Diz protezi ameliyatı, ileri dərəcədə aşınmış, kireçlənmiş və ya zədələnmiş diz eklem səthlərinin metal və xüsusi davamlı plastik (polietilen) materiallarından istehsal olunan süni səthlərə örtülməsi prosesidir. Bu cərrahi müdaxilə; dərman, fizioterapiya, baston istifadəsi və ya eklem daxili inyeksiya kimi cərrahi olmayan üsullardan fayda görməyən xəstələrə tətbiq edilir. Əsas məqsəd şiddətli diz ağrısını aradan qaldırmaq, hərəkət qabiliyyətini artırmaq və xəstənin həyat keyfiyyətini yenidən yüksəltməkdir.
✓Diz Protezi Çeşidləri
Tam Diz Protezi: Diz eklemini təşkil edən bütün qığırtqaq səthlərin (uyluk, kaval və diz qapağı sümüyü) tamamilə süni hissələrlə əvəz edilməsidir
Qismən (Parsiyel / Yarım) Diz Protezi: Aşınmanın dizin yalnız bir bölgəsində olduğu hallarda, sağlam hissələrə toxunulmadan ancaq zədələnmiş bölgəyə tətbiq olunan daha kiçik ölçülü bir cərrahidir.
✓Kim Üçün Uyğundur?
Təkmil dərəcə diz kireçlənməsi (osteoartrit) olanlar.Reumatoid artrit və ya ciddi travma sonrası eklem bütövlüyü pozulanlar.Dincəlmə vəziyyətində belə keçməyən, yuxudan oyan kronik diz ağrısı çəkenlər.Yeriyənlik, pilləkən qalxma kimi gündəlik rutin işləri tək başına edə bilməyəcək qədər hərəkit məhdudiyyəti yaşayanlar.Ümumiyyətlə 60 - 80 yaş arası xəstələr üstün tutulmaqla birlikdə, məcburi hallarda daha gənc yaşlarda da tətbiq edilə bilər
✓Diz Protez Cərrahisi Necə Aparılır?
Diz protezi əməliyyatı, ümumi və ya spinal anesteziya altında aparılır və adətən 45-90 dəqiqə davam edir. Cərrahı əməliyyat zamanı diz eklemində zədələnmiş sümük və qığırtqaq toxumaları diqqətlə çıxarılır və onun yerinə süni eklem hissələri yerləşdirilir. Bu hissələr, adətən metal ərintilər və yüksək sıxlıqlı polietilen kimi davamlı materiallardan hazırlanmışdır. Protezin doğru yerləşdirilməsi, xəstənin əməliyyat sonrasında ağrısız və normal şəkildə hərəkit edə bilməsi üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir.
✓Robotik Diz Protezi Əməliyyatı
Geniş istifadə olunan rutin protez cərrahisi üsulları ilə birlikdə, son illərdə robotik cərrahı da bu sahədə istifadə olunur. Robotik cərrahı, sümük kəsilişlərinin ən ideal vəziyyətdə aparılmasına və protezin ən uyğun şəkildə yerləşdirilməsinə kömək edir. Bu üsul, sağalma prosesini sürətləndirə bilər və ağırlaşma riskini azada bilər. Diz protezi əməliyyatı, spinal və ya ümumi anesteziya altında aparılır və xəstələr adətən əməliyyatdan sonra 1-3 gün xəstəxanada qalıb müalicə olunurlar. Əməliyyatın uğurlu olması, xəstənin həyat keyfiyyətini böyük ölçüdə artıra bilər.
Operasyon: Ümumi və ya spinal (beldən uyuşturma) anesteziya altında aparılır. Son illərdə protezin ən ideal açıyla yerləşdirilməsini təmin edən robotik cərrahi üsulları da tez-tez üstün tutulur.
Xəstəxanada Qalış: Xəstələr adətən ameliyatdan sonra 2 ilə 3 gecə xəstəxanada qalırlar.
İlk Ayağa Qalxış: Adətən ameliyatın ertəsi günü, fizioterapevt eşliyində və bir ydı (walker) dəstəyi ilə xəstənin üzərinə yük vererek yürüməsi təmin edilir. Fizik Terapiya: Ameliyatdan sonra diz hərəkət amplitudunu qazanmaq və əsasları güclətmək məqsədilə müntəzəm ev məşqləri və ya fizik terapiya proqramının tətbiqi həyati əhəmiyyət daşıyır.
Diz Protezi Ameliyatı Necə Edilir?
Diz protezi ameliyatı zamanı zədələnmiş olan oynaq səthi cərrahi yolla çıxarılır və yerinə metal və plastikdən hazırlanmış süni oynaq protezi yerləşdirilir. Ameliyat adətən ümumi anesteziya və ya spinal anesteziya altında edilir və orta hesabla 45-90 dəqiqə davam edir.
Diz Protezi Ameliyatı Sonrası İyileşmə Prosesi Necədir?
Ameliyat sonrası ilk bir neçə həftə ərzində fizyoterapiya çox vacibdir. Xəstələr adətən ameliyatın olduğu gün yürümə məşqlərinə başlayır. Tam iyileşmə prosesi, xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyətindən və ameliyat sonrası reabilitasiya proqramından asılı olaraq 6-8 həftə davam edə bilər.
Diz Protezi Ameliyatı Risqləri Nələrdir?
Hər cərrahi əməliyyatda olduğu kimi, diz protezi ameliyatının da bəzi risqləri var. Bunların arasında enfeksiya, qan laxtalanması, protezin gevşəməsi və ya yerini dəyişməsi və sinir zədələnməsi kimi ağırlaşmalar ola bilər. Ancaq bu risqlər, uyğun tədbirlər alındığında kifayət qədər aşağıdır.
Diz Protezi Ameliyatı Sonrası Ağrılar Nə Qədər Davam Edir?
Ameliyat sonrası yaranan ağrılar, istifadə olunan ağrıkəsici dərmanlar və soyuq tətbiq ilə minimuma endirilə bilər. Ancaq tam bir iyileşmə üçün bir neçə ay keçməsi lazımdır. Ameliyat sonrası ağrı müdiriyyəti üçün doktorunuz sizə uyğun ağrıkəsici dərmanlar və reabilitasiya təklif edəcəkdir.
Diz Protezi Ameliyatı Sonrası Ağrılar Nə Qədər Davam Edir?
Xəstələrin çoxu, ameliyatdan sonra 6-8 həftə ərzində gündəlik fəaliyyətlərinə qayıda bilər. Ancaq tam iyileşmə prosesi bir neçə ay davam edə bilər. Yüksək enerjili idman və ağır qaldırma kimi fəaliyyətlərdən kaçınılmalıdır.
