آب سفید (کاتاراکت)، کدری و از دست رفتن شفافیت لنز طبیعی درون چشم است. شایع‌ترین علائم آن شامل تاری دید، رنگ‌های محو شده و خیرگی در برابر نور است. درمان قطعی آن نصب لنز مصنوعی از طریق جراحی است.
✓کاتاراکت چیست؟
کاتاراکت، اگرچه اغلب نتیجه پیری است، می تواند همچنین از زمان تولد و به دلایل مختلف عوامل خارجی رشد کند. کاتاراکت می تواند در هر دو چشم رخ دهد، اما از یک چشم به دیگری منتقل نمی شود. سرعت پیشرفت این بیماری اغلب با دلیل آن مرتبط است. کاتاراکتی که پس از تروما یا جراحی چشم رخ می دهد، نسبت به نوع وابسته به سن، پیشرفت سریع تری دارد. علت اصلی از دست دادن بینایی ناشی از کاتاراکت، عدم انکسار صحیح نور ورودی به چشم از طریق لنز شفافیت خود را از دست داده است. در نتیجه، تصویر بر شبکیه بر روی چشم متمرکز نمی شود و در داخل چشم پراکنده می شود. اگرچه کاتاراکت می تواند تا از دست دادن بینایی شدید منجر شود، اما کور نمی کند.
✓علائم کاتاراکت چیست؟
کاتاراکت معمولاً آهسته پیشرفت می کند و در ابتدا علائم آن ممکن است متوجه نشوید. با این حال، با پیشرفت بیماری، علائم زیر می تواند رخ دهد:
دید تاری یا مه آلود: متداول ترین علامت است. بیماران معمولاً می گویند که احساس می کنند 'انگار در پشت شیشه یخزده نگاه می کنند'.
تنزل رنگ ها: رنگ ها کمتر زنده، زردفام یا کم رنگ به نظر می رسند.
حساسیت به نور و درخشندگی: بخصوص هنگام رانندگی در شب، چراغ مقابل یا نور آفتاب روشن می تواند باعث درخشندگی آزاردهنده و هاله ای دور نورها شود.
دید دوگانه در یک چشم: حتی با نگاه کردن به یک چشم، اشیاء دوتایی یا شبحی به نظر می رسند.
تغییرات مکرر عینک: با پیشرفت کاتاراکت، قدرت انکسار چشم تغییر می کند، که ممکن است نیاز به به روزرسانی مکرر شماره عینک یا لنز داشته باشد.
دشواری در دید شب: کیفیت دید در نور کم یا در شب به طور قابل توجهی کاهش می یابد.
دشواری در خواندن: نیاز به نور روشن تری برای دید از نزدیک.
✓کاتاراکت دار چگونه می بیند؟
وقتی اجزای چشم خود را مانند اجزای دوربین فکر می کنیم، می توانیم بیماری کاتاراکت را به عنوان تاری لنز متمرکز کننده در جلوی دوربین در نظر بگیریم. از دست رفتن زندگی رنگ ها، دید تاری، ناراحتی از نورهای روشن در شب، عدم دیدن جزئیات در محیط های تاریک و تاریک از اختلالات بینایی است که بیماران تجربه می کنند.
✓کاتاراکت چرا رخ می دهد؟
متداول ترین دلیل کاتاراکت، تغییرات طبیعی در لنز چشم با سن است. ساختار پروتئین های موجود در لنز به مرور زمان تغییر می کند و می تواند مناطق تاری ایجاد کند.
✓کاتاراکت چگونه درمان می شود؟
جراحی تنها درمانی است که کاتاراکت را ریشه کن می کند. تغییر عینک یا نورپردازی قوی تر می تواند در مراحل اولیه، شکایات بینایی را برای مدتی مدیریت کند؛ اما کاتاراکت را ریشه کن نمی کند.
✓جراحی کاتاراکت در چه زمان بررسی می شود؟
جراحی کاتاراکت، جراحی لنز طبیعی چشم را با روش های مختلف جراحی خارج می کند و جای آن لنز داخل چشمی مصنوعی قرار می دهد. این یک جراحی از نوع میکروجراحی است.
✓روش فاکو و لنز داخل چشمی
فاکوامولسیفیکاسیون (فاکو) روشی بدون دوخت است که به عنوان استاندارد طلایی در جراحی کاتاراکت امروزی شناخته می شود. در این روش، از طریق یک برش بسیار کوچک حدود 2 میلی متری از لبه چشم، دستگاهی که امواج فرکانس بالای فراصوت (امواج صوتی) را ساطع می کند، لنز کاتاراکتی را درون چشم ذوب و جذب می کند و تمیز می کند. در محل لنز طبیعی تمیز شده، لنز داخل چشمی (IOL) مصنوعی بر اساس نیاز بینایی بیمار انتخاب و قرار داده می شود.
✓لنزهای یک کانونی
این لنزها برای تمرکز دید در یک فاصله (معمولاً دور) طراحی شده اند. پس از جراحی، بیماران می توانند از دور را بدون عینک شفاف ببینند، اما برای فعالیت های نزدیک مانند خواندن به عینک نیاز دارند.
✓لنزهای چند کانونی و سه کانونی
این لنزها که به عنوان 'لنز هوشمند' نیز شناخته می شوند، هدف خود را فراهم کردن دید شفاف در فاصله های دور، میانی و نزدیک، به حداقل رساندن وابستگی بیمار به عینک قرار می دهند.
✓کاتاراکت مادرزادی و اهمیت تشخیص زود هنگام
کاتاراکت مادرزادی، وجود تاری لنز در یکی یا هر دو چشم نوزاد در هنگام تولد است. این وضعیت، از آنجا که می تواند توسعه طبیعی سیستم بینایی نوزاد را مختل کند، اهمیت فوری و بحرانی دارد. می تواند با علائمی مانند لکه سفید در عنبیه (لوکوکوریا) یا استرابیسم متوجه شود. اگر زود هنگام تشخیص و درمان نشود، می تواند منجر شود به اینکه مغز نتواند تصاویر آن چشم را پردازش کند و در نتیجه منجر به از دست دادن دید دائمی (تنبلی چشم یا آمبلیوپی) شود. بنابراین، معاینات چشم نوزاد پس از تولد و مراجعه فوری به پزشک چشم در صورت هرگونه مشکوک، اهمیت حیاتی دارد. درمان معمولاً مداخله جراحی است که در چند ماه اول زندگی انجام می شود.
✓آیا بعد از جراحی کاتاراکت بیمار در بیمارستان بستری می شود؟
جراحی کاتاراکت اغلب به صورت روزانه انجام می شود. بیمار پس از جراحی برای مدتی تحت نظارت قرار می گیرد و در صورت عدم وجود هیچ گونه مشکل، معمولاً در همان روز مرخص می شود. برنامه نظارت در شرایط خاص سلامتی می تواند تغییر کند.
جراحی آب سفید (کاتاراکت) اکثراً به صورت بیمار سرپایی انجام می‌شود و بیماران پس از کنترل‌های لازم در همان روز مرخص می‌شوند. پس از جراحی، بیمار مدتی در منطقه استراحت و مراقبت تحت نظارت قرار می‌گیرد. زمان مرخصی بسته به نوع بیهوشی مورد استفاده، وضعیت کلی بیمار و ارزیابی چشم پس از جراحی متفاوت است.
در ابتدای پس از جراحی، دید ممکن است تار باشد. اگرچه در بسیاری از افراد دید در طی چند روز شروع به بهتر شدن می‌کند، بهبود چشم و تعادل دید ممکن است چند هفته طول بکشد. مدت زمان بهبودی بسته به شدت کاتاراکت، ساختار چشم، عدسی داخل چشمی مورد استفاده و بیماری‌های همراه شبکیه، قرنیه یا عصب بینایی، از فردی به فرد دیگر متفاوت است.
در روزهای اول ممکن است خفیف سوزش، احساس بدن خارجی، اشک‌ریزی، حساسیت نسبت به نور، تار دید موقتی یا قرمزی خفیف مشاهده شود. انتظار می‌رود این شکایات با زمان کاهش یابند. برخی افراد پس از جراحی ممکن است رنگ‌ها را روشن‌تر و زنده‌تر درک کنند؛ دلیل این امر جایگزینی عدسی طبیعی که به دلیل کاتاراکت زرد شده است با عدسی داخل چشمی شفاف و مصنوعی است.
پس از جراحی، قطره‌های چشمی تجویز شده باید به شکل مشخص شده استفاده شود و معاینات کنترل باید منظم انجام شود. در صورت کاهش ناگهانی دید، قرمزی فزاینده، درد شدید که برطرف نشود، بروق نوری یا شناسایی جدید و شدید مگس پران، باید بدون تأخیر با متخصص چشم تماس گرفته شود.
آیا آب سفید چشم باعث کور شدن می شود؟
بله. آب سفید چشمی که درمان نشود و پیشرفت کند، می تواند باعث کاهش تدریجی بینایی و در مراحل پیشرفته باعث از دست رفتن جدی بینایی و حتی کوری شود. با این حال، از دست رفتن بینایی ناشی از آب سفید چشم اغلب می تواند با جراحی درمان شود. در جراحی آب سفید چشم، لنز طبیعی چشمی که شفافیت خود را از دست داده است برداشته می شود و جای آن با لنز مصنوعی داخل چشم جایگزین می شود. هنگامی که آب سفید چشم باعث تأثیر بر بینایی در زندگی روزمره شود، معاینه چشم نباید به تأخیر بیفتد.
آیا آب سفید چشم درد دارد؟
آب سفید چشم معمولاً درد ایجاد نمی کند. رایج ترین علائم شامل این موارد است: دید مبهم که به آرامی پیشرفت می کند، محو شدن رنگ ها، ایجاد هاله ای دور نورها، خیره شدگی و کاهش دید شب. اگر درد ناگهانی یا شدید در چشم، قرمزی واضح، از دست رفتن ناگهانی بینایی یا درخشش نور وجود داشته باشد، این علائم را نباید مستقیماً به آب سفید چشم نسبت داد. به علت اینکه می تواند علامت بیماری چشمی دیگری باشد، باید در مدت کوتاهی به پزشک چشم مراجعه کرد.
آیا آب سفید چشم از بیرون قابل مشاهده است؟
آب سفید چشم در مراحل ابتدایی و میانی معمولاً از بیرون قابل درک نیست. آب سفید چشم در لنز طبیعی واقع شده در پشت مردمک چشم ایجاد می شود، نه در سطح بیرونی چشم. تشخیص قطعی توسط پزشک چشم از طریق ارزیابی بینایی و یک دستگاه معاینه خاص به نام بیومیکروسکوپ انجام می شود. در برخی از انواع آب سفید چشم بسیار پیشرفته، یک ظهور خاکستری یا سفید رنگ در پشت مردمک قابل مشاهده است. با این حال، صحیح نیست که منتظر شد تا از بیرون قابل مشاهده شود؛ معاینه منظم چشم از نظر تشخیص زودهنگام اهمیت دارد.
آیا آب سفید چشم در هر دو چشم به طور همزمان رخ می دهد؟
آب سفید چشم می تواند در یک چشم یا هر دو چشم ایجاد شود. آب سفید چشم مرتبط با سن در اکثر افراد هر دو چشم را تحت تأثیر قرار می دهد؛ اما معمولاً در هر دو چشم با سرعت و درجه یکسانی پیشرفت نمی کند. آب سفید چشم در یک چشم می تواند زودتر شروع شود یا در درجه ای بیشتر باشد. آب سفید چشم از یک چشم به چشم دیگر منتقل نمی شود یا پخش نمی شود. اگر جراحی در هر دو چشم لازم باشد، معمولاً این عمل های جراحی در روزهای مختلف برنامه ریزی می شود و فرآیند بهبودی چشم ها در نظر گرفته می شود.
جراحی آب سفید چشم چه زمانی انجام می شود؟
برای جراحی آب سفید چشم تنها منتظر نیست تا آب سفید چشم به سطح معینی برسد یا "بلوغ" پیدا کند. تصمیم جراحی بر اساس میزان تأثیری است که دید مبهم بر فعالیت هایی مانند خواندن، رانندگی، کار، تماشای تلویزیون، شناخت چهره ها و انجام کارهای روزمره دارد. اگر علیرغم تغییر عدد عینک، بینایی کافی بهبود نیابد یا اگر خیره شدگی و مسائل دید شب کیفیت زندگی را کاهش دهد، جراحی آب سفید چشم می تواند مورد ارزیابی قرار گیرد. برای جراحی حد سنی مشخصی وجود ندارد؛ زمان مناسب پس از معاینه جامع چشم با بررسی نیاز بینایی و سلامت چشم بیمار تعیین می شود.
جراحی آب سفید چشم چقدر طول می کشد؟
مرحله جراحی جراحی آب سفید چشم در اکثر بیماران می تواند در حدود 20 تا 45 دقیقه تمام شود. با این حال، زمانی را که برای آماده سازی چشم، اعمال بیهوشی و مراقبت پس از جراحی لازم است، در نظر بگیرید، کل مدت زمانی که بیمار در بیمارستان می ماند ممکن است طولانی تر باشد.
آیا جراحی آب سفید چشم خطرناک است؟
اگرچه جراحی آب سفید چشم یک عمل جراحی پرتکرار است، همانند هر جراحی ای دارای برخی ریسک ها است. احتمال ایجاد عوارض بستگی به ساختار چشم، تراکم آب سفید چشم، بیماری های چشمی همراه، جراحی های قبلی یا آسیب ها و وضعیت سلامتی عمومی فرد دارد.
آیا در جراحی آب سفید چشم بیمار در بیمارستان بستری می شود؟
جراحی آب سفید چشم معمولاً به صورت جراحی روزانه انجام می شود. بیمار پس از جراحی برای مدتی تحت نظارت قرار می گیرد و زمانی که وضعیت چشم مناسب باشد، معمولاً در همان روز مرخص می شود؛ در شرایط سلامتی خاص، برنامه پیگیری می تواند تغییر کند.
آیا جراحی آب سفید چشم با بیهوشی انجام می شود؟
جراحی آب سفید چشم معمولاً زمانی که بیمار بیدار است، با قطرات ناراحتی کننده چشم یا بیهوشی موضعی اعمال شده در اطراف چشم انجام می شود. در صورت نیاز، می توان داروهایی برای کمک به آرامش بیمار تجویز کرد؛ بیهوشی عمومی در شرایط انتخاب شده می تواند مورد ارزیابی قرار گیرد.
آیا جراحی آب سفید چشم برای هر دو چشم به طور همزمان انجام می شود؟
هنگامی که آب سفید چشم در هر دو چشم وجود داشته باشد، هر چشم به طور جداگانه ارزیابی می شود. معمولاً این عمل های جراحی در زمان های مختلف برنامه ریزی می شوند؛ مدت زمان بین دو عمل بر اساس وضعیت چشم ها، بهبودی چشم اول و ارزیابی جراح تعیین می شود.
عوارض جانبی جراحی آب سفید چشم چه هستند؟
پس از جراحی آب سفید چشم، سوزش خفیف، اشک ریزی و تاری موقتی در روزهای اول طبیعی است. اگرچه نادر است، اما عوارضی مانند عفونت، تغییر فشار داخل چشم، وذم قرنیه یا شبکیه می تواند رخ دهد.
پس از جراحی آب سفید چشم باید به چه موارد توجه کرد؟
در روزهای اول پس از جراحی آب سفید چشم، عدم فشار دادن به چشم، اجتناب از تماس با آب و صابون، استفاده منظم از قطرات تجویز شده و عدم خواب به سمت چشم جراحی شده برای پیشگیری از ریسک عفونت و شتاب دادن به بهبودی اهمیت حیاتی دارند. هرگز چشم را فشار ندهید یا خاراندید. برای 1 هفته اول، آب، شامپو و صابون به چشم نخورانید. هنگام حمام، سر را عقب خم کنید و شستشو دهید. حداقل 1 ماه از محیط هایی مانند دریا، استخر و حمام دور بمانید. در هفته های اول، آرایش در اطراف چشم انجام ندهید. بر روی چشم جراحی شده خوب نخوابید. در هفته های اول از بلند کردن بارهای سنگین خودداری کنید. از حرکات ناگهانی، خم شدن به جلو و سرفه یا تلاش شدید پرهیز کنید.
