Kalça protezi ameliyatı, hasar gören veya kireçlenen kalça ekleminin çıkarılıp yerine yapay bir eklem (metal, seramik veya özel plastik parçalar) takılması işlemidir. Genellikle şiddetli ağrı ve hareket kısıtlığı yaşayan ileri evre kireçlenme (osteoartrit) veya kalça kırığı vakalarında tercih edilir.
✓Kalça Protezi Nedir?
Kalça uyluk kemiğini pelvise bağlayan bir eklemdir. Uyluğun tepesinde top şeklinde bir uç vardır ve bir yuva içine oturur. Kalça vücudun en esnek ve serbest hareket edebilen eklemidir ve ileri, geri, yana doğru hareket edebilir. Kalça protezleri kişinin değiştirilmesi gereken kalça kısmı yerine takılan yapay tıbbi malzemelerdir. Diğer tedaviler yardımcı olmadığında, kişinin yaşamını engelleyen ciddi kalça hasarı varsa genellikle kalça protezi önerilir.
Kalça protezleri metal veya plastik olarak imal edilebilir. Kalça protezi ameliyatı için değiştirilmesi gereken kısımlar eklemden ayrılarak çıkarılır. Çıkarılan parça yerine protez yerleştirilir. Kısmi ve bütün olmak üzere farklı kalça protezi türleri vardır.
✓Bütün kalça protezi
Bütün kalça protezi en yaygın kalça ameliyatıdır. Bu protezde tüm kalçayı değiştirmek için protez kullanır. Prosedür sırasında, cerrahlar hastanın femuruna veya uyluk kemiğine bir gövde yerleştirir. Uyluk kemiğinin başını bir topla ve kalça eklemindeki doğal yuvayı yapay bir çanakla değiştirirler.
✓Kısmi Kalça Protezi
Kısmi kalça protezi, femur başını veya uyluk kemiğini çıkarır ve değiştirir. Femurun merkezine yerleştirilen bir gövdenin tepesine seramik veya metal bir top takılır. Cerrahlar tipik olarak bu ameliyatı belirli kalça kırığı tiplerini onarmak için yaparlar.
✓Kalça Protezi Ameliyatı Kimler İçin Uygundur?
Kalça ağrısı olan herkesin kalça protezi ameliyatına ihtiyacı yoktur. Ancak ağrı günlük işleri yapmaya veya bağımsız yürümeye engel oluyorsa, kalça protezi genellikle yaşam kalitesini artırmaya yardımcı olabilir. Total kalça protezi, kalçanın çimento olmadan implante edilmesini ve kalça üzerindeki top şeklinde kısmın yerine yerleştirilmesini içerir. Farklı koşullar ve aşırı aşınma, yıpranma gibi hayat boyu meydana gelebilen faktörler kalçayı etkileyerek artan ağrıya ve yürüme güçlüğüne neden olabilir. Kalça protezi ameliyatı genellikle kalça ekleminin hasar görmesi sonucu kişinin hareket kabiliyetinin azalması sonucu tercih edilir. Bunun dışında dinlenme sırasında dahi kalça bölgesinde ağrı hissedilmesi de ameliyat için bir sebeptir. Kalça protezi ameliyatının en yaygın nedeni kireçlenme olarak bilinen osteoartrittir.
✓Kalça bölümlerinin protezler ile değiştirilmesinin gerektiği durumlar
Kalça ağrısına bağlı fiziksel aktivitelerde kısıtlanma
Dinlenme sırasında devam eden kalça ağrısı
Ön kalça ve kasıkta ağrı
Osteoartrit
İnflamatuar artrit (romatoid artrit, psoriatik artrit)
Femoroacetabular impingement
Kalça kırığı
Kalça çıkığı
Legg-Calvé-Perthes hastalığı
Kaymış femur başı epifizi
Çocukluk çağı kalça bozuklukları
✓Kalça protezi kullanımının sağladığı olası faydalar
Geliştirilmiş hareket
Kalça hasarına bağlı ağrının giderilmesi
Gövde ve bacağın iyileştirilmiş koordinasyonu
Günlük hayattaki fiziksel aktiviteleri kolaylaştırma
✓Kalça Protezi Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Kalça protezi için çeşitli ameliyat yöntemleri mevcuttur. Minimal invaziv kalça protezi ameliyatı, geleneksel veya açık cerrahiden daha az invaziv olan her türlü cerrahi için kullanılan bir ameliyattır. Minimal invaziv kalça protezleri, kalça eklemi çevresinde daha az ve daha küçük kesikler kullanır. Minimal invaziv kalça replasmanları için en uygun adaylar tipik olarak minimal veya orta derecede deformiteye sahip kişilerdir. Fakat kalçanın büyük kısımlarının değiştirilmesi gereken durumlarda açık ameliyat tercih edilir. Açık ameliyatlar geniş kesiler ile gerçekleştirilen standart ameliyat çeşitleridir.
Total kalça artroplastisi planlandığında bir cerrah kalçanın gerekli parçalarını plastik ve metalden yapılmış sağlam bir implant ile değiştirir. Aynı zamanda femur başı da bu ameliyat sırasında değiştirilir. Kalça protezi genel anestezi veya epidural anestezi altında altında gerçekleştirilebilir. Epidural anestezi, vücudun alt kısmının uyuşturulduğu anestezi yöntemidir. Genel anestezi altına alınması gerekmeyen kişilerde bu yönteme başvurulabilir. Cerrahlar kalça protezi ameliyatı yaparken arkadan veya önden kesi yapılarak uygulanabilen prosedürler kullanırlar. Ameliyatın tamamlanması genellikle yaklaşık 60-90 dakika sürer.
✓Kalça Protezi Ameliyatından Sonra Hastanede Ne Kadar Kalınır?
otal kalça protezi ameliyatı tek taraflı yapıldığında genellikle 3 gece hastanede yatması yeterli olur. Eğer hastanın her iki kalçasına aynı ameliyatta total kalça protez ameliyatı yapılmışsa bu süre 5 gece olabilir. Hastanın ameliyattan önceki genel durumu, hastanın yaşı, ek başka hastalıklarının olup olmadığı ameliyattan sonra hastanın hastanede kalış süresini etkileyen faktörlerdir.
Hastanede kalış süresini etkileyen bir başka faktör ise, ameliyat sonrası rehabilitasyonun ne durumda olduğudur. Hasta taburcu edilirken yardımla da olsa yatağından oturup kalkabilmeli, bir walker yardımı ile odasında ve odanın dışında koridorda yürüyebilmeli, alafranga tuvalete oturabilmelidir. Bunları yapabilmesi için hastanın kalça ekleminin bükülme açısının hastaneden taburcu edilirken 90 derece olması önemlidir.
Ameliyattan sonra kalçanın 1 hafta boyunca yerinde tutulmasını sağlayan bir pansuman uygulanır. Kesiği kapatan dikişler ameliyattan yaklaşık 10-14 gün sonra çıkarılır ve steril şeritlerle değiştirilebilir. Cerrahınız yarayı kapatmak için yapıştırıcı kullandıysa uç dikişler yaklaşık 1 ay sonra yavaş yavaş düşer.
Kalça protezi veya revizyon ameliyatından herkes farklı şekilde iyileşir. Önemli olan hareket etmeye devam etmek, ancak kendinizi hızlandırmak ve yavaş yavaş daha aktif hale gelmeyi desteklemektir.
Ameliyattan sonra hastanede birkaç gün kalmak gerekebilir. Ameliyattan sonraki ilk 4 ila 6 hafta boyunca, yürümenin kolaylaşması ve kalçaya basıncın azaltılması için koltuk değneği kullanımı gerekebilir. Çoğu insan, ameliyattan hemen sonra bir yürüme desteği yardımıyla yürümeye teşvik edilir. Ortalama 2 ila 3 ay içinde normal aktivitelerine hasta devam edebilecek iyileşmeyi gösterir. Fakat implant sonrası tüm vücudun normal aktivitesine dönmesi bir yılı bulabilir. İlk 3 ay alçak sandalyelerde oturmaktan, koşmaktan, çömelmekten ve zıplamaktan hastanın kaçınması gereklidir.
Ayrıca kişinin kalça implantına alışması için doktor kontrolünde bir egzersiz programına başlaması gerekebilir. Cerrah ameliyattan sonra kişinin hangi aktiviteleri yapabileceği konusunda bilgilendirme yapar ve ameliyat sonrası kullanılmak üzere ilaç reçete eder.
Kalça Protezi Ameliyatı Riskleri
Her ameliyat işlemi bazı riskler taşır ve kalça protezi ameliyatı da istisna değildir. Potansiyel risklerin farkında olmak, sizlerin bilinçli kararlar vermesine yardımcı olmaktadır. İşte potansiyel riskler:
Enfeksiyon
Pıhtılaşma
Kalça Protezinin Çeşitleri Nelerdir?
Total Kalça Protezi: En sık yapılan kalça protezi ameliyat çeşididir. Eklem yüzeylerinin her iki tarafı değiştirilerek, yapay eklem yapılır.
Parsiyel Kalça Protezi: Total kalça protezinden farklı olarak, eklem yüzeylerinden sadece uyluk kemiğinin baş-boyun kısmı değiştirilir. Özellikle yaşlılarda kaynaması imkansız olan kalça kırıklarının ameliyatı bu şekilde yapılır.
Yüzey Değiştirme Protezi: Eklemin her iki yüzeyi de değiştirilir. Eklem kireçlenmesi olan genç aktif hastalarda uygulanır. Her hasta bu ameliyata uygun olmayabilir.
Kalça Kırığı Ameliyatı Sonrası İyileşme Nasıl İlerler?
Kalça kırığı ameliyatı, genellikle düşme veya travma sonrası kırılan kalça kemiğinin vida-plak gibi tespit malzemeleriyle veya protezle onarıldığı acil nitelikli bir cerrahidir. Kireçlenme nedeniyle planlı yapılan kalça protezinden farklı olarak burada zemin ani bir kırıktır; bu yüzden iyileşme seyri ve süresi de değişebilir. “Kalça kırığı ameliyatı olanların yorumları”nı araştıran kişilere şu noktada dikkat çekiyorum: kırığın tipi, kemik kalitesi ve uygulanan yöntem sonucu doğrudan etkiler.
Kalça protezi ameliyatı olanlar normal hayatına ne zaman döner?
Başvuranların çoğu ilk günlerde destekle yürümeye başlar, ilerleyen haftalarda destek ihtiyacı azalır. Birçok kişi birkaç ay içinde günlük işlerini büyük ölçüde bağımsız sürdürebilir. Süre yaşa, kemik kalitesine ve genel duruma göre değişir. Sizin için öngörülebilir dönüş zamanını muayenede birlikte değerlendiririz.
Kalça kırığı ameliyatı ile kalça protezi ameliyatı arasındaki fark nedir?
Kalça kırığı ameliyatı, sıklıkla travma sonrası kırılan kemiğin vida-plak ile tespit edildiği veya protezle onarıldığı acil bir işlemdir. Kalça protezi ise genellikle kireçlenme veya nekroz nedeniyle planlı yapılır ve eklem yüzeyleri yapay implantla değiştirilir. Hangi yöntemin uygun olduğu görüntüleme ve muayene sonrası belirlenir.
Kalça protezi ameliyatı en çok hangi yaş grubuna uygulanır?
Kalça protezi en sık, kalça kireçlenmesinin ileri evrelerinin görüldüğü orta-ileri yaş grubuna uygulanır. Ancak avasküler nekroz, romatoid artrit veya doğuştan kalça çıkığı gibi nedenlerle genç kişilere de uygulanabilir. Yaş tek başına belirleyici değildir; uygunluk kişinin eklem durumu ve genel sağlığına göre muayenede değerlendirilir.
Kalça Protezi Ameliyatı Ne Kadar Sürer?
Kalça protezi ameliyatı ortalama 1-1,5 saat süren ameliyattır. Hastalar hastanede ameliyattan sonra 2-3 gün kalmaları yeterli olur.
Aynı Ameliyatta Her İki Kalçamdan Protez Ameliyatı Olabilir miyim?
Evet, özellikle 80 yaşından küçük olan ve eşlik eden kalp ve akciğer hastalığı olmayan hastalara aynı seansta kalça protezi ameliyatı yapılabilir.
Kalça Protezinin Ömrü Ne Kadardır?
Günümüzde kalça protezinin ortalama süresi 20-30 yıl arasındadır.
Ameliyat ve iyileşme süreci çok ağrılı mıdır?
Total kalça protezi sonrası yaşanan ağrı, son 10-15 yılda bölgesel sinir blokları, spinal ve epidural anestezi uygulamaları ile ve ağrı kontrolü için kullanılan çeşitli diğer yöntemlerin artmasıyla büyük ölçüde azalmıştır. Total kalça protezi, genel olarak total diz protezinden daha az ağrılı bir ameliyat olarak kabul edilir.
Kalça Protezi Ameliyatından Sonra Hangi Kısıtlamalar Olacak?
Ameliyat sonrası yaklaşık altı hafta boyunca kalça çıkığı riskini artırabilecek belirli kalça pozisyonlarından kaçınmanızı önemlidir. Bu hareketleri; bacak bacak üstüne atmak, yere çömelmektir. Altı hafta sonra, ameliyat bölgesindeki yumuşak dokular iyileşir ve kısıtlamalar genellikle kaldırılır – daha fazla aktivitelere izin verilir.
