Mide Kiçiltmə (gastrik bypass) Əməliyyatı

✓

Gastrik Bypass Ameliyatı Necə Edilir?

Gastrik bypass ameliyatı, midenin kiçildilməsi və həzm sisteminin yenidən təşkil edilməsi prinsipinə əsaslanan bir cərrahi prosedurdur. Adətən ümumi anesteziya altında və qapalı (laparoskopik) üsulla həyata keçirilir. Bu texnikada qarın bölgəsinə açılan kiçik kəsilər vasitəsilə əməliyyat tamamlanır. Minimal invaziv bir yanaşma olan laparoskopiya, xəstənin daha az ağrı hissetməsinə, xəstəxanada daha qısa qalmasına və daha sürətli sağalmasına imkan verir.

Aməliyyatın ilk mərhələsində, mideyin üst hissəsində təxminən 30-50 ml həcmdə kiçik bir mide çantası yaradılır. Mideyin qalan böyük hissəsindən tamamilə ayrılan bu çanta, yemək qəbulunu ciddi dərəcədə məhdudlaşdıraraq dolğunluq hissinin çox daha tez yaranmasını təmin edir.
İkinci mərhələdə nazik bağırsaq yenidən yönəldilir. Cərrah, nazik bağırsağın müəyyən bir hissəsini ayıraraq birbaşa yaradılan bu kiçik mide çantasına bağlayır. Bu yeni yol sayəsində istehlak edilən qidalar, mideyin böyük hissəsini və nazik bağırsağın ilk hissəsini atlaraq həzm sistemində irəliləyir. Beləliklə həm qiymətlənən kalori miqdarı azalır həm də iştaha nəzarət edən hormonal dəyişikliklər aktivləşir.
Laparoskopik Gastrik Bypass :: Laparoskopik gastrik bypass, qarın bölgəsinə açılan kiçik kəsilər vasitəsilə xüsusi alətlər və kamera (laparoskop) yardımıyla həyata keçirilən qapalı bir cərrahi üsuldur. Ənənəvi açıq cərrahinin əksinə bu minimal invaziv yanaşma, xəstalara əhəmiyyətli üstünlüklər verir. Böyük kəsilər əvəzinə kiçik insiziyonlar istifadə edildiyinə görə əməliyyat sonrası ağrı əhəmiyyətli dərəcədə daha azdır və toxuma travması minimuma endirilir. Bu vəziyyət xəstəxanada qalış müddətini qısaltaraq xəstalara günlük həyatlarına daha tez qayıtmaq imkanı verir. Həm də laparoskopik gastrik bypass sonrası qalan kəsi izlərinin çox daha kiçik olması estetik baxımdan da əhəmiyyətli bir üstünlükdür.
Robotik Gastrik Bypass :: Piylənmə cərrahisində gəlinən son nöqtələrdən biri olan robotik gastrik bypass, minimal invaziv yanaşmaların ən inkişaf etmiş nümunələrindən biridir. Bu üsulda cərrah, inkişaf etmiş bir robotik sistemin pultunun başında oturaraq robotun qollarını və cərrahi alətləri dəqiq şəkildə idarə edir. Bu sayəsində əməliyyat, ənənəvi açıq cərrahiyə müqayisədə çox daha kiçik kəsilərə əsaslanır.

Robotik cərrahiya, laparoskopik üsullara müqayisədə əhəmiyyətli üstünlüklər verir. Bu texnologiya sayəsində cərrah, əməliyyat sahəsini yüksək həll qabiliyyətli və üç ölçülü (3D) şəkildə görmək yolu ilə dərinlik qavranışını artırır. Robotun qolları, insan biləyindən çox daha geniş bir hərəkət və manevr qabiliyyətinə malikdir. Həm də robotik sistem, insan əlinin təbii titrəməsini (tremor) filtrlərək cərraxa fövqəlादə bir dəqiqlik və sabitlik qazandırır. Bu xüsusiyyətlər, xüsusilə mürəkkəb və detalı tələb edən gastrik bypass əməliyyatlarında toxuma manipulyasiyasını minimuma endirir, komplikasiya riskini azaldır və xəstənin sağalma prosesini sürətləndirir.
Gastrik By-pass Ameliyatı Hansı Xəstəlik və Şəraitdə Kimə Uyğundur? :: Bədən kütlə indeksi 40 və ya daha yüksəkdirsə (həddindən artıq piylənmə).
Bədən kütlə indeksi 35 ilə 39,9 (piylənmə) arasındadırsa və 2-ci tip diabet, yüksək təzyiq və ya şiddətli yuxu apnesi kimi çəkiyə bağlı ciddi sağlamlıq problemləri mövcuddursa.
Bəzi hallarda, bədən kütlə indeksi 30 ilə 34 arasındadırsa və çəkiyə bağlı ciddi sağlamlıq problemləri varsa, müəyyən kilo itirmə əməliyyatları edilə bilər.
Aməliyyat Sonrası Proses və Diqqətə Alınması Gərəkən Məsələlər :: Gastrik by-pass əməliyyatından sonra xəstalara qidalanma vərdişlərində və yaşam tarzında əhəmiyyətli dəyişikliklər etməsi zəruridir. İlk bir neçə həftə maye və püre diyetinə əməl etmək lazım gələ bilər. Xəstalara, müntəzəm olaraq vitamin və mineral əlavələrini alması vacibdir, çünki prosedur, qida udulmasını azalda bilər.
Qidalanma və Yaşam Tarzı Dəyişiklikləri :: Gastrik by-pass əməliyyatından sonra, xəstalara qidalanma vərdişlərində kökündən dəyişikliklər etməsi zəruridir. Kiçik porsiyalar istehlak etmək, yavaş yemək və yemək maddələrini yaxşı çiynəmək vacibdir. Həm də, protein baxımından zəngin qidalar istehlak etmək və karbohidrat qəbulunu məhdudlaşdırmaq zəruridir. Müntəzəm məşq də kilo itirməsini və ümumi sağlığı dəstəkləyir.

Qidalanma və Yaşam Tarzı:
Kiçik Porsiyalar: Daha kiçik porsiyalar istehlak etmək
Yavaş Yemək: Yavaş yemək və yaxşı çiynəmək
Protein: Protein baxımından zəngin qidalar istehlak etmək
Məşq: Müntəzəm fiziki aktivite etmək
Mümkün Riskləri və Ağırlaşmalar :: Gastrik by-pass əməliyyatı adətən təhlükəsiz bir prosedur olsa da, bəzi riskləri və ağırlaşmaları ehtiva edə bilər. Bu risklərin arasında enfeksiya, qanaxma, mide əlsəri, bağırsaq tıkanması və qida çatışmazlıqları ola bilər. Bu səbəbdən, əməliyyatdan əvvəl və sonra dövrədə xəstalara doktorlarıyla sıx əməkdaşlıq içində olması və lazımi tədbirləri alması vacibdir.
Qısa Müddət: Enfeksiya, qanaxma
Uzun Müddət: Mide əlsəri, bağırsaq tıkanması, qida çatışmazlıqları

Sağalma prosesi

Xəstəxanədən çıxmamağdan əvvəl, adətən ilk 24 saatında ağrı idarəetməsi, sızıntı nəzarəti, mədə və bağırsakların fəaliyyət düzəninin müşahidəsi kimi məsələlər önəmli olur. Bu dövrədə, serum ilə maye dəstəyi təmin edilir, ağrı kəsici dərmanlar və mədə qoruyucuları verilir. Eyni zamanda, mədə və bağırsaq sisteminin yeni vəziyyətinə uyğunluğu da yaxından izlənir.

İlk günlərdə "təmiz maye diyeti" adlanan faza başlanır. Su, açıq çorbalar, şəkərsiz və turşusuz mayələr istifadə edilir. Qidalardan deyil, bir mənada "yudum-yudum" yaşayaraq, mədənin yeni həcminə alışması gözlənilir. Bu mərhələdə sürətli və böyük yudumlar almaq əvəzinə, kiçik miqdarlarla tez-tez beslənmək daha uyğundur. Bir növ, böyük bir kəsə çorbanı bir anda içməyə deyil qaşıq-qaşıq dadını almağa bənzəyən bir prosesDİR.

Ağrı və narahatlıq hissi, ilk həftələrdə normal sayılır, lakin dözülməz həddə çatarsa mütləq qiymətləndirilməlidir. Erkən dövrədə yüngül gəzintilər, yataqda qalmağı maneə olur və qan dövranını sürətləndirərək sağalmanı dəstəkləyir. Daimi yatmaq, xüsusən ayaqlarda trombus riskini artıra bilər. Bu səbəbdən qısa məsafəli gəzintilərrlə, sanki cəsədi "öz yatağına" alışdırmaq, sağalma baxımından son dərəcə qiymətlidir.

Tez-tez verilən suallar

Gastrik bypass ameliyatı ne kadar sürer?

Bir gastrik bypass ameliyatı genellikle 2 ila 4 saat arasında tamamlanır. Bu süre, operasyonun laparoskopik veya robotik cerrahi gibi hangi teknikle yapıldığına, hastanın anatomik yapısına ve cerrahın deneyimine göre değişebilir. Ayrıca hastanın daha önce geçirdiği karın ameliyatları gibi faktörler də süreyi etkileyəbilir. Ameliyat əvvəlcə aparılan ətraflı dəyərləndirilmələr, operasyonun təxmin olunan müddəti haqqında daha aydın məlumat verəcəkdir.

Gastrik By-Pass Ameliyatı Sonrası Xəstəxanada Nə qədər Müddət Qalınır?

Xəstəxanada genellikle 3-4 gün qalınır. Ameliyat əvvəlcə dəyərləndirilmə və ameliyat sonrası sağalma dövrində ola biləcək problemlər bu müddəti uzada bilər.

Gastrik By-Pass Ameliyatı Sonrası Ağır Yük Kaldırıla Bilər mi?

Xəstəxanadan çıxdıqdan sonra ağır fəaliyyətlər məhdudlaşdırılmalıdır. 6 həftə boyu ağır yük qaldırmamalıdır.

Gastrik By-Pass Ameliyatı Sonrası İşə Nə Vaxt Qayıdılır?

Sakit işi yaşayışı olan xəstələr 2-3 həftə sonra işlərinə qayıda bilərlər. Fiziki fəaliyyəti çox olan işlərdə çalışan xəstələr ameliyatdan sonra 6-8 həftə gözləməlidir.

Gastrik By-Pass Ameliyatında Kilo Itirməsi Nə Vaxt Başlayır?

Kilo itirməsi tədricən ən sürətli ilk aylarda olmaq üzərə gerçəkləşir. Maksimum kilo itirməsi üçün 1,5-2 il lazımdır. Əlavə kilonun %70-80'i bu müddət ərzində itiriləcəkdir.