جراحی صرع، یک عمل جراحی مغزی است که برای متوقف کردن یا کاهش شدت و تعداد تشنج‌های تجربه شده انجام میشود. اولین درمان صرع، درمان دارویی است. اگر صرع مقاوم شود، یعنی علی‌رغم درمان دارویی بهبودی دیده نشود، به تک‌درمانی و چندگانه‌درمانی روی می‌آورند. اگر علی‌رغم حداقل یک سال درمان با چندین دارو، تشنج‌ها متوقف نشوند، درمان جراحی میتواند مورد بحث قرار گیرد.
✓صرع (بیماری سارا)
صرع یک اختلال عصبی است که در زندگی روزمره به عنوان بیماری سارا شناخته میشود و از ارسال سیگنال‌های الکتریکی غیرطبیعی سلول‌های مغز ناشی میشود. این وضعیت به شکل نوبات صرعی ظاهر میشود و با علائمی مانند از دست رفتن آگاهی موقتی، اسپاسم عضلانی، لرزش و تغییرات در درک حسی خود را نشان میدهد. صرع میتواند در تمام گروه‌های سنی دیده شود و میتواند همه افراد را از کودکان تا سالمندان تحت تاثیر قرار دهد.
✓انواع صرع
نوبات جزئی ساده: نوبات جزئی ساده، نوباتی هستند که منطقه کوچکی از مغز را تحت تاثیر قرار میدهند و باعث از دست رفتن آگاهی نمی‌شوند. این نوبات می‌توانند ناشی از فعالیت الکتریکی غیرطبیعی در مناطق مختلف مغز باشند و علائم بسته به منطقه مغزی تحت تاثیر متفاوت است. فرد میتواند تغییرات حسی، انقباضات در مناطق خاص بدن و تغییرات روانی ناگهانی را تجربه کند. این نوبات معمولاً کوتاه مدت هستند، می‌توانند چند ثانیه تا چند دقیقه طول بکشند و فرد میتواند آنچه را در پایان نوبت تجربه کرده است به یاد داشته باشد.
✓نوبات جزئی پیچیده: نوبات جزئی پیچیده، باعث اختلال در آگاهی میشوند و سبب از دست رفتن ارتباط فرد با محیط اطراف میشوند. این نوبات معمولاً در لوب تمپورال مغز رخ میدهند و در طی این نوبات فرد ممکن است از محیط اطراف آگاه نباشد و چشمان‌اش ممکن است به نقطه‌ای ثابت متمرکز شوند و نگاه خالی داشته باشد. در طی نوبت، حرکات تکراری و بی‌معنی (اتوماتیسم) نشان میدهد. پس از پایان نوبت، در به یاد آوردن آنچه رخ داده است و مدت زمان آن دچار مشکل میشود. این نوبات معمولاً چند دقیقه طول می‌کشند و می‌توانند زندگی اجتماعی و فعالیت‌های روزانه فرد را تحت تاثیر قرار دهند، بنابراین دریافت کمک پزشکی مهم است.
✓نوبات تعمیم‌یافته: نوبات تعمیم‌یافته در تمام مناطق مغز رخ میدهند و معمولاً باعث از دست رفتن آگاهی میشوند. این نوبات انواع فرعی مختلفی دارند. نوبات غیبوبت باعث از دست رفتن آگاهی کوتاه مدت میشوند و چند ثانیه طول می‌کشند و معمولاً در کودکان دیده میشود. نوبات تونیک-کلونیک با از دست رفتن آگاهی و انقباضات شدید مشخص میشوند. نوبات میوکلونیک خود را با لرزش سریع عضلانی نشان میدهد و معمولاً خفیف است. نوبات اتونیک باعث از دست دادن تون عضلانی ناگهانی میشود که میتواند باعث سقوط شود. با درمان مناسب، فراوانی و شدت این نوبات میتواند کاهش یابد و کیفیت زندگی بهبود یابد.
✓علائم صرع
از دست رفتن آگاهی یا هوشیاری موقتی،
✓انقباضات عضلانی بی‌کنترل یا انقباضات،
✓سقوط یا خراب شدن ناگهانی،
✓چشمان ثابت به نقطه‌ای دوخته شده،
✓درک بو یا طعم غیرطبیعی،
✓کدری آگاهی و سردرگمی،
✓تغییرات خلق و خو ناگهانی یا احساس ترس شدید،
✓بی‌حسی یا گزگز در بدن،
✓حرکات عضلانی تکراری (برای مثال، لرزش در عضلات دست یا صورت).
✓روش‌های تشخیص صرع
تخطیط الکتروانسفالوگرافی (EEG): یکی از روش‌های رایج‌تر استفاده شده در تشخیص صرع، تخطیط الکتروانسفالوگرافی (EEG) است. تخطیط الکتروانسفالوگرافی با اندازه‌گیری فعالیت الکتریکی مغز نقش حیاتی در تشخیص صرع ایفا میکند.
✓تصویربرداری تجویز مغناطیسی (MR): برای تعیین اینکه آیا مشکل ساختاری مغزی زیرین در صرع وجود دارد یا نه، از تصویربرداری MR (رزونانس مغناطیسی) استفاده میشود. تصویربرداری MR تصاویر دقیقی از مغز فراهم میکند و میتواند شرایطی مانند تومورها، بیماری عروق مغزی یا ناهنجاری‌های توسعه‌ای مغزی که میتواند باعث نوبات شود را آشکار کند.
✓توموگرافی محاسباتی (CT): توموگرافی محاسباتی (CT) روش تصویربرداری مهم دیگری است که برای به دست آوردن تصاویر سریع و دقیق مغز استفاده میشود. توموگرافی محاسباتی به ویژه در شرایط اورژانسی برای تشخیص مشکلات ساختاری مغز ترجیح داده میشود.
✓متخصصان صرع و معاینه: اولین گام در تشخیص صرع، گرفتن یک سابقه پزشکی دقیق است. پزشک شما سؤالات تفصیلی را برای یادگیری اطلاعات مانند فراوانی نوبات، مدت زمان و اینکه در چه سنی شروع شده‌اند می‌پرسد. جزئیات خصوصیات نوبات، مانند اینکه آیا از دست رفتن آگاهی وجود دارد یا نحوه انقباضات در حین نوبت از نظر دقت تشخیص مهم است. پزشک نقش حیاتی در ارزیابی وضعیت عصبی ایفا میکند و با انجام معاینه فیزیکی، سلامت عمومی و کارکردهای عصبی بیمار را ارزیابی میکند.
✓درمان با مداخله جراحی
مداخله جراحی شامل خارج کردن کانون صرعی با جراحی مغز یا قطع مسیرهای گسترش نوبات است. این روش به ویژه در موارد صرع کانونی که با داروها کنترل نمی‌شود ترجیح داده میشود. عمل جراحی با کاهش فراوانی و شدت نوبات میتواند کیفیت زندگی بیماران را افزایش دهد. یک مداخله جراحی موفق نیاز به یک فرآیند ارزیابی دقیق دارد و معمولاً با همکاری چندین پزشک متخصص انجام میشود. مناسب بودن درمان جراحی با وضعیت سلامت عمومی بیمار و تاثیرات صرع بر مغز ارزیابی میشود.
✓عمل جراحی صرع، یک عمل جراحی است که برای خارج کردن یا غیرفعال کردن منطقه‌ای از مغز که فعالیت الکتریکی غیرطبیعی در آن شروع میشود انجام میشود. این جراحی برای بیماران صرعی مقاوم به درمان دارویی انجام میشود و باعث کنترل نوبات میشود.
✓پس از یک عمل جراحی موفق، بیماران می‌توانند دوز دارو را کاهش دهند و حتی در برخی موارد کاملاً آن را قطع کنند.
✓عمل جراحی صرع برای کی انجام میشود؟
عمل جراحی صرع برای بیماری مناسب است که با وجود درمان پزشکی نوبات آنها ادامه دارد. معیارهای زیر برای تعیین کاندیداها در نظر گرفته میشود:
✓مقاومت به دارو: اگر با وجود استفاده از دو یا بیش‌تر داروی صرع، نوبات کنترل نمی‌شود.
✓منبع نوبات در مغز: اگر مشخص است که نوبات از یک منطقه خاص در مغز شروع میشود.
✓حفاظت از کارکردهای شناختی و حرکتی: اگر عمل جراحی به طور جدی توانایی گفتار، حافظه و حرکت بیمار را تحت تاثیر قرار ندهد.
✓اگر نوبات صرعی از بیش از یک منطقه در مغز ناشی شود، مداخله جراحی میتواند دشوارتر شود.
✓انواع عمل جراحی صرع
لوبکتومی (لوبکتومی تمپورال)
✓رایج‌ترین عمل جراحی صرع است. منطقه‌ای از لوب تمپورال مغز که کانون نوبات است خارج میشود.
✓برای کی انجام میشود: برای بیماران مبتلا به صرع لوب تمپورال
✓نرخ موفقیت: در تقریباً 60 تا 80 درصد بیماران نوبات کاملاً متوقف میشود.
✓لسیونکتومی
✓ساختار‌هایی مانند تومور، کیست یا آسیب مغزی که باعث صرع میشود به طور جراحی خارج میشود.
✓برای بیماران مبتلا به ناهنجاری ساختاری موجب صرع
✓کوپوس کالوزوتومی
✓کوپوس کالوزوم که ارتباط را بین دو نیمکره مغز فراهم میکند قطع میشود تا گسترش نوبات جلوگیری شود.
✓برای کی انجام میشود: برای بیماران مبتلا به نوبات گسترده و شدید
✓این عمل جراحی نوبات را کاملاً متوقف نمی‌کند اما میتواند شدت و فراوانی آن را کاهش دهد.
✓تحریک عمیق مغز (DBS)
✓الکترودهایی که در مغز قرار داده میشوند، سیگنال‌های الکتریکی با ولتاژ کم ارسال می‌کنند تا فعالیت الکتریکی غیرطبیعی را سرکوب کنند.
✓برای کی انجام میشود: برای بیماری که کانون نوبات نمی‌تواند با جراحی خارج شود
✓مدت زمان عمل جراحی صرع
لوبکتومی: 3-6 ساعت
✓لسیونکتومی: 2-5 ساعت
✓کوپوس کالوزوتومی: 3-5 ساعت
✓تحریک عمیق مغز: 4-7 ساعت
✓عمل جراحی صرع چقدر طول می‌کشد؟
لوبکتومی: 3-6 ساعت
✓لسیونکتومی: 2-5 ساعت
✓کوپوس کالوزوتومی: 3-5 ساعت
✓تحریک عمیق مغز: 4-7 ساعت
✓آیا نوبات صرع پس از جراحی ادامه دارند؟
پس از جراحی، در برخی بیماران نوبات کاملاً متوقف میشود، اما در برخی دیگر میتواند کاهش یابد اما کاملاً ختم نشود.
✓نرخ‌های موفقیت:
✓لوبکتومی تمپورال: 60 تا 80 درصد زندگی بدون نوبت
✓لسیونکتومی: 50 تا 70 درصد زندگی بدون نوبت
✓کوپوس کالوزوتومی: شدت نوبات را کاهش میدهد، کاملاً متوقف نمی‌کند
✓تحریک عمیق مغز: میتواند نوبات را تا 50 درصد کاهش دهد
آیا صرع درمان پذیر است؟
صرع درمان پذیر است اما ممکن است به طور کامل از بین نرود. اکثر بیماران با استفاده منظم از داروهای ضد صرع می‌توانند نوبات را کنترل کنند. برای برخی بیماران، مداخله جراحی و سایر روش های درمانی نیز میتواند مؤثر باشد.
نوبات صرع چگونه پیشگیری میشوند؟
بهترین راه برای جلوگیری از نوبات صرع، پیروی از برنامه درمانی پیشنهادی پزشک است. مصرف منظم داروها، خواب کافی، مدیریت استرس و اجتناب از عوامل تحریک کننده میتواند خطر نوبات را کاهش دهد.
آیا صرع وراثی است؟
صرع در برخی موارد میتواند با عوامل ژنتیکی مرتبط باشد. افرادی که سابقه صرع در خانواده دارند ممکن است خطر ابتلا به صرع بیشتری داشته باشند. با این حال، به جز تمایل ژنتیکی، عوامل محیطی نیز میتواند منجر به صرع شود.
آیا نوبات صرع در خواب رخ میدهند؟
بله، نوبات صرع میتواند در حین خواب نیز رخ دهند. این نوع نوبات را «صرع خواب» مینامند و معمولاً دارای علائمی است که خواب شبانه را مختل میکند (نوبات شبانه) یا بیداری صبحگاهی را دشوار میکند.
بیماری سرع چیست؟
بیماری سرع، نام عامیانه صرع است. یک اختلال عصبی است که با نوباتی مشخص میشود که ناشی از فعالیت الکتریکی غیرطبیعی در مغز است.
آیا صرع کشنده است؟
صرع معمولاً کشنده نیست، اما نوبات کنترل نشده میتواند منجر به آسیب های جدی یا شرایطی شود که به طور بالقوه جان را تهدید کند. با درمان منظم و پیشگیری، این خطرات میتواند کاهش یابد.
صرع چگونه تشخیص داده میشود؟
صرع از طریق نوبات تکراری تشخیص داده میشود. برای تشخیص، میتوان آزمایش های عصبی مانند EEG (الکتروانسفالوگرافی) و MR (تصویربرداری تشدید مغناطیسی) انجام داد. علائم، معاینه عصبی و سابقه بیمار ارزیابی میشوند.
آیا صرع بهتر میشود؟
برخی کودکان هنگام ورود به سنین بلوغ میتواند از صرع رهایی پیدا کنند. با این حال، بسیاری از بیماران بزرگسال مبتلا به صرع به درمان مادامالعمر نیاز دارند. درمان بر کنترل نوبات و بهبود کیفیت زندگی متمرکز است.
آیا استرس صرع را تحت تاثیر قرار میدهد؟
بله، استرس میتواند صرع را تحت تاثیر قرار دهد و نوبات را تحریک کند. تکنیک های مدیریت استرس و روش های آرامسازی میتواند در کاهش فراوانی نوبات کمک کند.
فرد پس از یک نوبه صرع چه احساسی دارد؟
پس از یک نوبه صرع، فرد معمولاً احساس خستگی، سردرگمی یا سردرد میکند. از دست دادن حافظه، درد عضلانی و میل به خواب نیز از علائم رایج است. فرد تا بهبود کامل نیاز به استراحت دارد.
علائم صرع در خواب چیست؟
علائم صرع در خواب شامل حرکات عضلانی غیر ارادی در حین خواب، افتادن از تخت، عدم توانایی بیداری، بیدار شدن مکرر و بیدار شدن خسته در صبح است. این علائم میتواند کیفیت خواب را به شدت تحت تاثیر قرار دهد.
علائم صرع در نوزادان چیست؟
علائم صرع در نوزادان شامل از دست دادن آگاهی کوتاه مدت، حرکات غیرطبیعی در چشم‌ها، انقباضات یا لرزش‌های ناگهانی در بدن و تغییرات در الگوی خواب است. این علائم باید با دقت مشاهده شود و با یک متخصص مشاهده‌ها به اشتراک گذاشته شود.
علائم صرع روانشناختی چیست؟
صرع روانشناختی میتواند شامل علائم صرع روانجسمی یا مرتبط با استرس باشد. این علائم میتواند شامل ترس ناگهانی، اضطراب، احساس دژاوو و نوسان عاطفی باشد. این نوع علائم معمولاً با روان درمانی و درمان دارویی مدیریت میشود.
بحران سرع چیست؟
بحران سرع، نام عامیانه نوبه صرع است. نوباتی مشخص شده با از دست دادن آگاهی، انقباضات و لرزش‌ها ناشی از تغییرات الکتریکی ناگهانی در مغز است. باید اقدامات خاصی انجام شود تا فرد در حین بحران در امان باشد.
آیا جراحی صرع خطرناک است؟
جراحی مغز دارای خطرات است، اما با انتخاب صحیح بیمار و جراحان با تجربه، نرخ موفقیت بالا است.
جراحی صرع چند روز بستری در بیمارستان را نیاز دارد؟
معمولاً بین 3-7 روز متغیر است.
مدت زمان بهبودی پس از جراحی چقدر است؟
مدت زمان بهبودی کامل میتواند بین 3-6 ماه متغیر باشد.
آیا جراحی صرع را میتوان در کودکان انجام داد؟
بله، در برخی از انواع صرع مقاوم به درمان میتوان برای کودکان نیز استفاده کرد.
پس از جراحی، چه زمانی میتوان فعالیت های جسمانی را شروع کرد؟
معمولاً در عرض 1-2 ماه میتوان فعالیت های سبک را شروع کرد.