Mastoidektomiya qulaq arxasında yerləşən süngərləşən və hava dolu mastoid sümüğündəki iltihabledici, infeksiya və ya xəstə toxumaların (kolesteatom kimi) cərrahi olaraq təmizlənmə əməliyyatıdır. Adətən xronik orta qulaq iltihablandırıcısının beynə və ya üz sinirlərinə yayılmasının qarşısını almaq üçün tətbiq edilir.
✓Mastoidektomiya Tipleri
Sadə Mastoidektomiya: Infeksiya məhdud olduqda üstün tutulur. Mastoid hüceyrələrdəki iltihab təmizlənir.
Modifikasiya Radikal Mastoidektomiya: Daha geniş sahəni təmizləməyi məqsəd tutur. Modifikasiya radikal mastoidektomiya, infeksiyonun nəzarət altına alınmasını təmin edərkən eşitmə funksiyasının qorunmasına da diqqət yetirir.
Radikal Mastoidektomiya: Ən inkişaf etmiş mərhələlərdə, qulaq zarı və orta qulakdakı sümükcüklərlə birlikdə enfekte toxumalar da çıxarılır. Eşitmənin qorunması çətin ola bilər, lakin həyatı təhlükə altına salan infeksiyonların qarşısının alınmasına kömək edir.
✓Mastoidektomiya Operasiyası
Operasiya, adətən ümumi anesteziya altında aparılır. Operasiya zamanı qulaq arxasından bir kəsik edilir və mastoid sümüyünə çatılır. Cerrah, mikroskop eşliğində mastoid hüceyrələrinə yayılmış infeksiyonu təmizləyir. Operasiya, infeksiyonun yayılmasına görə 1 ilə 3 saat çəkə bilər.
Bu prosedur zamanı qulaq zarının və orta qulaq strukturlarının vəziyyəti də qiymətləndirilir. Əgər qulaq zarında dəlik varsa, və ya orta qulaqda infeksiya sümükcükləri zədələmişsə, bəzi prosedurlar həyata keçirilə bilər.
Bu prosedurlar mastoidektomiya timpanoplasti operasiyası adlandırılır. Bu iki prosedur eyni seansda həyata keçirilə bilər. Beləliklə, infeksiya təmizlənir. Qulaq zarının və eşitmə mexanizmasının təmiri də təmin edilir.
✓Mastoid Əlamətləri Nələrdir?
Enfekte olan qulaqda mayenin toplanması və eşitmə kaybı görülə bilər
✓Qulaq ağrısı
✓Baş ağrısı
✓Ateş
✓Qulaq arxasında həssaslıq, qızartı, şişkinlik
✓Qulaq Sümüyü (Mastoidektomiya) Operasiyası Nə Qədər Çəkir?
Hansı texnika ilə operasiyanın həyata keçirilməsindən asılı olaraq qulaq sümüyü operasiyasının müddəti dəyişə bilər. Çox vaxt operasiyanın 1 saat ilə 4 saat arasında dəyişən müddətdə tamamlandığını söyləyə bilərik. Eyni cərrahi müdaxilə prosesində əlavə prosedurların da həyata keçirilməsi lazım olduqda operasiya müddəti uzaya bilər.
✓Radikal (Mastoidektomiya) Operasiyasının Risikləri
Tat Pozulması : Geniş yayılmış bir ağırlaşma olduğunu qeyd etməliyik. Səbəbi isə tat sinirinin qulaq zarına son dərəcə yaxın bir yerdə olmasıdır. Anormal tat vəziyyəti əməliyyat edilən bölgədə meydana gəlir və bəzən müvəqqəti ola biləcəyi kimi bəzi xəstələrdə davamlı da ola bilər.
Üz Sinirində Zəifləmə :Fasial sinir disfonksiyonu da risklərin arasında yerləşir, lakin nadir yaşanan bir ağırlaşmadır. Bu ağırlaşma da davamlı ola biləcəyi kimi müvəqqəti də ola bilər.
Allerjik Reaksiya
Operasiyada istifadə olunan dərman üçün qulaq yastıqlarında allergik reaksiya meydana gələ bilər və qaşıntı, şişkinlik şikayətləri meydana gələ bilər.
Eşitmə Kaybı : Nadir görülən bir ağırlaşma olmasa da eşitmə kaybının davamlı hala gəlməsidir.
Baş Dözmə : Çox vaxt müvəqqəti olaraq yaşanan bir ağırlaşmadır. Tarazlıq orqanı əməliyyatda zədələnirsə davamlı ola bilər.
✓Mastoidektomiya Hansı Hallarda Tətbiq Edilir?
Xroniki Orta Qulaq İltihab (Xroniki Otitis Media) : Müalicə edilmədiyində eşitmə kaybına və ciddi ağırlaşmalara səbəb ola biləcək orta qulak infeksiyaları, dərman müalicəsinə cavab vermədiyi zaman cərrahi müdaxilə lazım ola biləcəkdir.
Xolesteatom (Orta Qulaq Kisti) : Dəri hüceyrələrinin orta qulaqda toplanması ilə yaranan bu anormal kütlə, sümük strukturunu zədələyə bilər və ciddi eşitmə kaybına səbəb ola bilər. Xolesteatom müalicəsində mastoidektomiya ən təsirli metodlardan biridir.
Eşitmə Kaybı və Qulaq Axıntısı : Orta qulaqda iltihab toplanması və ya sümük strukturunun zədələnməsi eşitmə kaybına səbəb ola bilər. Mastoidektomiya operasiyası, eşitmə qabiliyyətini qoruması və iltihab yaranmasının qarşısını almaq üçün tətbiq edilir.
Orta Qulaq və Mastoid Sümüyünə Yayılan İnfeksiyalar : İnkişaf etmiş qulaq infeksiyaları, mastoid sümüyünə yayıla bilər və ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər. Erkən müdaxilə, infeksiyonun nəzarət altına alınmasını təmin edir.
Tətbiq edilən qulaq sümük ameliyatından sonra ağrı şikayəti olduqca yaygındır. Ağrı problemi 2 həftə qədər sürə biləcək və bu səbəbdən doktorunuzun təklif etdiyi ağrı kəsici dermanı, tövsiyə olunan dozajda istifadə edə bilərsiniz. Təxminən 3 həftə müddətində pansuman qulaqda qalır və bu müddət ərzində çox yüngül, ləkələnmə şəklində qanaxma olması normaldır. Əməliyyatdan sonra qulaq bölgəsinin qətiyyən quru saxlanılması və bu bölgəyə zərbə almamasına diqqət göstərilməsi lazımdır.
Xəstələr 10 gün müddətində bədəni çətinləşdirən hərəkətlərdən çəkinməli və ağız məşqləri etməməlidir. İlk bir neçə gün ərzində yumşaq, ılıq və lifli qidaların qəbulu lazımdır. Doktorunuz ameliyatdan sonra diqqət etməli olduğunuz məsələlər barəsində sizi məlumatlandıracaqdır. İyilənmə müddəti xəstədən xəstəyə dəyişə biləcəkdir lakin ümumiyyətlə 6 – 8 həftə olduğunu söyləyə bilərik.
Mastoidektomiya Nədir?
Qulaq arxasındakı süngərimsi quruluşlu mastoid sümüyünün açılması və xəstə hava hücrələrinin çıxarılması əməliyyatıdır. Adətən xroniki orta qulaq iltihab və ya xoleseatom (qulaq içində yaxşı mənşəli dəri kisəsi) müalicəsində tətbiq edilir. Eşitmə zarının təmir edilməsi (timpaoplasti) ilə birlikdə edilə bilər.
Əməliyyat Nə Qədər Davam Edir?
Əməliyyat adətən 1 ilə 3 saat davam edir. Xəstənin vəziyyətindən asılı olaraq eyni gün evə buraxılması və ya 1 gün xəstəxana yatışı tələb oluna bilər.
İyileşmə Prosesi Necə Keçir?
1 ilə 2 həftə ərzində qayıda bilərsiniz. Qulaq içində yüngül axıntı və qabuklanma ilk həftələrdə normaldir. Tam sağalma və toxumaların quruması müddəti şəxsdən asılıdır.