سوراخ قلب معمولاً یک بیماری مادرزادی است و اگر سوراخ کوچک باشد علائمی ایجاد نمیکند اما سوراخهای بزرگ میتوانند علائمی مانند عدم افزایش وزن، تنگی نفس یا نفسهای سریع را ایجاد کنند.
✓سوراخ قلب چیست؟
سوراخ قلب معمولاً یک نقص قلبی مادرزادی است. سوراخ قلب به معنای وجود شکاف بین دهلیزها یا بطینهای قلب است. هنگامی که قلب جنین در رحم مادر در حال تکامل است، اتاقها ممکن است به طور کامل بسته نشوند و سوراخ قلب ایجاد شود. سوراخ قلب به ندرت میتواند بعداً نیز ایجاد شود. سوراخ قلب باعث درهم آمیختگی خون آلوده و خون پاک میشود و جریان معمول خون مختل میشود.
✓انواع سوراخ قلب چیست؟
سوراخ قلب اصطلاحی است که برای شکافهای ایجاد شده در قلب استفاده میشود و در واقع اصطلاحی پزشکی نیست. سوراخ قلب به عنوان "نقص سپتوم مادرزادی" نامگذاری میشود. انواع سوراخ قلب بر اساس محل شکاف در قلب متفاوت است اما رایجترین انواع سوراخ قلب عبارتند از:
نقص سپتوم دهلیزی (ASD)
نقص سپتوم بطینی (VSD)
فوراملن بیضی باز (PFO)
✓نقص سپتوم دهلیزی (ASD) چیست؟
نقص سپتوم دهلیزی (ASD) شکافی است که به طور مادرزادی در دیواره بین دهلیزهای راست و چپ قلب وجود دارد. به دلیل نقص سپتوم دهلیزی (ASD)، خون غنی از اکسیژن و پاک از دهلیز چپ به دهلیز راست عبور میکند. به دلیل نقص سپتوم دهلیزی (ASD)، مقدار خونی که به قلب راست و ریهها میرود افزایش مییابد و در نتیجه فشار ریوی افزایش مییابد یا قلب راست بزرگ شود. اگر شکاف نقص سپتوم دهلیزی (ASD) کوچک باشد، ممکن است علائم نشان ندهد و به همین دلیل در دوران کودکی متوجه نشود. علائم نقص سپتوم دهلیزی (ASD) عبارتند از:
تنگی نفس
خستگی سریع
تپش قلب
اختلال در ریتم قلب
نقص سپتوم دهلیزی (ASD) میتواند با EKO تشخیص داده شود و برای تصویربرداری جزئیتر، اکوکاردیوگرافی عابر مری ممکن است لازم باشد.
✓نقص سپتوم بطینی (VSD) چیست؟
نقص سپتوم بطینی (VSD) شکافی است که به طور مادرزادی در دیواره بین بطینهای راست و چپ قلب وجود دارد. به دلیل نقص سپتوم بطینی (VSD)، خون غنی از اکسیژن و پاک از بطین چپ به بطین راست عبور میکند. نقص سپتوم بطینی میتواند به بزرگی قلب، بار بیش از حد بر قلب و نارسایی قلب منجر شود. اگر شکاف نقص سپتوم بطینی (VSD) کوچک باشد، ممکن است علائم نشان ندهد، به همین دلیل ممکن است در دوران کودکی متوجه نشود و خود به خود بسته شود. علائم نقص سپتوم بطینی (VSD) عبارتند از:
نفسگیری سریع
مشکل در تغذیه
کاهش وزن
ابتلا به مکرر به عفونتهای تنفسی
✓فوراملن بیضی باز (PFO) چیست؟
فوراملن بیضی باز (PFO) در نتیجه بسته نشدن شکافی که باید پس از تولد بسته شود، ایجاد میشود. در جنین داخل رحم مادر، شکاف طبیعیای به نام "فوراملن بیضی" بین دهلیز راست و چپ وجود دارد. این شکاف معمولاً کوتاه مدتی پس از تولد بسته میشود اما در برخی نوزادان این بسته شدن رخ نمیدهد و به آن فوراملن بیضی باز (PFO) گفته میشود. فوراملن بیضی باز (PFO) معمولاً بیضرر است اما گاهی میتواند مشکلاتی مانند سکته مغزی (stroke)، میگرن یا ترومبوز ورید عمیق (DVT) را ایجاد کند. علاوه بر این، فوراملن بیضی باز (PFO) میتواند به عوارضی مانند انعقاد خون و عفونت منجر شود.
✓سوراخ قلب چه دلیلی دارد؟
دلیل سوراخ قلب معمولاً شناخته شده نیست و اکثراً مادرزادی است. دلایل سوراخ قلب میتواند یکی یا چند مورد از موارد زیر باشد:
ژنتیکی
آنومالیهای کروموزومی
مصرف برخی داروها
الکلیسم در بارداری
مصرف سیگار در بارداری
لوپوس در مادر
دیابت در مادر
✓درمان سوراخ قلب چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص سوراخ قلب ابتدا با صدای ترشح شروع میشود. اگر پزشک متخصص کاردیولوژی صدای ترشح در قلب شنید، میتواند مشکوک به سوراخ شود و میتواند با EKO (اکوکاردیوگرافی) تصویر قلب را مشاهده کند. آزمایشها و روشهای تشخیصی استفاده شده برای تشخیص سوراخ قلب عبارتند از:
اکوکاردیوگرافی (EKO)
CT قلبی
MR قلبی
رادیوگرافی قفسه سینه
تست تلاش (برای بزرگسالان)
✓درمان سوراخ قلب و جراحی چگونه است؟
درمان سوراخ قلب بر اساس نوع شکاف، اندازه آن، سن بیمار و شدت علائم متفاوت است. سوراخ قلب کوچک و بدون علائم معمولاً درمان لازم ندارد و فقط نظارت منظم میتواند کافی باشد. روشهای درمان سوراخ قلب عبارتند از:
درمان دارویی: درمان دارویی سوراخ قلب معمولاً به منظور بسته کردن سوراخ قلب نیست، بلکه به منظور تخفیف علائم است.
بسته کردن از طریق کاتتر: از طریق کاسهی شانه داخل شده به قلب رسیده و شکاف با کمک کاتتر بسته میشود.
جراحی قلب باز: در شکافهای بزرگ ممکن است جراحی قلب باز لازم باشد و بیمار به دستگاه قلب-ریه وصل میشود. در آن زمان شکاف با کمک پچ یا خیاطی بسته میشود.
<h3>چگونه میدانم که قلب من سوراخ دارد؟</h3>
<p>اگر سوراخ قلب کوچک باشد، معمولاً علائمی نشان نمیدهد، اما اگر سوراخ قلب بزرگ باشد، بهخصوص زمانی که از تولد باشد، در نوزادان باعث اختلال در مکیدن و در کودکان باعث نفسهای تند، کاهش وزن و عفونتهای متکرر ریه میشود. در بزرگسالان، سوراخ قلب معمولاً خود را با تنگی نفس، خستگی سریع و تپش قلب نشان میدهد.</p>
<h3>شمع قلب چیست؟</h3>
<p>شمع قلب، صدای شبیه به پھوپھوای است که هنگام گوش دادن با گوشیپزشک شنیده میشود، ناشی از جریان نامنظم خون از قلب. هنگامی که پزشک قلبشناس در حین معاینه فیزیکی به گوش دادن به قفسه سینه بیمار با گوشیپزشک میپردازد، اگر شمع شنیده شود، میتواند سوراخ قلب را مشکوک کند. بهخصوص در نوزادان تازهمتولد شده، شمع قلب باید جدی گرفته شود.</p>
<h3>آیا سوراخ قلب خطرناک است؟</h3>
<p>سوراخ قلب میتواند بسته به اندازه، موقعیت و علائمی که ایجاد میکند، خطرناک باشد. سوراخهای بزرگ قلب میتوانند باعث نارسایی قلب و مشکلات سلامتی مانند سکته مغزی شوند.</p>
<h3>آیا سوراخ قلب از تولد است؟</h3>
<p>بله، سوراخ قلب اغلب از تولد است و زمانی که نوزاد در رحم مادر است، یعنی در طول رشد قلب، ایجاد میشود. بیماریهای قلبی که در هنگام تولد بروز پیدا میکنند، بیماریهای قلبی مادرزادی نام دارند و سوراخ قلب یکی از این بیماریها است.</p>
<h3>آیا سوراخ قلب در اکوکاردیوگرافی قابل تشخیص است؟</h3>
<p>اکوکاردیوگرافی (اکو) روش اول برای تشخیص سوراخ قلب است، اما برای تصویربرداری دقیقتر، اکوکاردیوگرافی تراز مری (اکوی انجام شده از طریق معده) یا اکو با کنتراست نیز میتواند انتخاب شود.</p>
<h3>آیا سوراخ قلب در الکتروکاردیوگرام قابل تشخیص است؟</h3>
<p>الکتروکاردیوگرام (EKG) فعالیت الکتریکی قلب را اندازهگیری میکند اما مستقیماً نشان نمیدهد که سوراخ قلب وجود دارد. با این حال، انواع سوراخ قلب مانند VSD یا ASD باعث رشد در سمت راست قلب، اختلالات ریتم یا تغییرات الکتریکی دیگری میشوند، بنابراین الکتروکاردیوگرام میتواند نشان دهنده مشکلی در قلب باشد.</p>
<h3>در چه سنی عمل جراحی سوراخ قلب انجام میشود؟</h3>
<p>عمل جراحی سوراخ قلب معمولاً بر اساس نوع و شدت سوراخ برنامهریزی میشود. اگر نقص سپتال بطنی (VSD) با علائم شدید وجود داشته باشد، عمل جراحی میتواند در طول 6 تا 12 ماه پس از تولد برنامهریزی شود. اگر نقص سپتال دهلیزی (ASD) وجود داشته باشد، عمل جراحی بین سن 2 تا 5 سال برنامهریزی میشود زیرا این بازه سنی برای بهبود بافت قلب ایدهآل است. برای سوراخهای قلبی قابل بستهشدن با کاتتر، محدودیت سنی انعطافپذیرتر است و معمولاً در کودکان 3 سال به بالا یا بزرگسالان میتواند بستهشدن با کاتتر انجام شود. عمل جراحی سوراخ قلب بر اساس تصمیم پزشک متخصص طبق سن بیمار، عملکرد قلب و علائم تعیین میشود.</p>
<h3>آیا سوراخ قلب با گذشت زمان بسته میشود؟</h3>
<p>برخی سوراخهای کوچک قلب، بهخصوص نقص سپتال بطنی (VSD)، میتوانند در دوران کودکی بهطور خودبهخود بسته شوند. Patent foramen ovale (PFO) میتواند با گذشت زمان بسته شود اما ممکن است باز باقی بماند. نقص سپتال دهلیزی (ASD) با گذشت زمان بسته نمیشود و نیاز به درمان دارد.</p>
<h3>آیا عمل جراحی سوراخ قلب دشوار است؟</h3>
<p>عمل جراحی سوراخ قلب میتواند به دو روش مختلف انجام شود: بستهشدن با کاتتر یا عمل جراحی باز. مانند هر عمل جراحی دیگری، در عملهای جراحی سوراخ قلب نیز خطر عوارض وجود دارد.</p>
<h3>اگر سوراخ قلب درمان نشود چه اتفاقی میافتد؟</h3>
<p>اگر سوراخ قلب درمان نشود، میتواند باعث عوارض جدی مانند نارسایی قلب، فشار خون بالای ریه، اختلالات ریتم و سکته مغزی شود. سوراخهای بزرگ قلب میتوانند باعث فعالیت بیشازحد قلب و در نتیجه نارسایی قلب شوند.</p>
<h3>در چه سنی سوراخ قلب بسته میشود؟</h3>
<p>سن بستهشدن خودبهخود سوراخ قلب بر اساس نوع و اندازه سوراخ متفاوت است. بیشتر نقصهای سپتال بطنی (VSD) میتوانند بین 1 تا 2 سال بسته شوند درحالیکه سوراخهای قلب نوع patent foramen ovale (PFO) ممکن است در دوران بزرگسالی نیز باز باقی بمانند. سوراخهای نوع نقص سپتال دهلیزی (ASD) معمولاً بهطور خودبهخود بسته نمیشوند و نیاز به مداخله پزشکی دارند.</p>
<h3>آیا میتوان با سوراخ قلب زندگی کرد؟</h3>
<p>بله، بیماران با سوراخ قلب معمولاً میتوانند زندگی سالمی داشته باشند. بهخصوص بیماریانی که سوراخ قلبشان کوچک است یا درمان شده است، میتوانند زندگی عادی داشته باشند. اما سوراخهای بزرگ قلب که درمان نشدهاند، احتمال عوارض بالا است و نیاز به نظارت منظم و درمان مناسب دارد.</p>