Septum deviasyonu ameliyatı (septoplasti), burun orta duvarındaki (septum) kıkırdak və sümük əyriliklərini düzəltmək üçün aparılan cərrahi əməliyyatdır. Adətən ümumi anesteziya altında burun içindən aparılır, xarici səthdə iz qalmaz və ortalama 30 ilə 90 dəqiqə çəkir.
✓Deviasyon Nedir?
Burun əyriliyini olduğu kimi septum deviasyonu, burun boşluğunu ikiyə böldüyü nazal septumun (nazal septum) mərkəzdən sağa və ya sola əyilməsi vəziyyətidir. Sapmış burun septumunun olduğu deviasyonda, septum sağa və ya sola çox əyri olduğu hallarda estetik baxımdan insanı narahat etdiyi kimi, tənəffüsdə də çətinlik yaşanır. Çox insanda təbii olaraq bir az sapma ola bilər. Tənəffüs problemninə səbəb olan, tıxanıqlıq və başağrısı yaradan ciddi septum sapmalarında insana müalicə tətbiq etmək lazımdır.
✓Deviasyon Əlamətləri Nələrdir?
Deviasyon, çox insanda simptom olaraq meydana gəlmir. Əgər nazal septum pis şəkildə apmışsa, ən çox görülə biləcək əlamət, burnundan tənəffüsdə çətinlik olaraq görünə bilər. Bunların yanında deviasyonda belə əlamətlər görülür:
✓Burun qanama
✓Təkrarlanan sinus infeksiyaları
✓Bir və ya iki burun dəliyi tıxanması
✓Səsli tənəffüs və ya xorultulu
✓Müəyyən bir tərəfə doğru yatış tercihinin olması
✓Burunda axıntı
✓Bu simptomların yanında başağrısı, üzdə ağrı və yuxu keyfiyyətinin azalması kimi vəziyyətlər yaşana bilər.
✓Deviasyon Nə Səbəbdən Olur?
Septum deviasyonu, doğuşdan oluşan bir vəziyyət ola biləcəyi kimi bəzi insanlarda xüsusilə uşaqlıq dönemində yaralanma, vuruş və düşmə mənşəli də ola biləcəkdir. Burun boşluğunu ikiyə ayıran septumdan mənşə alan bu vəziyyət burun travması, qəza, idman sakatlanmaları sonrası da görülür.
✓Septum deviasyonu müalicəsi, insanda yaratdığı simptomların şiddətinə görə dəyişə biləcəkdir. Müalicələr arasında burun spreylər, cərrahi müdaxilə, anti-histaminiklər, burun estetikası əməliyyatı yer alır. Mütəxəssis həkim septumun səbəbinə görə ən uyğun müalicə metodunu təyin edəcəkdir.
✓Deviasyon Müalicə Edilməzsə Nə Olur?
Burun əyriliyini müalicə edilmədiyi zaman tənəffüs problemlərini beraberində gətirərək pis yuxuya, xorultulu, yatış zamanı tənəffüsün dayanmasına, boğazda qurulluğa, farenqitə və burunda qanama səbəb ola bilər. Bunun yanında bədənə az oksigen daxil olmasına səbəb olur. Sinus infeksiyalarını da təşviq edə biləcəkdir.
✓Deviasyon Əməliyyatı Necə Edilir?
Deviasyon əməliyyatından əvvəl mütəxəssis həkim insana diaqnoz qoyaraq nazal septum strukturunda yerləşən problemlər müəyyən edilir. Bu nöqtədə burun içi kameralardan və ya radiografik şəkilləndirmələrdən yararlanıla bilər.
✓Septoplasti tətbiq edilmədən əvvəl anesteziya metodu müəyyən edilir. Bu nöqtədə tez-tez ümumi anesteziya üstün tutulur. Cərrahi müdaxilə mərhələsinə gəldiyi zaman burnun alt hissəsindən kiçik kəs açılaraq daxili quruluşa çatılır. Buradakı əyriliyi düzəldilərək artıq olan toxumalar çıxarıldıqdan sonra müdaxilə başa çatdırılır.
✓Əməliyyat sonu burun içərisinə süngər bənzər tampot yerləşdirilir. Tamponda olan hava yolu sayəsində xəstə burnunda tampot varken tənəffüs ala bilər. Burun tamponu 24 saat qalır. Əməliyyatın ertəsi günü çıxarılır. Tamponun çıxarılması ağrısız bir əməliyyatdir. Süngər şəkilli burun tamponu burun içinə yapışmaz və asanlıqla çıxar. Xəstə xəstəxanədə bir gecə qalır.
✓Cərrahi müdaxilə sonra tikişlər çox hallarda özü özünə əriyən quruluşda olmur. Bu tikişlər 1 həftə sonra alınaraq sağalma prosesinə keçilir.
✓Əməliyyat hansı yaş qrupuna edilir?
✓Septum deviasyonu əməliyyatı uşaqlıq dönemində edilmir. Burun üz sümüklərin inkişafını tamamlaması gözlənilir. Bu səbəbdən 16-17 yaşından sonra edilə bilər.
Deviasyon cərrahiyyətindən sonra ağrı olmur. Burun və üzdə torbulluq, şişlik yaranmaz. Estetik cəhətdən yaxşı və ya pis dəyişiklik yaranmaz. Aparılan əməliyyat yalnız burun içindən və tənəffüs yolunu açmağa yönəlididir.
Burun tamponu 24 saat qalır və çıxarıldıqdan sonra xəstə xəstəxanadan taburcu edilir. Ertəsi gün işinə qayıda bilər, işləyə bilər. Əməliyyatdan sonra 1-2 həftə xəstə burununu hafif qrippə tutulmuş kimi hafif tıxanmış hiss edir. Burun içinin tam sağalması 4 həftada baş verir. Bu müddət ərzində heç bir məhdud fəaliyyət yokdur. Yalnız ilk bir həftə ağır idman yasaq edilir.
Deviasyon nelere yol açar?
Nazal septumda meydana gelen deviasyon, orta kulak sorunlarına, sinüzitə, kulak iltihaplanmalarına, burnunda qanama, burun akıntısına, yuxu apnesina və baş ağrısına yol açabilir.
Deviasyon necə düzəlir?
Burnun orta hattında yer alan deviasyon cerrahı müdaxalə olan septoplasti (burun əyriliyi ameliyatı) ilə düzəlir.
Septoplasti (deviasyon ameliyatı) nə qədər sürür və necə yapılır?
Ümumi anesteziya altında təxminən 1 ilə 2 saat sürən bir operasiyondur. Burun içindən yapılan kəsilərə əyri olan qığırdaq və sümük toxumalar düzəldilir və ya çıxarılır.
Deviasyon ameliyatı sonrası iyilənmə sürəsi necədir?
Hastalar ümumiyyətlə 1-2 həftə ərzində gündəlik yaşamlarına qayıda bilər. İlk günlərdə sümkürmədən çəkinmək, ağır idman yapmamaq, başı yüksəkdə tutmaq və burun zərbələrindən qorunmaq lazımdır.