Katarakt, göz içindeki doğal merceğin saydamlığını kaybederek bulanıklaşmasıdır. En yaygın belirtileri bulanık görme, renklerin solması ve ışıklarda kamaşmadır. Kesin tedavisi ise cerrahi yöntemle yapay mercek takılmasıdır.
✓Katarakt nedir?
Katarakt, sıklıkla yaşlanmanın bir sonucu olarak görülse de, doğuştan ve sonradan çeşitli dış etkenler nedeniyle gelişim gösterebilmektedir. Katarakt, her iki gözde de oluşabileceği gibi birinden diğerine yayılım göstermez. Hastalığın ilerleme hızı sıklıkla ortaya çıkış nedeniyle bağlantılıdır. Göz travmaları ve göz ameliyatları sonrasında ortaya çıkan katarakt, yaşa bağlı ortaya çıkan çeşidine göre daha hızlı ilerleme gösterir. Katarakt sonucu oluşan görme kaybının temel nedeni ise, göze dışarıdan giren ışığın saydamlığını yitiren mercekten geçerken sağlıklı bir şekilde kırılımının gerçekleşmemesidir. Bunun sonucunda retinada görüntü olması gerektiği gibi odaklanmaz ve göz içinde dağılım gösterir. Katarakt ileri derecede görme kaybına neden olmakla birlikte körlüğe neden olmaz.
✓Katarakt Belirtileri Nelerdir?
Katarakt genellikle yavaş ilerler ve başlangıçta belirtileri fark edilmeyebilir. Ancak hastalık ilerledikçe aşağıdaki belirtiler ortaya çıkabilir:
Bulanık veya Buğulu Görme: En yaygın belirtidir. Hastalar genellikle 'buzlu bir camın arkasından bakıyormuş gibi' hissettiklerini ifade ederler.
Renklerin Soluklaşması: Renkler daha az canlı, sararmış veya solgun görünebilir.
Işığa Karşı Hassasiyet ve Parlama: Özellikle gece araba kullanırken karşıdan gelen farlar veya parlak güneş ışığı rahatsız edici parlamalara ve ışıkların etrafında halelere neden olabilir.
Tek Gözde Çift Görme: Tek gözle bakıldığında bile nesnelerin çift veya hayaletli görülmesi.
Gözlük Numarasının Sık Değişmesi: Katarakt ilerledikçe gözün kırma gücü değişir, bu da gözlük veya lens numaralarının sık sık güncellenmesini gerektirebilir.
Gece Görüşünde Zorlanma: Loş ışıkta veya geceleyin görme kalitesi belirgin şekilde düşer.
Okuma Güçlüğü: Yakın görüş için daha parlak ışığa ihtiyaç duyma.
✓Katarakt Olan Kişi Nasıl Görür?
Gözümüzün elemanlarını bir fotoğraf makinasının elemanları gibi düşündüğümüzde, katarakt hastalığını makinenin önündeki odaklanmayı sağlayan lensin buhurlanması olarak düşünebiliriz. Renklerin canlılığını yitirmesi, bulanık görme, geceleri parlak ışıklardan rahatsız olma, loş ve karanlık ortamlarda detayları görmemek hastaların yaşadığı görüş bozukluklarındandır.
✓Katarakt Neden Olur?
Kataraktın en yaygın nedeni yaşla birlikte göz merceğinde meydana gelen doğal değişikliklerdir. Mercekteki proteinlerin yapısı zamanla değişerek bulanık alanlar oluşturabilir.
✓Katarakt Nasıl Tedavi Edilir?
Kataraktı ortadan kaldıran tedavi cerrahidir. Gözlük değişikliği veya daha güçlü aydınlatma erken dönemde görme şikâyetlerini bir süre yönetmeye yardımcı olabilir; ancak kataraktı ortadan kaldırmaz.
✓Katarakt Ameliyatı Ne Zaman Değerlendirilir?
Katarakt ameliyatı, çeşitli cerrahi yöntemlerle hastanın doğal göz içi lensi alınarak, yerine yapay göz içi mercek yerleştirilmesi işlemidir. Mikrocerrahi niteliğinde bir operasyondur.
✓Fako Yöntemi ve Göz İçi Mercek
Fakoemülsifikasyon (Fako) yöntemi, günümüz katarakt cerrahisinde altın standart olarak kabul edilen dikişsiz bir tekniktir. Bu yöntemde, gözün kenarından açılan yaklaşık 2 milimetrelik çok küçük bir kesiden girilerek, yüksek frekanslı ultrason (ses dalgaları) yayan bir cihaz ucuyla kataraktlı mercek göz içinde eritilir ve emilerek temizlenir. Temizlenen doğal mercek yuvasına, hastanın görme ihtiyaçlarına göre seçilen yapay bir göz içi lens (IOL) yerleştirilir
✓Monofokal (Tek Odaklı) Lensler
Bu lensler, görüşü tek bir mesafede (genellikle uzakta) netleştirmek için tasarlanmıştır. Ameliyat sonrası hastalar uzağı gözlüksüz net görebilirken, okuma gibi yakın aktiviteler için gözlüğe ihtiyaç duyarlar.
✓Multifokal (Çok Odaklı) ve Trifokal (Üç Odaklı) Lensler
'Akıllı lens' olarak da bilinen bu lensler, hem uzak, hem orta hem de yakın mesafede net görüş sağlayarak hastaların gözlük bağımlılığını en aza indirmeyi hedefler.
✓Doğumsal (Konjenital) Katarakt ve Erken Teşhisin Önemi
Doğumsal (konjenital) katarakt, bebeğin doğumda bir veya her iki gözünde mercek bulanıklığı olması durumudur. Bu durum, bebeğin görme sisteminin normal gelişimini engelleyebileceği için acil ve kritik bir öneme sahiptir. Göz bebeğinde beyaz bir leke (lökokori) veya şaşılık gibi belirtilerle fark edilebilir. Erken teşhis edilip tedavi edilmezse, beynin o gözden gelen görüntüleri işlemeyi öğrenememesine ve sonuç olarak kalıcı görme azlığına (göz tembelliği veya ambliyopi) yol açabilir. Bu nedenle, doğumdan sonra yapılan bebek göz muayeneleri ve herhangi bir şüphe durumunda derhal göz doktoruna başvurulması hayati önem taşır. Tedavisi, genellikle yaşamın ilk birkaç ayı içinde yapılan cerrahi müdahaledir.
✓Katarakt Ameliyatından Sonra Hastanede Yatılır mı?
Katarakt ameliyatı çoğunlukla günübirlik uygulanır. Hasta ameliyat sonrasında bir süre takip edilir ve herhangi bir sorun görülmemesi hâlinde genellikle aynı gün taburcu edilir. Özel sağlık durumlarında takip planı değişebilir.
Katarakt ameliyatı çoğunlukla günübirlik uygulanır ve hastalar gerekli kontrollerin ardından aynı gün taburcu edilebilir. Ameliyat sonrasında hasta bir süre dinlenme ve gözlem alanında takip edilir. Taburculuk zamanı; uygulanan anesteziye, hastanın genel durumuna ve gözün ameliyat sonrası değerlendirmesine göre değişebilir.
Ameliyatın ardından görme başlangıçta bulanık olabilir. Çoğu kişide görme birkaç gün içinde belirginleşmeye başlasa da gözün iyileşmesi ve görmenin dengelenmesi birkaç hafta sürebilir. İyileşme süresi; kataraktın yoğunluğu, gözün yapısı, kullanılan göz içi mercek ve eşlik eden retina, kornea veya görme siniri hastalıklarına göre kişiden kişiye değişir.
İlk günlerde hafif batma, yabancı cisim hissi, sulanma, ışık hassasiyeti, geçici bulanıklık veya hafif kızarıklık görülebilir. Bu şikâyetlerin zaman içinde azalması beklenir. Bazı kişiler ameliyat sonrasında renkleri daha parlak ve canlı algılayabilir; bunun nedeni katarakt nedeniyle sararan doğal merceğin çıkarılarak yerine saydam yapay göz içi mercek yerleştirilmesidir.
Ameliyat sonrasında reçete edilen göz damlaları belirtilen şekilde kullanılmalı ve kontrol muayeneleri aksatılmamalıdır. Görmede ani azalma, giderek artan kızarıklık, geçmeyen şiddetli ağrı, ışık çakmaları veya yeni başlayan yoğun uçuşmalar görülmesi durumunda göz doktoruyla gecikmeden iletişime geçilmelidir.
Katarakt Körlüğe Neden Olur mu?
Evet. Tedavi edilmeyen ve ilerleyen katarakt, görmenin giderek azalmasına ve ileri aşamalarda ciddi görme kaybına, hatta körlüğe neden olabilir. Ancak katarakta bağlı görme kaybı çoğunlukla ameliyatla tedavi edilebilir. Katarakt ameliyatında saydamlığını kaybeden doğal göz merceği çıkarılarak yerine yapay göz içi mercek yerleştirilir.Katarakt nedeniyle görmenin günlük yaşamı etkilemeye başlaması durumunda göz muayenesi geciktirilmemelidir.
Katarakt Ağrı Yapar mı?
Katarakt genellikle ağrı yapmaz. En sık görülen belirtiler; yavaş ilerleyen bulanık görme, renklerin soluklaşması, ışıkların çevresinde hare oluşması, kamaşma ve gece görüşünün azalmasıdır.Gözde ani veya şiddetli ağrı, belirgin kızarıklık, ani görme kaybı ya da ışık çakmaları varsa bu belirtiler doğrudan katarakta bağlanmamalıdır. Başka bir göz hastalığının belirtisi olabileceği için kısa sürede göz hekimine başvurulmalıdır.
Katarakt Dışarıdan Anlaşılır mı?
Katarakt başlangıç ve orta evrelerde çoğunlukla dışarıdan bakıldığında anlaşılmaz. Katarakt, gözün dış yüzeyinde değil, göz bebeğinin arkasında bulunan doğal mercekte gelişir. Kesin tanı, göz hekimi tarafından yapılan görme değerlendirmesi ve biyomikroskop adı verilen özel muayene cihazıyla konulur. Çok ilerlemiş bazı katarakt türlerinde göz bebeğinin arkasında gri veya beyaz bir görünüm fark edilebilir. Ancak dışarıdan görünür hâle gelmesini beklemek doğru değildir; düzenli göz muayenesi erken tanı açısından önemlidir.
Katarakt İki Gözde Aynı Anda Olur mu?
Katarakt tek gözde veya her iki gözde gelişebilir. Yaşa bağlı katarakt çoğu kişide iki gözü de etkiler; ancak genellikle iki gözde aynı hızda ve aynı derecede ilerlemez. Bir gözdeki katarakt diğerinden daha erken başlayabilir veya daha ileri seviyede olabilir. Katarakt bir gözden diğerine bulaşmaz ya da yayılmaz. Her iki gözde ameliyat gerekiyorsa işlemler çoğunlukla farklı günlerde, gözlerin iyileşme süreci dikkate alınarak planlanır.
Katarakt Ameliyatı Ne Zaman Yapılır?
Katarakt ameliyatı için yalnızca kataraktın belirli bir seviyeye ulaşması veya “olgunlaşması” beklenmez. Ameliyat kararı; bulanık görmenin okuma, araç kullanma, çalışma, televizyon izleme, yüzleri tanıma ve günlük işleri yapma gibi faaliyetleri ne ölçüde etkilediğine göre verilir. Gözlük numarasının değiştirilmesine rağmen görme yeterince düzelmiyorsa, ışık kamaşması ve gece görüşü sorunları yaşam kalitesini azaltıyorsa katarakt ameliyatı değerlendirilebilir. Ameliyat için kesin bir yaş sınırı bulunmaz; doğru zaman, ayrıntılı göz muayenesi sonrasında hastanın görme ihtiyacı ve göz sağlığı birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Katarakt Ameliyatı Ne Kadar Sürer?
Katarakt ameliyatının cerrahi aşaması çoğu hastada yaklaşık 20–45 dakika içinde tamamlanabilir. Ancak gözün hazırlanması, anestezi uygulaması ve ameliyat sonrası gözlem süresi eklendiğinde hastanede geçirilen toplam süre daha uzun olabilir.
Katarakt Ameliyatı Riskli mi?
Katarakt ameliyatı sık uygulanan bir cerrahi işlem olmakla birlikte her ameliyatta olduğu gibi bazı riskler taşır. Komplikasyonların görülme olasılığı; gözün yapısına, kataraktın yoğunluğuna, eşlik eden göz hastalıklarına, daha önce geçirilen ameliyat veya travmalara ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişebilir.
Katarakt Ameliyatında Hastanede Yatılır mı?
Katarakt ameliyatı çoğunlukla günübirlik uygulanır. Hasta ameliyat sonrasında bir süre takip edilir ve gözün durumu uygun olduğunda genellikle aynı gün taburcu edilir; özel sağlık durumlarında takip planı değişebilir.
Katarakt Ameliyatı Anesteziyle mi Yapılır?
Katarakt ameliyatı çoğunlukla hasta uyanıkken, gözü uyuşturan damlalar veya göz çevresine uygulanan lokal anesteziyle gerçekleştirilir. Gerektiğinde hastanın rahatlamasına yardımcı olacak ilaçlar verilebilir; genel anestezi ise seçilmiş durumlarda değerlendirilebilir.
İki Göz Katarakt Ameliyatı Aynı Anda Yapılır mı?
İki gözde de katarakt bulunması durumunda her göz için ayrı değerlendirme yapılır. Ameliyatlar çoğunlukla ayrı zamanlarda planlanır; iki işlem arasındaki süre gözlerin durumu, ilk gözün iyileşmesi ve cerrahın değerlendirmesine göre belirlenir.
Katarakt Ameliyatının Yan Etkileri Nedir?
Katarakt ameliyatı sonrasında hafif batma, sulanma ve geçici bulanıklık ilk günlerde normaldir. Nadiren de olsa enfeksiyon, göz içi tansiyonu değişimi, kornea veya retina ödemi gibi yan etkiler ve komplikasyonlar görülebilir.
Katarakt ameliyatından sonra nelere dikkat edilmelidir?
Katarakt ameliyatı sonrası ilk günlerde gözü ovuşturmamak, su ve sabun temasından kaçınmak, reçete edilen damlaları düzenli kullanmak ve ameliyatlı göz tarafına yatmamak enfeksiyon riskini önlemek ve iyileşmeyi hızlandırmak için hayati önem taşır.
Gözü kesinlikle ovuşturmayın veya kaşımayın.İlk 1 hafta boyunca göze su, şampuan ve sabun değdirmeyin.Banyo yaparken başınızı geriye eğerek yıkanın.Deniz, havuz ve hamam gibi ortamlardan en az 1 ay uzak durun.Göz çevresine ilk haftalarda makyaj yapmayın.
Ameliyat edilen gözün üzerine yatmayın.İlk haftalarda ağır yükler kaldırmaktan kaçının.Ani hareketler yapmaktan, öne eğilmekten ve şiddetli ıkınma/öksürmeden sakının.
