Kasık fıtıkları, şişkinliyi tekrar yerine itmek və qarın divarındakı zəifliyi güclündirmək üçün aparılan kasık fıtığı cərrahiyyəsi ilə təmir edilə bilər. Məqsəd fıtıklaşmaya səbəb olan qismən qüsurun (defektin) bağlanması və bir daha olmaması üçün yamayla möhkəmləndirilməsidir.
✓Kasık Fıtığı Nədir?
Kasık fıtığı, qarın içindəki nazik bağırsaqlar, bağırsaq yağları kimi toxuma və ya organların qarın divarındakı zəif bölgələrdən xarici çıxması ilə dəri altında şişkinlik yaratmasıdır. Sadə ifadə ilə kasık fıtığı qarın içindəki organların dəri altından xarici tərəfə keçərək açıq hale gəlməsidir. Kasık fıtığında ortaya çıxan şişkinlik, xüsusilə şəxs öskürürdükdə, əyilməkdə və ya ağır bir cisimdən ələ gətirərkən ağrı meydana gətirir.
Hərəsə nisbətən kişilərdə 3 dəfə daha çox rast gəlinən kasık fıtığı; səmənlik, yaşlılıq, qəbizlik, xroniki öskürək, bağ toxumalarının zəifləməsi, siqaret istifadəsi və hamiləlik kimi amillər nəticəsində yaranır. Bu kimi xəstəliklər və problemləri olan şəxslərdə kasık fıtığı meydana gəlmə riski daha yüksəkdir.
Kasık sümüyünün hər iki yanında bölgədə meydana gələn açıq şişkinlik, öskürüldükdə şişkinliyin ağrı və yanma yaratması, kasıqlarda sıxıntı və açılma hissi kasık fıtığının xarakteristik əlamətləri arasında yerləşir. Ən çox rast gəlinən fıtık növü olan kasık fıtığı, fıtığın mərhələsinə və şiddətinə görə müalicə üsulları olsa da kasık fıtığının ən başlıca müalicəsi kasık fıtığı əməliyyatıdır. Kasık fıtığı əməliyyatları isə açıq və ya qapalı şəkildə aparılır.
✓Kasık Fıtığı Növləri Nədir?
Kasık fıtığı öz içində birbaşa, dolayı və femoral fıtık şəklində təsnif olunsa da obturator fıtıklar da rast gəlinir.
Dolayı fıtıklara cəmiyyətdə tez-tez rast gəlinir, hər yaşda görünür və testislərinə qədər enmə riski vardır.
Birbaşa fıtıklar, adından da başa düşülə biləcəyi kimi birbaşa olaraq qarın divarının zəif bölgəsindən çıxan və yaş artdıqca görünmə riski artan fıtıklardır.
Femoral fıtıklar isə daha nadir görünür. Qadınlarda daha tezdir və fıtığın boğulma riski digər fıtık növlərinə nisbətən daha yüksəkdir.
✓Kasık Fıtığına Səbəb Olan Amillər
Doğmada meydana gələn açıq nöqtə
Yaşlılıq
Səmənlik
Xroniki öskürək və hapşırıq
Qəbizliyə bağlı ıkınma
Yoğun tərəvəz
Bağ toxumalarında zəiflik
Hamiləlik
Siqaret istifadəsi
Uzun müddət ayaqda durmağı tələb edən işlər
✓Kasık Fıtığı Əlamətləri
Kasık fıtığının ən geniş yayılmış əlaməti, kasıqda, xüsusilə öskürüldükdə, hapşırıldıqda və ya ıkınma hərəkəti edildikdə və ya dik duruşda görünür hale gələn şişkinlikdir. Şişkinlik bölgəsində ağrı, yanma və sıxıntı hissi ilə birlikdə, mədə bulantısı, qusmaq, hərarət və qaz çıxaramamaq geniş yayılmış əlamətlərdir.
Kasık fıtığı əlamətləri ümumi olaraq bunlardır:
Kasık sümüyünün hər iki yanında öskürük, hapşırıq, ıkınma və dik duruşda açıq hale gələn şişkinlik
Kasık sümüyündəki çıxıntıda ağrı və yanma
Kasıqlarda ağırlıq və sıxıntı
Fıtık bölgəsində qızarma və tünd rəng
Qarın şişkinliyi
Mədə bulantısı, qusmaq
Hərarət
Qaz çıxaramama problemi
✓Kasık Fıtığı Müalicəsi Necə Aparılır?
Kasık fıtıkları təbii gedişində qalıqdığında kiçilmə və ya yaxşılaşma olmayacağı və dərmanla müalicəsi olmadığı üçün diaqnoz qoyulunca yeganə müalicə kasık fıtığı əməliyyatıdır. Fıtık cərrahiyyəsində məqsəd fıtık kisəsini olması lazım olan qarın (karın) içindəki yerinə yerləşdirilməsi və ya çıxarılmasıdır.
Məqsəd fıtıqlaşmaya səbəb olan qismən kusurun (qüsuru) bağlanması və bir daha olmaması üçün tor yəni yamayla möhkəmləndirilməsidir. Cərrahi müalicə əvvəlində lokal anesteziya, ümumi anesteziya və ya belmə uyuşturması (spinal anesteziya) şəklində tətbiq edilə bilər. Fıtık əməliyyatları açıq və ya qapalı üsulla aparıla biləcək əməliyyatlardır.
✓Kasık Fıtığı Əməliyyatı
Kasık fıtıkları, şişkinliyi yenidən yerinə itməsi və qarın divarındakı zəifliyi gücləndirilməsi üçün aparılan kasık fıtığı əməliyyatı ilə təmir olunabilər. Kasık fıtığı əməliyyatı ilə birlikdə bu təmirin 2 şəkildə həyata keçirilməsi mümkündür:
Açıq əməliyyat: Cərrahın yumruğu yenidən qarın içinə itməsinə icazə vermək üçün bir kəsiyin aparıldığı yer
Qapalı əməliyyat: Laparoskopik cərrahiyyə kimi də tanınan kasık fıtığı əməliyyatı daha az invaziv lakin daha çətin bir texnika olub, bir neçə kiçik kəsinin aparıldığı, cərrahın fıtığı təmir etmək üçün texniki avadanlıqlardan istifadə etməsinə imkan verən bir tekniqdir.
Hər iki kasık fıtığı əməliyyatı üsulunun da özünəməxsus üstünlükləri və çatışmazlıqları vardır. Əməliyyat növü, şəxsə xas və əməliyyatı həyata keçirəcək cərrahın təcrübəsinə bağlıdır.
Kasık fıtığı ameliyatı sonrası tam iyileşme genellikle 4 ila 6 həftə arasında tamamlanır. Ancak hastaların büyük çoğunluğu, ameliyat yöntemine bağlı olarak 1-2 hafta içinde günlük rutinlerine ve masa başı işlerine geri dönebilmektedir.
Laparoskopik (Kapalı) Ameliyat: Küçük kesilerle yapıldığı için ameliyat sonrası ağrı daha azdır. Hastalar genellikle 1-2 gün içinde hafif günlük aktivitelere dönebilir. Tam iyileşme süresi daha kısadır.
Açık Ameliyat: Kesi boyutu daha büyük olduğundan, ilk günlerde ağrı ve gerginlik hissi kapalı yönteme göre biraz daha belirgin olabilir ve normal hayata dönüş birkaç gün daha uzayabilir.
Kasık fıtığı necə yaranır?
Kasık fıtığı, kasık bölgəsində yəni qarının alt hissəsi ilə budağın arasında yerləşən bölgədə meydana gələn çıxıntıdır. Kasık fıtığı, yağ və ya bağırsaq qıvrımı kimi qarın toxumasının və ya nazik bağırsaq kimi qarın məzmununun alt qarın divarında yerləşən bir açıqlıqdan xarici tərəfə doğru çıxıntı halında ortaya çıxan bir xəstəlikdir. Kasık fıtığının səbəbi alt qarın bölgəsindəki əzələlərin zəifləməsidir.
Kasık fıtığında bağlı əməliyyatlar necə edilir?
Bağlı üsullərdə özü daxilində qarın zarı ilə dəri arasından aparılan (TEP) və ya qarın daxilində yapılan (TAPP) üsulları istifadə olunur. Son illərdə isə fıtık əməliyyatları bağlı şəkildə aparılır. Əgər əks təsir edən bir vəziyyət (kontrendikasyon) yoxdursa laparoskopik cərrahiyyə seçilə bilər. Cərrahi müalicədən 5-6 saat sonra xəstələr yeyə bilərlər və ayağa dura bilərlər. Bir gecə xəstəxanada müşahidə olunub, ertəsi gün tərxis edilir.
Xəstəxanada qalış müddəti necədir?
Bir gecə xəstəxanada müşahidə olunub, ertəsi gün tərxis edilir.
Kasık fıtığında bağlı əməliyyatların üstünlükləri nələrdir?
Kasık fıtığında bağlı əməliyyatların bəzi üstünlükləri var. Bu üstünlüklər infeksiya riskinin aşağı olması, yara izinin çox daha az olması, ağrı səviyyəsinin aşağı olması və əməliyyat sonrası sağalma sürətinin daha sürətli olmasıdır.
Kasık fıtığı müalicə edilməsə nə olur?
Kasık fıtığının müalicə edilmədiyi ssenarilərində fıtık zaman keçdikcə böyüyür və testis torbası daxilinə düşə bilər, bağırsakda sıxılma meydana gələ bilər, ağrı, qaz və nəcis çıxara bilməmə problemi ortaya çıxa bilər. Bundan əlavə, fıtığın sıxılması nəticəsində qan dövranı xələl gəcəyindən qanqren riski artmış ola bilər.
Kasık fıtığının ağrısı haralara vuruşur?
Kasık fıtığından doğan ağrı ümumiyyətlə kasık, bel və qarın bölgəsində hiss edilir. Kişilərdə isə ağrının sədələrdə olması təyin edici xüsusiyyətdir.
Kasık fıtığı patlasa nə olur?
Kasık fıtığının patlaması geniş şəkildə görülməsə də baş verdiyində xəstə təcili əməliyyata alınmalıdır.
Kasık fıtığı niyə kişilərdə daha tez rast gəlinir?
Doğumla birgə kişilərin kasık kanalı qadınlara nisbətən daha zəifdir. Anə bətnində testislər qarın daxilində əmələ gəldikdən sonra kasık kanalından testis torbası tərəfinə doğru enər. Doğumdan sonra kasık kanalı bağlanır. Amma kanal düzgün şəkildə bağlanmazsa qarın bölgəsində zəiflik yaranır. Bunun üçün körpəlik dövrü kişilərdə kasık fıtığı qız uşaqlarına nisbətən daha çox rast gəlinir.
Kasık fıtığının həyat təhlükəsi var mı?
Zaman keçdikcə dəri xarıcində çıxan fıtıklar böyüyür və ağrıya səbəb olduğundan yaşam keyfiyyətini azaldır. Müdaxalə olunmayan fıtıklarda içərisinə daxil olan bağırsaq və digər orqanların sıxılma riski var.
Kasık fıtığı əməliyyatlarında istifadə olunan yama (meş) bədənə zərər verir mi?
İstifadə olunan yamanın keyfiyyəti önəmlidir. Keyfiyyətli olanlar bədənlə birləşdikləri üçün zərər vermə. Amma çox nadir halda bəzən yamalar allergi edə bilərlər, infeksiya meydana gələ bilər. Yamalar əməliyyatın üsuluna və şəxsə görə seçilməlidir.
Kasık fıtığı əməliyyatından sonra fıtık yenidən yaranır mı?
Kasık fıtıqları eyni bölgədən yenidən nüksedə bilərlər.