کاهش یابند. برخی افراد پس از جراحی ممکن است رنگها را روشنتر و زندهتر درک کنند؛ دلیل این امر جایگزینی عدسی طبیعی که به دلیل کاتاراکت زرد شده است با عدسی داخل چشمی شفاف و مصنوعی است.
پس از جراحی، قطرههای چشمی تجویز شده باید به شکل مشخص شده استفاده شود و معاینات کنترل باید منظم انجام شود. در صورت کاهش ناگهانی دید، قرمزی فزاینده، درد شدید که برطرف نشود، بروق نوری یا شناسایی جدید و شدید مگس پران، باید بدون تأخیر با متخصص چشم تماس گرفته شود.
آیا آب سفید چشم باعث کوری میشود؟
بله. آب سفید چشمی که درمان نشود و پیشرفت کند، میتواند باعث کاهش تدریجی بینایی و در مراحل پیشرفته، از دست دادن شدید بینایی و حتی کوری شود. با این حال، از دست دادن بینایی ناشی از آب سفید چشم اغلب میتواند با جراحی درمان شود. در جراحی آب سفید چشم، عدسی طبیعی چشم که شفافیت خود را از دست داده است برداشته میشود و یک عدسی مصنوعی داخل چشم جایگزین آن میشود. هنگامی که آب سفید چشم باعث شود که بینایی شروع به تأثیر بر زندگی روزمره کند، معاینه چشم نباید به تاخیر بیفتد.
آیا آب سفید چشم درد ایجاد میکند؟
آب سفید چشم معمولاً درد ایجاد نمیکند. شایعترین علائم عبارتند از: تاری بینایی که به آرامی پیشرفت میکند، کاهش رنگها، ایجاد هالهای دور نورها، خیرهشدگی و کاهش بینایی شب. اگر درد تیز یا شدید در چشم، قرمزی آشکار، از دست دادن ناگهانی بینایی یا فلاشهای نوری وجود داشته باشد، این علائم نباید مستقیماً به آب سفید چشم نسبت داده شوند. میتواند علامت بیماری چشمی دیگری باشد، بنابراین باید در مدت کوتاهی با پزشک چشم مراجعه کنید.
آیا آب سفید چشم از بیرون قابل تشخیص است؟
آب سفید چشم در مراحل اولیه و میانی معمولاً هنگام نگاه از بیرون قابل تشخیص نیست. آب سفید چشم در عدسی طبیعی واقع شده در پشت مردمک چشم توسعه مییابد، نه در سطح بیرونی چشم. تشخیص قطعی توسط ارزیابی بینایی انجام شده توسط پزشک چشم و معاینه خاصی به نام بیومیکروسکپ انجام میشود. در برخی از انواع آب سفید چشم بسیار پیشرفته، میتوان ظاهر خاکستری یا سفیدی در پشت مردمک چشم متوجه شد. اما انتظار برای اینکه از بیرون دیده شود صحیح نیست؛ معاینات منظم چشم برای تشخیص زودهنگام اهمیت دارد.
آیا آب سفید چشم در هر دو چشم به طور همزمان به وجود میآید؟
آب سفید چشم میتواند در یک چشم یا هر دو چشم توسعه یابد. آب سفید چشم مرتبط با سن در اکثر افراد هر دو چشم را تحت تأثیر قرار میدهد؛ اما معمولاً در هر دو چشم با همان سرعت و همان درجه پیشرفت نمیکند. آب سفید چشم در یک چشم میتواند زودتر شروع شود یا درجه پیشرفتهتری داشته باشد. آب سفید چشم از یک چشم به چشم دیگر منتقل یا پخش نمیشود. اگر جراحی در هر دو چشم ضروری باشد، اعمال معمولاً در روزهای مختلف برنامهریزی میشوند و فرآیند بهبودی چشمها در نظر گرفته میشود.
کی جراحی آب سفید چشم انجام میشود؟
برای جراحی آب سفید چشم، فقط انتظار نمیرود تا آب سفید چشم به سطح معینی برسد یا "بالغ" شود. تصمیم جراحی بر اساس اینکه تاری بینایی تا چه حد فعالیتهای خواندن، رانندگی، کار، تماشای تلویزیون، شناخت چهرهها و انجام کارهای روزمره را تحت تأثیر قرار میدهد، گرفته میشود. اگر علیرغم تغییر دوپی عینک، بینایی به اندازه کافی بهبود نیابد، و اگر خیرهشدگی نور و مشکلات بینایی شب کیفیت زندگی را کاهش دهد، جراحی آب سفید چشم قابل بررسی است. هیچ محدودیت سنی مشخصی برای جراحی وجود ندارد؛ زمان مناسب پس از معاینه دقیق چشم و با در نظر گرفتن نیازهای بینایی بیمار و سلامت چشم، تعیین میشود.
جراحی آب سفید چشم چقدر طول میکشد؟
مرحله جراحی جراحی آب سفید چشم در اکثر بیماران میتواند در حدود 20 تا 45 دقیقه تکمیل شود. اما زمانی که آمادهسازی چشم، کاربرد بیحسی و دوره نظارت پس از جراحی اضافه شود، کل مدتی که در بیمارستان میگذرد میتواند طولانیتر باشد.
آیا جراحی آب سفید چشم خطرناک است؟
جراحی آب سفید چشم یک روش جراحی متداول است، اما مانند هر جراحی دیگری، برخی ریسکها را دارد. احتمال بروز عوارض بستگی به ساختار چشم، تراکم آب سفید چشم، بیماریهای همراه چشم، جراحیها یا صدمات قبلی و وضعیت سلامتی عمومی شخص دارد.
آیا در جراحی آب سفید چشم به بستری در بیمارستان نیاز است؟
جراحی آب سفید چشم اغلب بهصورت روزانه انجام میشود. بیمار پس از جراحی برای مدتی تحت نظارت قرار میگیرد و هنگامی که وضعیت چشم مناسب باشد، معمولاً همان روز تخلیه میشود؛ در شرایط خاص سلامتی، برنامه پیگیری ممکن است تغییر کند.
آیا جراحی آب سفید چشم با بیحسی انجام میشود؟
جراحی آب سفید چشم اغلب با بیمار بیدار انجام میشود، با استفاده از قطرههای بیحسیکننده چشم یا بیحسی موضعی کاربردی در اطراف چشم. در صورت نیاز، میتوان داروهایی برای کمک به آرامسازی بیمار داد؛ بیحسی عمومی در موارد انتخابی قابل بررسی است.
آیا جراحی آب سفید چشم در هر دو چشم به طور همزمان انجام میشود؟
اگر آب سفید چشم در هر دو چشم وجود داشته باشد، هر چشم بهطور جداگانه ارزیابی میشود. جراحیها معمولاً در زمانهای مختلف برنامهریزی میشوند؛ فاصله زمانی بین دو اعمال بر اساس وضعیت چشمها، بهبودی چشم اول و ارزیابی جراح تعیین میشود.
عوارض جراحی آب سفید چشم چیست؟
پس از جراحی آب سفید چشم، خارش خفیف، اشکریزی و تاری موقت در روزهای اول طبیعی است. بهندرت، عوارضی مانند عفونت، تغییر فشار داخل چشم، ادم قرنیه یا شبکیه مشاهده میشود.
پس از جراحی آب سفید چشم باید به چه نکاتی توجه کرد؟
در روزهای اول پس از جراحی آب سفید چشم، عدم فشار به چشم، اجتناب از تماس با آب و صابون، استفاده منظم از قطرههای تجویز شده و عدم خوابیدن روی طرف چشم جراحیشده برای جلوگیری از خطر عفونت و تسریع بهبودی حیاتی است. چشم را مطلقاً فشار ندهید یا بخاریدند. در طول هفته اول اجازه ندهید آب، شامپو و صابون به چشم برسد. هنگام حمام، سر را عقب خم کنید و بشویید. حداقل 1 ماه از محیطهای دریا، استخر و حمامخانه دور شوید. در هفتههای اول روی چشم جراحیشده آرایش نکنید. روی چشم جراحیشده دراز نکشید. در هفتههای اول از بلند کردن بارهای سنگین خودداری کنید. از حرکات ناگهانی، خم شدن بهجلو و سرفههای شدید پرهیز کنید.