Septum deviasyonu ameliyatı (septoplasti), burun orta duvarındaki (septum) qisqichroq va suyak egriliklirini tuzatish uchun qilinadigan jarrohlik amaliyotidir. Odatda umumiy anesteziya ostida burun ichidan qilinadi, tashqi yuzada iz qolmaydi va o'rtacha 30 ila 90 daqiqa davom etadi.
✓Deviyatsiya Nima?
Burun egriqligi sifatida ham tanilgan septum deviyatsiyasi, burun bo'shlig'ini ikki qismga bo'luvchi yupqa tuzilmadagi suyak va xondrining (nazal septum) markazdan o'ng yoki chap tomonga egib ketish holatdir. Sapsgan burun septumida, septum o'ng yoki chap tomonga haddan tashqari egri bo'lgan holatlarda estetik jihatdan shaxsni bezovta qilishni nazarda tutib, nafas olishda ham qiyinchilik bor bo'ladi. Ko'pchilik odamlarda tabiiy ravishda bir oz sapish bo'lishi mumkin. Tinfas muammosiga sabab bo'ladigan, tiqilish va bosh og'rig'iga yo'l ochuvchi jiddiy septum sapmalarida shaxsga davolash qo'llanilishi kerak.
✓Deviyatsiya Belgilari Nimalari?
Deviyatsiya, ko'pchilik odamlarda simptom sifatida ko'rinib turmasligi mumkin. Agar nazal septum yomon sapmagan bo'lsa, eng keng tarqalgan belgisi, burundagi nafas olishda qiyinchilik sifatida ko'rinishi mumkin. Bundan tashqari deviyatsiyada quyidagi belgilar ko'rinadi:
✓Burun qonmashligi
✓Takroriy sinusit infektsiyalari
✓Bir yoki ikkita burun teshigining tiqilib qolishi
✓Shovqin bilan tinfas olish yoki horlatish
✓Muayyan bir yo'nalishga qarab uyqu sevimaqdanlik
✓Burundagi oqimlar
✓Ushbu simptomlardan tashqari bosh og'rigi, yuzda og'riq va uyqu sifatining pasayishi kabi holatlar yaşanishi mumkin.
✓Deviyatsiya Nima Sababiga?
Septum deviyatsiyasi, tug'ilishdan beri bo'lgan holat bo'lishi mumkin, ba'zi odamlarda esa ayniqsa bolaliq davrida jarohati, urishish va yiqilishdan kelib chiqishi mumkin. Burun bo'shlig'ini ikki qismga ajratuvchi septumdan kelib chiqqan bu holat burun shikastlanishi, avariya, sport shikastlanishlari natijasida ham ko'rinadi.
✓Septum deviyatsiyasining davolash usuli, shaxsda hosil qilgan simptomlarining shiddatiga ko'ra o'zgarishi mumkin. Davo usullari orasida burun spreylar, jarrohlik aralashtuvi, anti-gistaminiklar, burun estetikasi operatsiyasi joylashgan. Mutaxassis doktor, septumning sababiga ko'ra eng mos davo usulini belgilaydi.
✓Deviyatsiya Davolashtirilmasa Nima Bo'ladi?
Burun egriqligi davolashtirilmasa, tinfas muammolarini o'z bilan olib keladi, sifasiz uyquga, horlatishga, uyqu paytida nafas turashiga, bo'g'imda quruqlikka, faringitga va burunda qonmashliqqa sabab bo'lishi mumkin. Bundan tashqari jismga past kislorod kirishiga sabab bo'ladi. Sinusit infektsiyalarini ham tejaytishi mumkin.
✓Deviyatsiya Operatsiyasi Qanday Amalga Oshiriladi?
Deviyatsiya operatsiyasidan oldin mutaxassis doktor shaxsga diagnoz qo'yib, nazal septum tuzilmasida joylashgan buzilishlarni aniqlaydi. Bu nuqtada burun ichidagi kameralar yoki rentgenografik ko'rish usullaridan foydalanish mumkin.
✓Septoplasti qo'llanishdan oldin anesteziя usuli belgilanadi. Bu nuqtada ko'pincha umumiy anesteziя tanlanadi. Jarrohlik aralashtuvi bosqichiga keliganda burunnig past qismi orqali kichik kesim ochiladi va ichki tuzilmaga kirish yo'li ochiladi. Shu yerda egrilik tekislanib, ortiqcha to'qimalar chiqarilgandan keyin aralashtuv tugallangan bo'ladi.
✓Operatsiyadan so'ng burun ichiga губka shunaqa tampon qo'yiladi. Tampon ichidagi havoyolli yo'l sababli bemor burunda tampon bo'lganida nafas ola oladi. Burun tamponi 24 soat turadi. Operatsiyaning keyingi kuni chiqariladi. Tamponni chiqarish og'risiz amal. Губka shaklida bo'lgan burun tamponi burun ichiga yopishib qolmaydi va oson chiqadi. Bemor shifoxonada bir tun turadi.
✓Jarrohlik aralashtuvi so'ng tikuvlar ko'pincha o'z-o'zidan eriyuvchi tuzilmada bo'ladi. Ushbu tikuvlar 1 hafta so'ng olib, tuzalanish jarayoniga o'tinadi.
✓Operatsiya qaysi yosh guruhlarga qo'llaniladi?
✓Septum deviyatsiyasi operatsiyasi bolaliq davrida amalga oshmaydi. Burun yuzi suyaklari rivojlanish jarayonini tugatishi kutiladi. Shu sababli 16-17 yoshdan keyin amalga oshirish mumkin.
Deviyatsiya ameliyatidan keyin og'riq bo'lmaydi. Burun va yuzda ko'k chig'lar, shishlik hosil bo'lmaydi. Estetik jihatdan yaxshi yoki yomon o'zgarish hosil bo'lmaydi. Bajarilgan jarayon faqat burun ichidan va nafas yo'lini ochishga qaratilgan.
Burun tamponlari 24 soat turadi va olib tashlangandan keyin bemor shifoxonadan tushiriladi. Keyingi kun ishiga qaytadi, ishlay oladi. Ameliyatdan keyin 1-2 hafta yengil sovuqqa tuschgan odam kabi burnini biroz tiqilgan hissaydi. Burun ichining to'liq tiklanishi 4 haftada bo'ladi. Ushbu vaqt ichida cheklangan hech qanday faoliyat yo'q. Faqat birinchi bir hafta og'ir sport uchun ruxsat berilmaydi.
Deviasyon nelere yol açar?
Nazal septumda meydana gelen deviasyon, oʻrta quloq muammolariga, sinuzitga, quloq yallig'lanishiga, burunda qonalishiga, geniz oqishiga, uyqu apneasiga va bosh og'rig'iga yol ochadi.
Deviasyon qanday tuzaladi?
Burnning oʻrta xattida joylashgan deviasyon jarrohlik amaliyot boʻlgan septoplasti (burun egri ameliyati) bilan tuzaladi.
Septoplasti (deviasyon ameliyati) qancha vaqt davom etadi va qanday amalga oshiriladi?
Umumiy anesteziya ostida taxminan 1 dan 2 soatgacha davom etuvchi operatsiya. Burun ichidan oʻtkazilgan kesimlar bilan egri boʻlgan suyak va suyak to'qimalari tuzaladi yoki olib tashlanadi.
Deviasyon ameliyati keyin tiklanish jarayoni qanday?
Bemorlar odatda 1-2 hafta ichida kundalik hayotiga qaytib oladi. Birinchi kunlarda sümkürmashdan oqish, og'ir sport qilmaslik, boshni yuqorida tutish va burun zarbalariidan himoya qilish kerak.